150
Chổồng X:
KHO NC V IU TIT DềNG CHY
I. KHAẽI NIM CHUNG
1. Nhióỷm vuỷ cuớa õióửu tióỳt doỡng chaớy:
Doỡng chaớy sọng ngoỡi phỏn phọỳi khọng õóửu theo khọng gian vaỡ
thồỡi gian.
- Trong muỡa khọ thỗ thióỳu nổồùc khọng õuớ cung cỏỳp cho caùc họỹ
duỡng nổồùc, traùi laỷi vaỡo muỡa mổa thỗ nổồùc nhióửu, khọng thoaùt õổồỹc qua
doỡng sọng tổỷ nhión, nổồùc chaớy traỡn sinh luợ luỷt.
ióửu tióỳt doỡng chaớy laỡ duỡng cọng trỗnh thuyớ lồỹi khọỳng chóỳ sổỷ
thay õọứi tổỷ nhión cuớa doỡng sọng, phỏn phọỳi laỷi doỡng chaớy theo thồỡi
gian.
Nhióỷm vuỷ õióửu tióỳt doỡng chaớy laỡ laỡm tng lổồỹng nổồùc muỡa kióỷt,
giaớm nhoớ lổồỹng nổồùc muỡa luợ nhũm phuỷc vuỷ cho yóu cỏửu duỡng nổồùc.
ióửu tióỳt doỡng chaớy laỡ nhióỷm vuỷ chờnh trong cọng taùc quaớn lyù
khai thaùc taỡi nguyón nổồùc.
- ióửu tióỳt doỡng chaớy laỡ khỏu chờnh trong cọng taùc quaớn lyù nguọửn
nổồùc.
2. Phỏn loaỷi õióửu tióỳt doỡng chaớy:
a. Phỏn loaỷi theo muỷc õờch:
- ióửu tióỳt doỡng chaớy phuỷc vuỷ tổồùi ruọỹng:
Cn cổù vaỡo W
yc
~ t maỡ tờnh toaùn lổồỹng nổồùc cỏửn trổợ laỷi ồớ muỡa
mổa õóứ duỡng cho muỡa khọ.
151
- ióửu tióỳt phuỷc vuỷ phaùt õióỷn:
Hióỷu quaớ cuớa vióỷc õióửu tióỳt bióứu thở qua cọng suỏỳt vaỡ õióỷn nng,
cuớa traỷm thuyớ õióỷn. ióửu tióỳt doỡng chaớy nhũm cung cỏỳp nổồùc cho muỡa
khọ cuớa traỷm vồùi muỷc õich õaỷt õổồỹc sổỷ ọứn õởnh cọng suỏỳt traỷm thuyớ õióỷn

) ióửu tióỳt nhióửu nm
II. KHO NặẽC VAè CAẽC CNG TRầNH ệU MI
1. Kho nổồùc:
Kho nổồùc õổồỹc xỏy dổỷng trón sọng suọỳi, bũng mọỹt õỏỷp õỏỳt chỷn
laỷi; laỡ nồi trổợ nổồùc vaỡo muỡa mổa õóứ daỡnh sổớ duỷng vaỡo muỡa khọ cho
caùc yóu cỏửu duỡng nổồùc khaùc nhau.
ỷc trổng cuớa kho nổồùc laỡ:
- Dung tờch chóỳt, mổỷc nổồùc chóỳt.
- Dung tờch trổợ hổợu ờch duỡng cho caùc ngaỡnh, mổỷc nổồùc dỏng bỗnh
thổồỡng.
- Dung tờch phoỡng luợ, mổỷc nổồùc dỏng gia cổồỡng.
2. ỏỷp chừn nổồùc:
ỏỷp chừn nổồùc laỡ cọng trỗnh chỷn doỡng chaớy cuớa sọng õóứ thổỷc
hióỷn vióỷc trổợ nổồùc vaỡ dỏng mổỷc nổồùc trong họử chổùa. ỏỷp ngn sọng
thổồỡng laỡ õỏỷp õỏỳt.
153
3. Cäng trçnh láúy nỉåïc:
Cäng trçnh láúy nỉåïc thỉåìng l cäúng láúy nỉåïc tỉû chy ngay trong
chán âáûp, hồûc trảm båm láúy tỉì hả lỉu.
4. Cäng trçnh thạo l:
Cäng trçnh thạo l cọ nhiãûm vủ thạo lỉåüng nỉåïc thỉìa trong ma
l, bo âm an ton häư chỉïa. Lỉu lỉåüng âãø âỉåüc tênh toạn tu theo cáúp
cäng trçnh. Cäng trçnh thạo l thỉåìng l:
- Âáûp trn ngay tải âáûp, cọ cỉía hồûc khäng cỉía (Säng Â).
- Âáûp trn ngoi vng âáûp (Phụ Ninh)
- Cäúng ngáưm, giãúng âỉïng, xi phäng..
III. CẠC ÂÀÛC TRỈNG KHO NỈÅÏC
Trong kho nỉåïc cọ cạc âàûc trỉng sau:
- Dung têch chãút V
C

