Khái quát nền công nghiệp sản xuất ô tô Việt
nam và thế giới
I.Nền Công nghiệp sản xuất ô tô thế giới
1. Sự ra đời và phát triển của ngành công nghiệp ô tô thế giới
Cùng với các nhu cầu về ăn, mặc, ở, thì đi lại là một trong bốn nhu
cầu cần thiết của con ngời trong sinh hoạt hàng ngày. Từ việc mong muốn sao cho
đi lại đợc tiện lợi hơn, nhanh hơn, đỡ tốn sức hơn, nhân loại đã sáng tạo ra nhiều
loại phơng tiện khác nhau nh: xe ngựa, xe đạp, xe điện, máy bay, Với u điểm tốc
độ di chuyển cao, cơ động, không tốn sức, ô tô đã trở thành phơng tiện hữu ích ở
tất cả các quốc gia trên thế giới và là phơng tiện không thể thiếu của ngời dân các
nớc công nghiệp phát triển.
Năm 1820 ở Đức, lần đầu tiên ngời ta nhìn thấy một chiếc xe chuyển động bằng
động cơ hơi nớc. Chiếc xe vừa to vừa thô kệch lại tuôn ra nhiều khói nên đã không
dợc chấp nhận. Cho đến năm 1885 chiếc ô tô chạy bằng động cơ xăng đầu tiên ra
đời do một ngời Đức có tên là Karl Vesh phát minh. Chiếc ô tô chạy băng động cơ
xăng này đã thực sự trở thành phơng tiện mang tính thực dụng. Nhng thời đó, ô tô
vẫn bị coi là những cỗ máy thô kệch, là nỗi kinh hoàng của ngời đi đờng và nó
không thể sánh đợc với những cỗ xe ngựa sang trọng.
Gần 10 năm sau, năm 1892, tại một cuộc triển lãm ở Chicago (Mỹ) đã xuất hiện
một chiếc ô tô chạy bằng động cơ đốt trong, có bốn bánh và hàng loạt tính năng
kỹ thuật mới nh hệ thống đánh lửa bằng điện, bộ bơm dầu tự động. Phát minh này
là của ông Iacốplép, một kỹ s cơ khí quân đội Nga, và nó đã đợc thử nghiệm thành
công. Chiếc xe có thể chạy với tốc độ 20 km/h. Ngay sau đó, Nga hoàng đã ban
sắc lệnh về quy chế và các điều kiện để sử dụng các loại xe có dộng cơ tự vận
hành ở nớc Nga. Điều đó có nghĩa là xe ô tô, bằng hiệu quả thực tế của nó, đã trở
thành loại phơng tiện của giai cấp đặc quyền và những ngời giàu có. Đa số các
nhà sản xuất ô tô thời kỳ đó đều muốn làm sao sản xuất ra đợc nhiều xe có chất l-
ợng cao mà giá thành thấp. Mục tiêu đó đã đợc thực hiện và một kỷ nguyên mới
của ô tô bắt đầu: Sản xuất dây chuyền và ô tô nhân dân.
Bắt đầu từ nớc Đức, dấu hiệu đầu tiên của việc sản xuất những chiếc ô tô đặc biệt
là ô tô dành cho một ngờivà ngời sản xuất ra loại ô tô này là ông Damler Benz.

tiếng, đặc biệt là sau chiến tranh thế giới lần II.
Trên thế giới trong lịch sử phát triển ô tô không thể không kể đến nớc Nga.
Tình hình sản xuất ô tô của Nga vao những năm 20 của thế kỷ hầu nh cha có gì.
Chỉ có vài cơ sở sản xuất của Nga lúc đó nhập các loại khung xe, các chi tiết máy,
sau đó hoàn thiện tại nhà máy cơ khí mang tên Piôt Alêchxây Evic và đó là cơ sở
hình thành các xí nghiệp liên doanh sản xuất ô tô đầu tiên. Năm 1945, nhà máy
sản xuất ô tô Gaz đã tung ra loại xe mới có tên Chiến thắng với động cơ gây đợc
sự chú ý và giá rẻ. Năm 1960, chính phủ Italia đã ký kết hiệp định với chính phủ
Liên Xô (cũ) về việc sản xuất loại xe ô tô rất nổi tiếng là Lada. Vào thập kỷ 70 ở
Liên xô, ngành công nghiệp ô tô phát triển mạnh, mỗi ngày bình quân có khoảng
vài trăm chiếc ô tô đợc xuất xởng và mỗi năm lại có một kiểu ô tô mới ra đời.
