BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………../…………..

…./….

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HÀ NHẬT LỆ

VAI TRÒ CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TRONG
QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC - TỪ THỰC TIỄN TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………../…………..

…./….

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HÀ NHẬT LỆ

1.1. Khái niệm về quản lý nhà nước và vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ
Việt Nam trong quản lý nhà nước ................................................................. 8
1.2. Nội dung vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam trong quản lý nhà
nước ............................................................................................................. 15
1.3. Các điều kiện đảm bảo vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam
trong quản lý nhà nước ................................................................................ 23
1.4. Một số yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ
Việt Nam trong quản lý nhà nước ............................................................... 29
Kết luận chƣơng 1 ......................................................................................... 35
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ
TỈNH CAO BẰNG TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC .............................. 36
2.1. Khái quát về tỉnh Cao Bằng và Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Cao Bằng . 36
2.2. Phân tích thực trạng vai trò của Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Cao Bằng
trong quản lý nhà nước ................................................................................ 49
2.3. Đánh gía chung ..................................................................................... 61
Kết luận chƣơng 2 ......................................................................................... 67
Chƣơng 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ HỘI LIÊN HIỆP PHỤ
NỮ TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC - TỪ THỰC TIỄN CỦA TỈNH
CAO BẰNG ................................................................................................... 68
3.1. Giải pháp chung .................................................................................... 68
3.2. Giải pháp cụ thể đối với Hội liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cao Bằng ............ 73


Kết luận chƣơng 3 ......................................................................................... 85
KẾT LUẬN .................................................................................................... 86
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 88


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CNH, HĐH


BĐG

Bình đẳng giới


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Bảng số liệu cán bộ Hội cấp tỉnh ........................................................................ 42
Bảng 2.2. Bảng số liệu cán bộ Hội cấp huyện tỉnh Cao Bằng ............................................ 44
Bảng 2.3. Số liệu cán bộ Hội cấp xã, phường, thị trấn tỉnh Cao Bằng ................................ 44

DANH MỤC ĐỒ THỊ
Đồ thị 2.1. Tỷ lệ nữ tham gia cấp ủy tỉnh Cao Bằng .......................................................... 49
Đồ thị 2.2. Tỷ lệ nữ tham gia đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp ................................... 50
Đồ thị 2.3. Tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo UBND các cấp ....................................................... 50
Đồ thị 2.4. Tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo sở, ngành, đoàn thể ................................................ 51


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Phụ nữ chiếm hơn một nửa dân số Việt Nam và là lực lượng lao động
quan trọng góp phần phát triển kinh tế - xã hội và thúc đẩy sự tiến bộ của xã
hội. Đánh giá về những cống hiến, đóng góp của phụ nữ Việt Nam, Bác Hồ
kính yêu đã có lời khen và căn dặn: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ
ta, trẻ cũng như già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ” đã thấy rõ vai trò
của phụ nữ Việt Nam trong tham gia quản lý nhà nước. Nhìn lại suốt chiều
dài lịch sử đất nước, thời kỳ nào và ở đâu cũng in đậm dấu ấn và những cống
hiến to lớn của phụ nữ Việt Nam, đã chung tay góp sức cùng cả dân tộc xây
dựng cơ đồ đất nước Việt Nam. Từ Bà Trưng, Bà Triệu, Đô đốc Bùi Thị Xuân
đến Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Thị Sáu, nữ tướng Nguyễn Thị Định, các Bà

chính sách của Đảng và Nhà nước tham gia phát triển kinh tế, xã hội và bảo
vệ Tổ quốc.
Chiếm trên 51% dân số và 48% lực lượng lao động xã hội, phụ nữ Việt
Nam luôn đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực, góp phần cùng toàn dân
thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước, xây dựng Nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì
nhân dân. Mặc dù vậy, trên thực tế ở Việt Nam, quyền bình đẳng tham gia
quản lý đất nước của phụ nữ vẫn chưa được bảo đảm một cách tương xứng so
với vai trò và khả năng của phụ nữ trong xã hội. Trong quá trình tham gia
công tác quản lý, phụ nữ ngày càng có nhiều điều kiện thuận lợi song cũng có
nhiều rào cản ảnh hưởng tới con đường lãnh đạo của họ mà bao trùm là định
kiến giới về năng lực, về phong tục tập quán lạc hậu, từ phía gia đình hay từ
những chính sách xã hội đã kéo theo những bất cập khác khi họ tham gia vào
công tác quản lý đất nước.Vì thế, Đảng và nhà nước cần phải có những chính
sách phù hợp để vị thế và vai trò của phụ nữ được nâng cao.