dung tờch buỡn caùt trong thồỡi gian sổớ duỷng cuớa họử chổùa.
- ọỳi vồùi traỷm thuyớ õióỷn, mổỷc nổồùc chóỳt phaới baớo õaớm cọỹt nổồùc
H tọỳi thióứu phuỷc vuỷ cho phaùt õióỷn. ọỳi vồùi traỷm thuyớ õióỷn nóỳu choỹn
MNC thỏỳp thỗ cọỹt nổồùc phaùt õióỷn nhoớ laỡm cho cọng suỏỳt traỷm thỏỳp.
- ọỳi vồùi giao thọng thuyớ ồớ họử chổùa thỗ mổỷc nổồùc chóỳt phaới baớo
õaớm õọỹ sỏu cỏửn thióỳt cho thuyóửn beỡ hoaỷt õọỹng õổồỹc.
- ọỳi vồùi nuọi trọửng thuyớ saớn, MNC trong họử phaới baớo õaớm õọỹ
sỏu, mỷt thoaùng nuọi trọửng.
2. Dung tờch hổợu ờch V
h
vaỡ MND BT
- Dung tờch V
C
giồùi haỷn bồới MNC vaỡ MND BT.
- Dung tờch hổợ ờch laỡ dung tờch quan troỹng nhỏỳt baớo õaớm nhióỷm
vuỷ õióửu tióỳt cuớa họử chổùa. Dung tờch hổợu ờch õổồỹc xaùc õởnh bũng
phổồng phaùp cỏn bũng giổợa lổồỹng nổồùc yóu cỏửu cuớa caùc ngaỡnh vồùi
lổồỹng nổồùc õóỳn theo tỏửn suỏỳt baớo õaớm õổồỹc qui õởnh trong qui phaỷm.
Nhổ vỏỷy dung tờch hổợu ờch V
hi
phuỷ thuọỹc vaỡo
+ Lổồỹng nổồùc õóỳn W
õóỳn
~ t.
+ Lổồỹng nổồùc yóu cỏửu Wy
/c
~ t.
+ Hỗnh thổùc õióửu tióỳt.
Sau khi õaợ xaùc õởnh V
hi

TK
~ t
- ổồỡng quaù trỗnh luợ thióỳt kóỳ Q
mp
~ t
- Khọỳi lổồỹng buỡn caùt trunh bỗnh chaớy õóỳn họử chổùa trong nm.
2. Taỡi lióỷu õởa hỗnh:
Chuớ yóỳu laỡ õỷc trổng õởa hỗnh kho nổồùc cỏửn xỏy dổỷng quan hóỷ
giổợa dióỷn tờch mỷt họử F, dung tờch kho nổồùc V vồùi cao tỏửng nổồùc trong
họử Z.
- ổồỡng õỷc tờnh Z ~ V
- ổồỡng õỷc tờnh Z ~ F
156
õỏy coù mỷt nổồùc họử nũm ngang, thổỷc tóỳ trong muỡa luợ, mỷt
nổồùc họử coù õọỹ dọỳc, nón cỏửn phaới hióỷu chốnh.
V. TỉN THT NặẽC TRONG Hệ CHặẽA
Trong họử chổùa nổồùc coù 2 loaỷi tọứn thỏỳt:
- Tọứn chỏỳt bọỳc hồi.
- Tọứn thỏỳt thỏỳm.
1. Tọứn thỏỳt bọỳc hồi trong kho nổồùc:
Sau khi xỏy dổỷng họử, mỷt thoaùng cuớa kho nổồùc tng lón , maỡ Z
n
> Z
õ
nón sau khi xỏy dổỷng lổồỹng bọỳc hồi tng lón Z.
Z = Z
n
- Z
õ
maỡ Z

- Lổồỹng nổồùc chổùa trong họử.
- Chu vi bồỡ kho nổồùc.
Lổồỹng nổồùc thỏỳm qua nhióửu õổồỡng:
- Thỏỳm vaỡo loỡng kho nổồùc.
- Thỏỳm qua bồỡ kho nổồùc.
- Thỏỳm qua cọng trỗnh.
- Thỏỳm quanh cọng trỗnh.
Lổồỹng thỏỳm nm õỏửu trón tổồng õọỳi lồùn trong caùc nm sau,
thổồỡng tờnh bỗnh quỏn theo õióửu kióỷn õởa chỏỳt. Thổồỡng ngổồỡi ta lỏỳy
theo % lổồỹng nổồùc chổùa trong họử.
Theo Patapov õóử nghở, lổồỹng tọứn thỏỳt do thỏỳm trong kho nổồùc
õổồỹc tờnh nhổ sau.
Lổồỹng thỏỳm % cuớa V
Lồùp nổồùc thỏỳm theo F bỗnh
quỏn
ióửu kióỷn
õởa chỏỳt
loỡng họử
Nm Thaùng Nm Ngaỡy/õóm
Tọỳt
Trung bỗnh
Xỏỳu
5 - 10%
10 - 20%
20 - 30%
0,5 1%
1 ~ 1,5%
1,5 - 3%
< 500mm
500 - 1000mm