Trở lại trớc chiến tranh thế giới lần thứ hai, ở Texas miền Tây Nam nớc Mỹ khi
những mỏ dầu đợc khai thác với quy mô lớn làm giá xăng dầu giảm mạnh thì lợng
xe hơi ngày càng tăng lên và dần tiến vào xã hội. Lúc này quy trình sản xuất xe
hơi đã trở nên u việt, nớc Mỹ đã biến thành xã hội phát triển với đủ loại xe hơi.
Trong những năm từ 1939 đến 1945 chiến tranh thế giới nổ ra thì những nhà máy
ô tô đợc biến thành nơi sản xuất quân trang hoặc chế tạo vũ khí. Sau chiến tranh,
ngành công nghiệp ô tô lại một lần nữa lên ngôi. Kỹ thuật cơ bản về sản xuất ô tô
đã đợc hoàn thiện hơn, xe hơi của Mỹ đã cạnh tranh mạnh mẽ với các loại xe khác
nhờ trong xe có điều hoà nhiệt độ và kèm theo hàng loạt chức năng khác. Những
kỹ thuật lắp ráp xe hơi bắt đầu phát triển cao không cần đến sự can thiệp của con
ngời, ô tô đợc sản xuất hàng loạt.
Cùng thời gian đó, Nhật Bản, một nớc bại trận nhng đã phát triển kinh tế với
một tiềm lực phi thờng. Ngời Nhật Bản sang Mỹ để học kinh nghiệm chế tạo ô tô
và họ đã thành công, trở thành một trong những nớc có ngành công nghiệp ô tô
phát triển nhất thế giới.
Ngày nay, sản xuất ô tô đã trở thành một ngành công nghiệp chủ yếu của thế
giới. Công nghiệp ô tô đợc đánh giá là bộ mặt cho nền công nghiệp mỗi quốc gia.
Tổng số ô tô trên thế giới hiện nay khoảng 660 triệu xe. Số lợng này hầu nh không
tăng giảm trong nhiều năm gần đây và sản lợng ô tô thế giới gần nh ổn định

2.2. Về công nghệ kỹ thuật
Đây là lĩnh vực đòi hỏi công nghệ kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Một sản phẩm ô
tô đợc tung ra trên thị trờng là sự kết hợp của hàng nghìn, hàng vạn chi tiết các
loại, không giống nhau. Mỗi chi tiết đều có những tiêu chuẩn kỹ thuật riêng và đ-
ợc chế tạo theo phơng pháp riêng ở những điều kiện khác nhau nhng vẫn đảm bảo
tính đồng bộ của sản phẩm. Khi công nghiệp ô tô phát triển, xuất hiện nhiều chi
tiết vợt quá khả năng thao tác của con ngời, yêu cầu phải có sự trợ giúp của máy
móc kỹ thuật. Máy móc kỹ thuật càng hiện đại càng giảm bớt sự nặng nhọc và
nguy hiểm; nhng điều quan trọng hơn là dới sự điều khiển của con ngời, những
máy móc hiện đại có thể chế tạo và lắp ráp các chi tiết thành sản phẩm cuối cùng với xác
suất sai sót không đáng kể.
2.3. Về lao động
Hiện nay, ngành sản xuất ô tô không còn sử dụng một số lợng lớn lao động nh
thời kỳ trớc và nh một số ngành sản xuất vật chất khác (lơng thực, dệt may, khai
khoáng,) do đã áp dụng nhiều tiến bộ của khoa học kỹ thuật. Trong phần lớn các
nhà máy lắp ráp ô tô trên thế giới, ngời ta ít thấy bóng dáng con ngời, công việc
sản xuất đều do các rôbôt đảm nhận, con ngời chỉ điều khiển máy móc chính. Do
vậy, số lợng lao động làm việc trong ngành không cao. Thêm vào đó, để có thể sử
dụng thành thạo các máy móc hiện đại, những ngời công nhân phải có tay nghề
cao, đợc đào tạo bài bản, đòi hỏi có chi phí lớn và thời gian dài cho đào tạo. Mặc
dù u thế của các nớc đang phát triển là có nguồn nhân công dồi dào với tiền công
thấp nhng hạn chế lớn trong u thế này lại là chất lợng nguồn lao động không cao.