2


Là một tổ chức chính trị - xã hội, tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ nữ
trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Phát huy truyền thống quê hương cách mạng, nơi
Bác Hồ sau hơn 30 tìm đường cứu nước Bác trở về quê hương trên mảnh đất
Pác Bó, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, với tinh thần giàu lòng yêu nước,
yêu quê hương, tự hào về truyền thống vẻ vang của dân tộc, Hội LHPN tỉnh
Cao Bằng đã có nhiều cố gắng phát huy vai trò trong quản lý nhà nước, hoạt
động vì sự bình đẳng, phát triển của phụ nữ, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích
hợp pháp và chính đáng của phụ nữ, tham gia tích cực phát triển kinh tế, xã
hội địa phương. Tuy không phải là một cơ quan quản lý nhà nước nhưng Hội
LHPN tỉnh có vai trò nhất định trong việc tham gia quản lý nhà nước, thể hiện
trên cả mặt lý luận và thực tiễn. Việc tham gia quản lý nhà nước của Hội

Mậu năm 2009, Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của PGS.TS Nguyễn
Cửu Việt năm 2010, Cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác phụ nữ ở Việt
Nam hiện nay của Học viện phụ nữ Việt Nam năm 2015, Bài viết Phụ nữ
tham gia lãnh đạo ở Việt Nam hiện nay của Trần Thị Chiên đăng trên Tạp chí
Khoa học xã hội Việt Nam, Số 7 năm 2015, Bài viết Vai trò của Hội Liên
hiệp phụ nữ với việc thực hiện luật pháp, chính sách về bình đẳng giới của
Tuấn Cường đăng trên Báo điện tử Đảng bộ tỉnh Bình Thuận năm 2011, Cơ
sở lý luận và thực tiễn của công tác phụ nữ ở Việt Nam hiện nay, Đề tài khoa
học cấp bộ của Trường Cán bộ phụ nữ Trung ương năm 2011, Vai trò của phụ
nữ tham gia quản lý nhà nước của Nguyễn Quốc Tuấn, Nguyễn Hải Hà đăng
trên Nhandan.org.vn. năm 2004, Quyền bầu cử và ứng cử của công dân trong
chế độ ta của Đàm Văn Hiếu đăng trên Tạp chí Luật học, số 3 năm 1975, Bài
viết Sự bình đẳng về cơ hội kinh tế của phụ nữ trong pháp luật và thực tiễn thi
hành pháp luật ở Việt Nam của TS Ngô Bá Thành xuất bản năm 2001, Bài
viết Phụ nữ tham gia lãnh đạo và quản lý ở Việt Nam hiện nay của Đặng Thị
Ánh Tuyết đăng trên Tạp chí KHXH và NV số 12 năm 2014, Bài viết Nâng
cao tỷ lệ nữ cán bộ quản lý đăng trên báo Nhân dân điện tử ngày 09/12/2014,

4


Bài viết Giải pháp để Hội LHPN tham gia quản lý Nhà nước hiệu quả hơn
đăng trên Báo mới đăng ngày 04/12/2017, Báo cáo tình hình thực hiện Luật
Bình đẳng giới và quyền, trách nhiệm tham gia, Luận văn thạc sỹ về Quyền
tham gia quản lý nhà nước của phụ nữ theo phát luật Việt Nam của Lê Thị
Mai khoa Luật học-Học viện khoa học xã hội và nhân văn năm 2016, Báo cáo
tổng kết 5 năm triển khai, thực hiện Nghị định số 56/2012/NĐ-CP ngày
16/7/2012 của Chính phủ quy định trách nhiệm của cơ quan hành chính nhà
nước các cấp trong việc bảo đảm cho các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam
tham gia quản lý nhà nước của Bộ nội vụ năm 2017.

lý luận về vai trò của Hội LHPN trong quản lý nhà nước.
Về mặt thực tiễn, luận văn phân tích thực trạng vai trò của Hội LHPN
trong quản lý nhà nước và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Cao Bằng hiện nay.
Luận văn đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong
quản lý nhà nước của Hội LHPN tỉnh Cao Bằng. Những luận điểm trình bày
trong luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc học tập,
nghiên cứu về lĩnh vực quản lý nhà nước.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ
lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về vai trò của Hội LHPN Việt Nam trong quản
lý nhà nước.
Chương 2. Thực trạng vai trò Hội LHPN tỉnh Cao Bằng trong quản lý nhà
nước.
Chương 3. Giải pháp nâng cao vai trò của Hội LHPN trong quản lý nhà
nước – từ thực tiễn tỉnh Cao Bằng.