- Soùng nổồùc nọng:
Khi H <
2
1
õaùy họử coù sổỷ aớnh hổồớng õóỳn sổỷ hỗnh thaỡnh soùng
159
3. Tờnh toaùn kờch thổồùc soùng:
Thổồỡng duỡng cọng thổùc kinh nghióỷm
ọỹ cao soùng: h = 0,0208
4
5
V .
3
1
D
(m)
Chióửu daỡi bổồùc soùng = 0,704
2
1
W
(m)

Cọng thổùc trón duỡng cho trổồỡng hồỹp soùng nổồùc sỏu:
D < 30km vaỡ < 2H
Trong trổồỡng hồỹp soùng nổồùc nọng cỏửn hióỷu chốnh theo cọng thổùc
sau: h
nọng
= . h
sỏu


õỏỷp õỏỳt) thỗ soùng seợ lan vaỡ leo lón maùi cọng trỗnh theo quaùn tờnh, goỹi
hióỷn tổồỹng õoù laỡ soùng leo.
h
leo
Mổỷc nổồùc tộnh
Maùi õỏỷp
160
Chióửu cao h
leo
tờnh tổỡ mổỷc nổồùc trong họử chổùa, õóửu vở trờ leo cao
nhỏỳt cuớa soùng, tờnh theo cọng thổùc sau:
3
leo
hm
Kmh2
h


K
m
- hóỷ sọỳ phuỷ thuọỹc vaỡo õọỹ nhaùm maùi cọng trỗnh
Maùi thỏỷt nhụn K
m
= 1,0
Maùi bótọng K
m
= 0,9
Maùi õaù dm K
m
= 0,5

.
h
d
= K
cos
gh3
DV
2
(m)
K - phuỷ thuọỹc vaỡo

H
coù thóứ lỏỳy K = 6.10
-3
- goùc taỷo bồới truỷc họử vồùi hổồùng gioù
161
VII. BệI LếNG KHO NặẽC
Bọửi lừng ồớ kho nổồùc thổồỡng tờnh bũng phổồng phaùp cỏn bũng
buỡn caùt. Buỡn caùt bọửi lừng trong suọỳt thồỡi gian sổớ duỷng cọng trỗnh.
W
bc
=
T
100
KRa

(m
3
)
K - tyớ sọỳ buỡn caùt coù khaớ nng lừng õoỹng so vồùi toaỡn bọỹ baợi caùt

âiãưu tiãút nàm.
1. Ti liãûu cho tênh toạn âiãưu tiãút:
Tênh toạn theo thåìi âoản thạng.
a. Âỉåìng quạ trçnh W
âãún
~ t
våïi táưn sút bo âm P (75 - 85%)
Pháưn ny qua tênh toạn thu vàn s cọ âỉåüc
b. Âỉåìng quạ trçnh W
y/c
~ t
våïi táưn sút bo âm theo quy âënh ca
qui phảm.
- Lỉåüng nỉåïc u cáưu tỉåïi ; tênh theo mỉïc tỉåïi.
- Lỉåüng nỉåïc dng cho sinh hoảt theo âënh mỉïc dng nỉåïc
163
- Lỉåüng nỉåïc dng cho khu cäng nghiãûp theo âënh mỉïc nỉåïc dng
cho sn xút ca cạc loải hçnh xê nghiãûp
c. Âỉåìng âàûc tênh häư chỉïa:
- Âỉåìng quan hãû mỉûc nỉåïc v dung têch Z ~ V
- Âỉåìng quan hãû mỉûc nỉåïc v diãûn têch màût häư Z ~ F
häư
d. Dung têch chãút V
C
:
- Xạc âënh theo kh nàng bäưi làõng bn cạt trong thåìi gian sỉí
dủng hồûc theo cao trçnh u cáưu tỉû chy ca khu tỉåïi.
- Tỉì Z
chãút
tra trãn âỉåìng quan hãû Z ~ V ta cọ dung têch chãút V