Vì vậy, có thể khẳng định ngành không tận dụng đợc nhiều lợi thế so sánh về
nguồn lao động của các nớc đang phát triển (dồi dào về số lợng, chi phí nhân công
thấp). Thêm vào đó có thể thấy đợc đây là một khó khăn lớn cho các nớc đang
phát triển trong quá trình xây dựng và phát triển ngành công nghiệp ô tô bởi đây
là một ngành khá mới mẻ, kiến thức nghề nghiệp và kinh nghiệm của ngời công
nhân còn non.
3. Vai trò của ngành công nghiệp ô tô
Bên cạnh vai trò cung cấp phơng tiện đi lại tối u, từ việc gắn chặt với các tiến

trên toàn thế giới hiện nay vào khoảng 660 triệu chiếc tức là bình quân cứ 8 ngời
có 1 chiếc ô tô.(1)
Công nghiệp ô tô là ngành sản xuất đợc toàn cầu hoá sớm nhất và hiện nay,
lợng cung đã vợt xa lợng cầu. Năng lực sản xuất của toàn thế giới hiện nay d thừa
khoảng 21%. Ngành công nghiệp ô tô cũng là ngành công nghiệp tiếp cận nhanh
nhất và sớm nhất các thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại, từ công nghệ tin
học, điều khiển học, đến ngành vật liệu mới, tự động hoá sản xuất thông qua hệ
thống máy móc hiện đại.
Bảng 1: Sản lợng ô tô trên toàn thế giới theo các năm
(Đơn vị tính: triệu chiếc)
Năm
Khu vc
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
Tây Âu 15,114 15,781 16,169 16,975 18,111 17,017 16,840
Bắc Mỹ 15,755 15,264 15,392 15,786 15,801 17,538 17,810
Nhật Bản 10,554 10,197 10,346 10,976 10,086 9,895 10,145
Châu á(trừ
Nhật Bản) 5,465 6,317 7,121 6,476 5,439 6,870 6,759
Đông Âu 1,890 2,000 2,084 2,381 2,453 2,412 2,762
Các khu
Vực khác 2,720 2,750 3,021 3,481 3,107 2,672 4,125
Tổng 51,498 52,309 54,133 56,075 54,997 56,404 58,441
Nguồn:Economist Intelligence Unit (EIU-Tổ chức trí tuệ kinh tế học)
12/2006.
(1):Buôn bán ô tô toàn cầu giảm mạnh- Thời báo kinh tế ngày 7/9/2006
Đến nay, sản phẩm ô tô là một sản phẩm mang tính quốc tế. Các quốc gia
đảm nhận chế tạo các phần khác nhau của ô tô rồi lắp ráp thành phẩm. Các nớc
đang phát triển cũng đã tính đến việc xây dựng một ngành công nghiệp ô tô cho
riêng mình. Các nớc phơng Tây, Mỹ không còn độc chiếm nguồn cung cấp ô tô
cho toàn thế giới nữa. Trên thế giới đã có 89 quốc gia có dây chuyền sản xuất và

Các nhân tố ảnh hởng đến tình hình sản xuất và tiêu thụ ô tô trên thế giới
trong những năm qua:
*Sự phát triển của các nền kinh tế:
Các khu vực có sản lợng ô tô sản xuất ra lớn đều là những khu vực có nền
kinh tế phát triển trên thế giới. Qua các bảng số liệu trên chúng ta dễ dàng nhận ra
đó là các cờng quốc nh Mỹ, Nhật Bản, các nớc Tây ÂuĐây là các quốc gia và
khu vực mà nền kinh tế của họ có sự đóng góp rất lớn của ngành công nghiệp ô tô.
Với các nớc này, ngành công nghiệp ô tô là bộ mặt của ngành công nghiệp nói
chung. Bởi lẽ ngành công nghiệp ô tô là khách hàng của hầu hết các ngành công
nghiệp khác, một ngành sản xuất thu hút đợc lực lợng lao động khổng lồ.