EC N
KH
G
NG

VI N

S

C

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG Ở NGƯỜI
VIỆT NAM TRƯỞNG THÀNH TRÊN HÌNH ẢNH CHỤP CẮT LỚP
VI TÍNH
Đặng Nguyễn Trung An1, Lê Văn Cường1, Trần Minh Hoàng1

TÓM TẮT
Mục tiêu: Khảo sát kích thước và các biến thể bình
thường của động mạch chủ bụng và các nhánh ở người
Việt Nam trưởng thành.
Phương pháp: Tiến hành đo đạc đường kính động
mạch chủ bụng tại nhiều vị trí của 1102 người từ 18 đến
80 tuổi trên hình chụp cắt lớp vi tính.
Kết quả: Đường kính ngang trung bình và giới hạn
trên bình thường của động mạch chủ bụng được ghi nhận
tại mỗi vị trí. Đường kính tăng dần theo tuổi và ở nữ nhỏ
hơn so với nam.
Kết luận: Kết quả trên đóng góp vào việc nghiên cứu
hình thái học và bệnh lý động mạch chủ tại Việt Nam.
Từ khóa: Động mạch chủ, biến thể bình thường, cắt

đề nghị phình động mạch chủ bụng phải được định nghĩa
dựa trên đường kính động mạch chủ bụng đoạn trên thận.
Theo Hội Phẫu thuật tim mạch thế giới, phình động mạch
chủ bụng khi đường kính động mạch chủ bụng lớn hơn 1,5
lần kỳ vọng của động mạch chủ bụng đoạn trên thận[2].
Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về đường kính
của động mạch chủ bụng nhằm đưa ra những giá trị tham
khảo của một nhóm dân số cụ thể. Tuy nhiên, tại Việt
Nam, hiện có rất ít nghiên cứu về vấn đề này. Do đó, chúng
tôi tiến hành đề tài nghiên cứu giải phẫu động mạch chủ
bụng ở người Việt Nam trưởng thành trên hình ảnh chụp
cắt lớp vi tính nhằm cung cấp thêm số liệu tham khảo cho
các bác sĩ giải phẫu người, chẩn đoán hình ảnh và phẫu
thuật tim - mạch.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU
2.1. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu mô tả cắt ngang, lấy mẫu thuận tiện.
2.2. Đối tượng nghiên cứu
Chúng tôi nghiên cứu trên 1102 bệnh nhân, bao gồm
611 nam và 491 nữ, được chụp cắt lớp vi tính có tiêm chất
cản quang, tại khoa Chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Đại
học Y Dược và Bệnh viện Chợ Rẫy, từ tháng 12/2016 đến
tháng 05/2018
2.3. Tiêu chuẩn chọn mẫu
Tất cả các bệnh nhân được chỉ định chụp cắt lớp vi
tính có tiêm chất cản quang vì bệnh lý không liên quan đến
động mạch chủ trong thời gian nghiên cứu.

1. Đại học Y Dược TPHCM

và các đốt sống.
- Bệnh nhân có các tổn thương chèn ép, xấm lấn vào
động mạch chủ.
- Bệnh nhân có các bệnh lý của động mạch chủ trong
quá trình thu thập số liệu: phình động mạch chủ, bóc tách
động mạch chủ,…

Bảng 1: Phân bố các nhóm tuổi trong nghiên cứu
Nhóm tuổi

Số trường hợp

Phần trăm (%)

18 – 20 tuổi

8

0,7

21 – 30 tuổi

87

7,9

31 – 40 tuổi

198


đốt sống ngực D12 và chia đôi ngang mức đốt sống thắt

lưng L4.
3.3. Vị trí xuất phát của các nhánh
Vị trí xuất phát của các động mạch thân tạng, động
mạch thận, động mạch mạc treo tràng trên và động mạch
mạc treo tràng dưới được trình bày trong bảng 2.

Bảng 2: Vị trí xuất phát của các nhánh từ động mạch chủ bụng
Đốt sống

ĐM thân tạng

ĐM mạc treo
tràng trên

D11

ĐM thận phải

ĐM thận trái

ĐM mạc treo
tràng dưới

2 (0,2%)

D12

606 (55,0%)


1076 (97,6%)
23 (2,4%)

Trong đó, chúng tôi ghi nhận 2 trường hợp động mạch thận phải xuất phát từ động mạch chủ ngực, ngang mức D11.

10

SỐ 3 (50) - Tháng 05-06/2019
Website: yhoccongdong.vn


EC N
KH
G
NG

VI N

S

C

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Hình 1: Động mạch thận phải xuất phát từ động mạch chủ ngực, ngang mức D11

3.4. Đường kính động mạch chủ bụng tương ứng
với các đốt sống
Đường kính động mạch chủ bụng tương ứng với các



15,70

1,19

Thắt lưng thứ III

18,80

10,80

14,77

1,11

Thắt lưng thứ IV

18,00

11,20

14,00

1,09

IV. BÀN LUẬN
4.1. Độ tuổi trong nghiên cứu
Độ tuổi trung bình trong mẫu nghiên cứu của chúng
tôi là 47,04 ± 11,13 tuổi; thấp nhất là 18 tuổi, cao nhất là
79 tuổi. Như vậy, độ tuổi trong mẫu nghiên cứu trải dài

Thắt lưng thứ II

16,13 ± 1,16

15,16 ± 1,01

Thắt lưng thứ III

15,17 ± 1,09

14,26 ± 0,91

Thắt lưng thứ IV

14,38 ± 1,08

13,54 ± 0,91
SỐ 3 (50) - Tháng 05-06/2019
Website: yhoccongdong.vn

11


2019

JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE

4.3. Đường kính động mạch chủ bụng phân theo
lớp tuổi
Nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận đường kính động


15,22 ± 1,18

15,66 ± 0,99

15,91 ± 0,93

16,92 ± 1,63

17,29 ± 1,62

Đống sống L3

13,97 ± 0,95

14,45 ± 1,89

14,73 ± 0,98

14,96 ± 0,90

15,63 ± 1,42

15,70 ± 1,51

Đống sống L4

13,27 ± 0,97

13,73 ± 1,12


Hình 2: Các kích thước của động mạch chủ bụng và vị trí các nhánh

V. KẾT LUẬN
Đường kính động mạch chủ bụng tăng dần theo tuổi
và giảm dần theo các đốt sống. Tất cả các trường hợp trong
nghiên cứu của chúng tôi, động mạch chủ bụng đều bắt
đầu ngang mức đốt sống D12 và chia đôi ngang mức đốt

12

SỐ 3 (50) - Tháng 05-06/2019
Website: yhoccongdong.vn

sống L4.
Có 2 (0,2%) trường hợp động mạch thận phải xuất
phát từ động mạch chủ ngang mức D11.
Các kích thước của động mạch chủ bụng được trình
bày trong hình 2.


EC N
KH
G
NG

VI N

S