7


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA
HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
1.1. Khái niệm về quản lý nhà nƣớc và vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ
Việt Nam trong quản lý nhà nƣớc
1.1.1. Khái niệm quản lý nhà nước
Ðể nghiên cứu khái niệm quản lý nhà nước, trước hết cần làm rõ khái
niệm “quản lý”. Thuật ngữ “quản lý” thường được hiểu theo những cách khác
nhau tuỳ theo góc độ khoa học khác nhau cũng những cách tiếp cận của người
nghiên cứu. Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học xã hội

tượng nhất định để điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi của con người
nhằm duy trì tính ổn định và phát triển của đối tượng theo những mục tiêu đã
định. Như vậy, theo cách hiểu chung nhất thì quản lý là sự tác động của chủ
thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Việc tác
động theo cách nào còn tuỳ thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau ,các
lĩnh vực khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu.
Khái niệm Quản lý nhà nước cũng được nhiều nhà nghiên cứu tiếp cận
dưới những góc độ khác nhau. Theo GS.TS Phạm Hồng Thái và PGS.TS
Đinh Văn Mậu, “Quản lý nhà nước hiểu theo nghĩa đầy đủ, là sự quản lý có
tính chất nhà nước, do nhà nước thực hiện thông qua bộ máy nhà nước, trên
cơ sở quyền lực nhà nước, nhằm thực hiện các nhiệm vụ và chức năng của
nhà nước” [37, tr. 10].
Cũng về khái niệm quản lý nhà nước, theo PGS.TS Nguyễn Cửu Việt,
“quản lý nhà nước theo nghĩa rộng, là toàn bộ mọi hoạt động của nhà nước
nói chung, mọi hoạt động mang tính chất nhà nước, nhằm thực hiện các
nhiệm vụ, chức năng của nhà nước” [42, tr. 27].

9


Theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nước: “Quản lý nhà nước là sự
tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá
trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các
mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và
nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa (CNXH)
và bảo vệ tổ quốc XHCN”. [1, tr. 407].
Như vậy, quản lý nhà nước là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà
nước, được sửa dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội.
Quản lý nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong
quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức nãng đặc biệt quản lý nhà

Hoạt động quản lý nhà nước là của chủ thể các cơ quan quản lý nhà
nước. Tuy nhiên, Nhà nước Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, do Đảng lãnh đạo. Tất cả
quyền lực thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công
nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. Nhà nước là tổ chức quyền
lực thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân,
chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộ hoạt động của đời sống xã
hội. Nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng
nhân dân các cấp là những cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của
nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Nhà nước
bảo đảm và không ngừng phát huy quyền làm chủ về mọi mặt của nhân dân,
nhân dân có thể thực hiện quyền làm chủ đất nước của mình bằng nhiều hình
thức, trong đó có việc làm chủ thông qua tổ chức đại diện của mình. Trong
quá trình tổ chức thực hiện hoạt động quản lý này, Nhà nước có mối quan hệ
rất mật thiết với các thành tố khác trong hệ thống chính trị là Đảng Cộng sản
Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó có
Hội LHPN Việt Nam.

11


1.1.2. Khái niệm vai trò Hội Liên hiệp Phụ nữ trong quản lý nhà nước
Để làm rõ khái niệm vai trò Hội LHPN trong quản lý nhà nước cần làm
rõ các thuật ngữ có liên quan
Theo Robertsons vai trò là một tập hợp các chuẩn mực, hành vi, quyền
lợi và nghĩa vụ được gắn liền với một vị thế xã hội nhất định [3]. Khái niệm
vai trò xã hội bắt nguồn từ khái niệm vai diễn trên sân khấu. Vai diễn trên sân
khấu đòi hỏi diễn viên phải nhập tâm, bắt chước và học tập đóng vai của
những nhân vật được đạo diễn phân đóng. Còn vai trò xã hội không có tính
chất tưởng tượng, bắt chước cứng nhắc và nhất thời. Những hành vi thực tế

và củng cố chính quyền nhân dân; tham gia xây dựng, giám sát và bảo vệ Nhà
nước như: Vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện quyền làm chủ, bầu ra
cơ quan dân cử, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử,
cán bộ viên chức nhà nước; tham gia xây dựng pháp luật và chính sách; đóng
góp ý kiến với cơ quan nhà nước các cấp; tuyên truyền, phổ biến pháp luật
trong nhân dân…[33].
Nhà nước dựa vào Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội để
phát huy quyền làm chủ và sức mạnh có tổ chức của nhân dân, tôn trọng và
tạo mọi điều kiện để nhân dân trực tiếp hoặc thông qua tổ chức chính trị - xã
hội của mình tham gia xây dựng, quản lý và bảo vệ Nhà nước. Trong quá
trình ra các quyết định về quản lý và điều hành, Nhà nước lắng nghe những
kiến nghị của các tổ chức chính trị - xã hội. Nhà nước phối hợp với các tổ
chức chính trị - xã hội trong việc chăm lo lợi ích chính đánh của nhân dân,
trong việc vận động các tầng lớp nhân dân đẩy mạnh phong trào hành động
thực hiện thắng lợi các chương trình kinh tế - xã hội.
Hội LHPN là tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị, có tư
cách pháp nhân, đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các