Trung Trung Bọỹ.
ồn vở 16
6
m
3
Thaùng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
W
õ
2,70 2,06 1,86 1,49 0,63 0,62 0,51 0,47 0,70 5,76 5,03 9,24
W
y/c
3,13 2,60 3,38 3,76 3,00 1,62 4,69 2,49 0,63 0,26 2,85 1,44
W -0,43 -0,54 -1,52 -2,27 -2,37 -1,00 -4,18 -2,50 0,07 5,50 2,81 7,80
Qua baớng trón ta thỏỳy:
- Thồỡi kyỡ thióỳu nổồùc tổỡ thaùng 1 õóỳn thaùng 8
coù V
-
= 14,81 . 10
6
m
3
- Thồỡi kyỡ thổỡa nổồùc tổỡ thaùng 9 õóỳn thaùng 12.
V
V
-
V
+
t (thaùng)
1 2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12

3
.
- Dung tờch thổỡa xaớ xuọỳng haỷ lổu
V
xaớ
= V
+
- V
h
= 15,55 - 14,81
= 0,74 . 10
6
m
3
. Trổồỡng hồỹp kho nổồùc õióửu tióỳt 2 lỏửn:
ỏy laỡ trổồỡng hồỹp coù 2 thồỡi kyỡ thióỳu nổồùc xen keớ vồùi 2 thồỡi kyỡ
thổỡa nổồùc.
Trong trổồỡng hồỹp naỡy V
h
xaùc õởnh theo caùc trổồỡng hồỹp sau:
V
1
+
9 10 11 12
t (thaùng)
V
V
1
-
V

1
-
vaỡ V
2
+
< V
2
-
. Trong trổồỡng hồỹp naỡy
+ Lỏửn õióửu tióỳt 1: Lỏỳy V
1
+
tờnh õóứ baớo õaớm cho V
1
-
.
+ Lỏửn õióửu tióỳt 2: Do V
2
+
< V
2
-
nón lổồỹng nổồùc thổỡa khọng õuớ
õióửu tióỳt. Cho V
2
-
, nón phaới lỏỳy thóm phỏửn lổồỹng nổồùc thổỡa ồớ V
1
+
mọỹt

thỗ
V
hi
= V
2
-
khi V
1
-
> V
2
+
. Phổồng aùn tờch nổồùc (chổùa nổồùc)
Trong vỏỷn haỡnh kho nổồùc, sau khi õaợ xaùc õởnh V
hi
ta phaới xem
xeùt chổùa nổồùc vaỡo luùc naỡo? Xaớ nổồùc vaỡo luùc naỡo?
Vóử chổùa nổồùc coù 2 phổồng aùn.
- Phổồng aùn chổùa sồùm: Tổùc laỡ
coù lổồỹng nổồùc thổỡa thỗ chổùa ngay tổỡ
õỏửu sau õoù cổù giổợ lổồỹng nổồùc õoù õóỳn
khi sổớ duỷng. Vồùi phổồng aùn naỡy baớo
õaớm chừc chừn õuớ nổồùc nhổng tng
thóm dióỷn tờch ngỏỷp vuỡng ven bồỡ họử.
- Phổồng aùn chổùa muọỹn: Vồùi õióửu kióỷn phaới coù dổỷ baùo tọỳt thỗ ta
chổùa muọỹn tổùc laỡ kho nổồùc vổỡa chổùa õuớ thỗ bừt õỏửu vaỡo thồỡi kyỡ duỡng
nổồùc. Vồùi phổồng aùn naỡy seợ baớo õaớm an toaỡn thỏn õỏỷp, buỡn caùt bọửi
lừng ờt.
Vờ duỷ:
V

= 83,8 . 10
6
m
3
Ta thỏỳy V
1
+
> V
2
-
vaỡ V
2
+
< V
2
-
cho nón
V
hi
= V
1
-
+ V
2
-
- V
2
+
= 102,8 + 83,8 - 66,8 = 119,8 . 10
6

xaớ
V
chổùa
V
xaớ
1 2 3 4 5 6 7 8 9
8
9
10
11
180,7
251,3
207,4
111,5
51,9
83,8
86,6
83,8
128,8
167,5
120,8
27,7
119,8
119,8
119,8
119,8
9,0
167,5
120,8
27,7

4
68,4
100,5
59,1
50,2
16,5
50,3
35,5
83,8
35,5
83,8
66,8
5
6
7
18,4
17,3
31,3
51,9
51,9
47,0
33,5
34,6
15,7
50,3
15,7
0
50,3
15,7
0

.
- F
họử
phaới tra trón õổồỡng quan hóỷ Z ~ F
- Muọỳn coù Z phaới tra trón õổồỡng quan hóỷ Z ~ V
Baớng tờnh toaùn gọửm 17 cọỹt Z
Cọỹt 1 - Thaùng (cuọỳi thaùng)
Cọỹt 2 - V
õóỳn thaùng
Cọỹt 3 - V
y/c thaùng
F
V
Z ~ F
Z
Z
Z ~ V
V(10
6
m
3
)
F (km
2
)