KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TỔ CHỨC BỘ MÁY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP
VÀ TÁC ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC BỘ MÁY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP ĐẾN
CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN
I. Khái quát chung về tổ chức bộ máy kiểm toán độc lập và tác động của nó
đến chất lượng hoạt động kiểm toán
1. Tổ chức bộ máy kiểm toán độc lập
1.1. Khái quát chung về tổ chức bộ máy kiểm toán độc lập
Bộ máy kiểm toán gồm cả con người và phương tiện chứa đựng các yếu
tố của kiểm toán để thực hiện chức năng kiểm toán. Tổ chức bộ máy kiểm toán
với những mô hình tổ chức và cơ chế hoạt động linh hoạt nhằm thích ứng với
đặc điểm của đối tượng và khách thể kiểm toán trong các cuộc kiểm toán cụ thể
và hướng tới việc thực hiện các chức năng của kiểm toán.
Tổ chức bộ máy kiểm toán độc lập là tổ chức của các kiểm toán viên
chuyên nghiệp kinh doanh các dịch vụ kiểm toán và các dịch vụ khác có liên
quan. Là tổ chức kinh doanh, mọi đơn vị kiểm toán độc lập phải thực hiện các
nghĩa vụ và có quyền lợi như một tổ chức kinh doanh khác.
Tất cả các yêu cầu trên đòi hỏi khoa học về tổ chức kiểm toán trước hết
phải xác định được những nguyên tắc cơ bản về tổ chức bộ máy kiểm toán, trên
cơ sở đó xác định các mô hình tổ chức trong hàng loạt các mối liên hệ trong và
ngoài hệ thống, đồng thời phân tích điều kiện và xác định mục tiêu và bước đi
trong tổ chức bộ máy kiểm toán Việt Nam.
1.2. Nguyên tắc cơ bản của tổ chức bộ máy kiểm toán
Kinh doanh dịch vụ kiểm toán là kinh doanh một nghề chuyên sâu nên
kiểm toán viên phải có đủ điều kiện hành nghề. Do đó chỉ có những người có
bằng kiểm toán và đủ điều kiện hành nghề khác nhau mới được phép kinh
doanh dịch vụ này. Thông thường cùng với dịch vụ kiểm toán, bộ máy này có
thể thực hiện các dịch vụ khác có liên quan như kế toán, tư vấn thuế, tài chính,
tin học …
Từ nhận thức về bản chất của tổ chức và tổ chức bộ máy kiểm toán, có
thể nhận thấy nguyên tắc cơ bản của tổ chức bộ máy kiểm toán :
1.2.1. Xây dựng đội ngũ kiểm toán viên đủ về số lượng và bảo đảm yêu cầu chất lượng

Mục tiêu của tổ chức là tạo ra mối liên hệ theo một trật tự xác định. Trong
kiểm toán trật tự này được xác định khác nhau do quan hệ giữa các mục tiêu
kiểm toán khác nhau với các khách thể kiểm toán khác nhau. Mỗi khách thể,
mỗi chủ thể này lại có nhiều mối liên hệ khác ngoài kiểm toán. Trong việc xử lý
hàng loạt mối liên hệ phức tạp này cần phải có phương pháp luận biện chứng
giữa các sự vật, hiện tượng, giữa cái chung và cái riêng, giữa cái mới và cái cũ.
1.2.3. Tổ chức bộ máy kiểm toán phải quán triệt nguyên tắc chung của mọi hệ thống tổ
chức bộ máy : tập trung, dân chủ thích ứng với từng bộ phận kiểm toán
Nguyên tắc tập trung – dân chủ do Lênin đề xướng trong mối quan hệ
giữa khách thể - chủ thể - môi trường kiểm toán. Ở từng phân hệ kiểm toán
trong từng thời kỳ phát triển mối liên hệ chủ thể - khách thể có những điểm
khác nhau song đều tổ chức và hoạt động trong mỗi Nhà nước cụ thể với một
nguyên tắc tổ chức cụ thể : Nhà nước của dân, do dân và vì dân.
2. Chất lượng kiểm toán và ảnh hưởng của tổ chức bộ máy kiểm toán đến
chất lượng của hoạt động kiểm toán
Kiểm toán là một loại dịch vụ đặc biệt, dịch vụ làm cho người dùng tin,
an tâm về chất lượng các con số, an tâm về tính trung thực, khách quan, đầy đủ,
hợp pháp, hợp lý, hợp thủ tục của các thông tin kinh tế, tài chính, nhất là các
thông tin tổng hợp trên báo cáo tài chính. Đã là dịch vụ (như sản phẩm, lao vụ
khác), thì cần phải có chất lượng đảm bảo. Chất lượng đó là do các chủ thể kiểm
toán tuân thủ các nguyên tắc kiểm toán và chuẩn mực kiểm toán, có quy trình,
phương pháp và đặc biệt là có một đội ngũ kiểm toán viên có đạo đức nghề
ghiệp, có năng lực chuyên môn cao và có tính chuyên nghiệp trong thực hiện
nhiệm vụ.
Vì vậy chất lượng kiểm toán là mức độ thỏa mãn của các đối tượng sử
dụng kết quả kiểm toán về tính khách quan và độ tin cậy đối với ý kiến kiểm
toán của kiểm toán viên; đồng thời thỏa mãn mong muốn của đơn vị được kiểm
toán về những đóng góp của kiểm toán viên nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động
kinh doanh, trong thời gian định trước với giá phí hợp lý.
Chất lượng dịch vụ kiểm toán trước hết được đặt trên nền tảng của mục

kết luận đều bao hàm tính thận trọng cần thiết.
Theo các tiêu chí đó, xã hội sẽ thấy rõ tác động có thật của kiểm toán.
Điều này lý giải tại sao khi soi xét từ góc nhìn xã hội, các tiêu chí phản ánh chất
lượng kiểm toán trở nên sáng rõ hơn, dung dị hơn và tự nó trở thành đòi hỏi bức
thiết đối với quá trình nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán mà mọi tổ chức
kiểm toán cũng như kiểm toán viên phải nỗ lực. Vì vậy trong nền kinh tế hiện
nay việc kiểm soát chất lượng đối với hoạt động kiểm toán độc lập là điều kiện
sống còn đối với các doanh nghiệp kiểm toán. Việc tổ chức một bộ máy kiểm
toán như thế nào sẽ trực tiếp tác động đến chất lượng của mỗi cuộc kiểm toán
qua nhiều khía cạnh của nó.
II. Hình thức tổ chức bộ máy kiểm toán độc lập hiện nay
Hiện nay bộ máy kiểm toán độc lập có hai mô hình cơ bản là văn phòng
kiểm toán tư và công ty kiểm toán :
1. Văn phòng kiểm toán tư :
- Văn phòng kiểm toán tư được hình thành bởi một hoặc một vài kiểm toán viên
độc lập ( kế toán viên công chứng – CPA ) để kinh doanh dịch vụ kiểm toán và
các dịch vụ khác liên quan.
- Điều kiện thành lập văn phòng kiểm toán tư :
• Các văn phòng này được thành lập theo các qui định chung cho các văn phòng
tư.