13


tầng lớp phụ nữ Việt Nam, phấn đấu vì sự phát triển của phụ nữ và bình đẳng
giới. Hội là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thành viên của Liên
đoàn Phụ nữ Dân chủ Quốc tế và Liên đoàn các tổ chức phụ nữ ASEAN. Từ
những tổ chức tiền thân cho đến ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng
sản Việt Nam, Hội đoàn kết, vận động, tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ
nữ, phát huy truyền thống yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm
đang, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam
xã hội chủ nghĩa.
Hội LHPN Việt Nam là tổ chức đại diện cho quyền bình đẳng, dân chủ,

quản lý xã hội, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước.
Từ những phân tích trên có thể xác định: Vai trò của Hội liên hiệp Phụ
nữ Việt Nam trong quản lý nhà nước là những tác động, ảnh hưởng của Hội
trong quá trình tham gia, phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
để tiến hành hoạt động quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật.
Mặc dù không phải là một cơ quan trong hệ thống cơ quan quản lý nhà
nước nhưng Hội LHPN đã có vị trí, vai trò nhất định trong công tác quản lý
nhà nước trên các lĩnh vực, đặc biệt là quản lý nhà nước về bình đẳng giới,
được quy định cụ thể, chi tiết trong văn bản pháp lý cao nhất là Hiến pháp và
các văn bản Luật, văn bản dưới Luật. Có thể thấy, vai trò của Hội LHPN được
quy định rõ nhất, nổi bật nhất đó là:
- Xây dựng tổ chức bộ máy nhà nước;
- Tham gia xây dựng, ban hành và thực thi pháp luật, chính sách;
- Giám sát bộ máy nhà nước.
1.2. Nội dung vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam trong quản lý
nhà nƣớc
1.2.1. Vai trò trong xây dựng tổ chức bộ máy nhà nước
Tất cả các Hiến pháp từ 1946, 1959, 1980, 1992, 2013 đều khẳng định:
phụ nữ có quyền bình đẳng với nam giới về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hóa,

15


xã hội. Điều 6 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Nhân dân thực hiện quyền lực
nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông qua Quốc Hội,
Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của nhà nước”. Đây cũng
chính là cách thức để Hội LHPN thể hiện vai trò tham gia xây dựng tổ chức bộ
máy nhà nước, tham gia quản lý nhà nước và xã hội bằng cách:
Thứ nhất, phụ nữ trực tiếp tham gia ứng cử vào đại biểu QH và HĐND
các cấp khi có đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo luật định. Bằng việc trở thành đại

cấp ủy Đảng từ 25% nhiệm kỳ 2015 - 2020; thành viên của Quốc hội và
HĐND từ 35% trở lên nhiệm kỳ 2016 - 2021; Phấn đấu đến năm đến năm
2020 đạt trên 95% Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban
nhân dân các cấp có lãnh đạo chủ chốt là nữ. Phấn đấu đến năm 2020 đạt
100% cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội có lãnh đạo chủ
chốt là nữ nếu ở cơ quan, tổ chức có tỷ lệ 30% trở lên nữ cán bộ, công chức,
viên chức, người lao động.
Phụ nữ Việt Nam chiếm 51,48% số dân và 48% lực lượng lao động
toàn xã hội và chiếm khoảng 20% cán bộ làm công tác lãnh đạo và quản lý
nhà nước các cấp từ Trung ương đến cơ sở. Hiện nay, phụ nữ chiếm tỷ lệ
61% những người có trình độ cao đẳng, 34% những người có trình độ đại
học, 30% những người có trình độ thạc sĩ, 21% những người có trình độ
tiến sĩ và 4% những người là tiến sĩ khoa học, mặt bằng học vấn này đã
giúp phụ nữ tham gia ngày càng tốt hơn công tác quản lý nhà nước. Như
vậy, với cơ sở lý luận ở trên, cho thấy Hội LHPN có vai trò rất lớn trong
xây dựng tổ chức bộ máy nhà nước.
1.2.2. Vai trò trong xây dựng, ban hành, thực thi chính sách, pháp luật
Khoản 1, Điều 84 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Chủ tịch nước, Uỷ
ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, Uỷ ban của Quốc hội, Chính phủ,
Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà
nước, Ủy ban trung ương M t trận Tổ quốc Việt Nam và cơ quan trung ương

17


của tổ chức thành viên của M t trận có quyền trình dự án luật trước Quốc
hội, trình dự án pháp lệnh trước Ủy ban thường vụ Quốc hội”. Như vậy, Hội
LHPN Việt Nam có quyền trình dự án luật ra trước QH, có thể là dự án luật
mới hoặc dự án luật sửa đổi, bổ sung luật hiện hành. Chủ tịch Hội LHPN Việt
Nam với tư cách là đại biểu QH cũng có thể trình kiến nghị về luật và dự án