66
Chổồng IV:
DềNG CHY NM THIT K
I. NĩI DUNG CUA TấNH TOAẽN DOèNG CHAY NM
1. Xaùc õởnh tỏửn suỏỳt thióỳt kóỳ cuớa cọng trỗnh
óứ phuỷc vuỷ cho cọng taùc lỏỷp dổỷ aùn vaỡ thióỳt kóỳ caùc cọng trỗnh
khai thaùc nguọửn nổồùc phuỷc vuỷ cho caùc ngaỡnh kinh tóỳ quọỳc dỏn, cỏửn
phaới tờnh toaùn nguọửn nổồùc. Caùc õỷc trổng thuyớ vn thióỳt kóỳ õổồỹc lổỷa
choỹn seợ laỡ cồ sồớ õóứ xaùc õởnh quy mọ kờch thổồùc cọng trỗnh. Nóỳu caùc
õỷc trổng õổồỹc choỹn thión lồùn thỗ quy mọ cọng trỗnh seợ lồùn so vồùi yóu
cỏửu gỏy laợng phờ, ngổồỹc laỷi õỷc trổng thuyớ vn thión nhoớ thỗ seợ khọng
an toaỡn cọng trỗnh õọứ vồợ gỏy hỏỷu quaớ nghióm troỹng.
Tióu chuỏứn thióỳt kóỳ cọng trỗnh õóửu õổồỹc õaùnh giaù trón cồ sồớ tỏửn
suỏỳt thióỳt kóỳ do Nhaỡ nổồùc quy õởnh. Quy õởnh tỏửn suỏỳt thióỳt kóỳ tuyỡ theo
cỏỳp cọng trỗnh.
Baớng phỏn tờch cỏỳp cọng trỗnh
Cỏỳp cọng trỗnh
Nhaỡ maùy thuyớ
õióỷn (MW)
Cọng trỗnh tổồùi
(ha)
Cọng trỗnh cỏỳp
nổồùc (m
3
/s)
I
II
III
IV
V
> 300

- Lổu lổồỹng bỗnh quỏn nm Q (m
3
/s)
- Moõun doỡng chaớy nm M (l/s - km
2
)
- Lồùp nổồùc doỡng chaớy nm Y (mm)
- Hóỷ sọỳ doỡng chaớy nm
Quan hóỷ giổợa caùc õaỷi lổồỹng trón nhổ sau:


12
1t
12
)tt(Qdt)t(QW
Y =
F10
W
3
68
M =
F
Q10
3
(l/s - km
2
)
=
X
Y

Q
C
2
i
v





3
v
3
i
s
C)3n(
)1K(
C



- Veợ õổồỡng tỏửn suỏỳt lyù luỏỷn theo phổồng phaùp thờch hồỹp hoỷc
phổồng phaùp 3 õióứm.
- Cn cổù theo tỏửn suỏỳt thióỳt kóỳ P, tổỡ õổồỡng tỏửn suỏỳt õaợ coù, xaùc
õởnh õổồỹc doỡng chaớy nm thióỳt kóỳ Q
p
.
69
3. Phán phäúi dng chy nàm thiãút kãú (Q ~ t):
Dng chy thiãút kãú Q

Vê dủ: Våïi sai säú cho phẹp l 
Q
= 7% v tỉì liãût ti liãûu tênh âỉåüc
C
v
= 0,3, váûy säú nàm ti liãûu phi cọ âỉåüc gi l â phi l:
n =
2
24
2
Q
2
v
4
7
)3,0(x10
C10


= 18 nàm
Q
P90%0
Q
90%
70
Nhổ vỏỷy lióỷt taỡi lióỷu n > 18 nm thỗ õổồỹc xem laỡ õuớ taỡi lióỷu.
Nóỳu coù õuớ taỡi lióỷu thỗ ta tióỳn
haỡnh caùc bổồùc õóứ veợ õổồỡng tỏửn suỏỳt.
Theo hỗnh loaỷi cọng trỗnh ta coù tỏửn
suỏỳt thióỳt kóỳ P.

phổồng phaùp.
a. Phổồng phaùp keùo daỡi trổỷc tióỳp:
Sau khi phỏn tờch tổồng quan, tờnh toaùn bọứ sung taỡi lióỷu cho lổu
vổỷc nghión cổùu (LVNC), luùc naỡy LVNC õaợ õuớ taỡi lióỷu vaỡ ta tờnh toaùn
caùc thọng sọỳ thọỳng kó veợ õổồỡng tỏửn suỏỳt nhổ trổồỡng hồỹp coù õuớ taỡi lióỷu.
Trong trổồỡng hồỹp naỡy thỗ sọỳ nm bọứ sung taỡi lióỷu khọng nón quaù 1/3
sọỳ nm cuớa lióỷt taỡi lióỷu LVNC (tổùc laỡ
3
nN
< n). Nóỳu sọỳ nm bọứ sung
taỡi lióỷu quaù nhióửu thỗ nón duỡng phổồng phaùp keùo daỡi giaùn tióỳp.
b. Phổồng phaùp keùo daỡi giaùn tióỳp:
Trong phổồng phaùp naỡy tổỡ vióỷc phỏn tờch tổồng quan ngổồỡi ta
thióỳt lỏỷp õổồỹc caùc cọng thổùc õóứ coù chuyóứn hoaù caùc tham sọỳ thọỳng kó
cuớa LVNC tổỡ thồỡi kyỡ ờt nm õóỳn thồỡi kyỡ nhióửu nm.
Vờ duỷ: Khoaớng lóỷch quỏn phổồng cuớa LVNC thồỡi kyỡ nhióửu nm laỡ:
)1(1
2
Na
2
na
n
N





Trong õoù:


Q
- Doỡng chaớy bỗnh quỏn cuớa LVNC vồùi N nm taỡi lióỷu
n
Q
- Doỡng chaớy bỗnh quỏn cuớa LVNC vồùi n nm taỡi lióỷu

N
- Khoaớng lóỷch quan phổồng cuớa LVNC vồùi N nm taỡi lióỷu

Na
- Khoaớng lóỷch quan phổồng cuớa LVTT vồùi N nm taỡi lióỷu
Na
Q
- Doỡng chaớy bỗnh quỏn cuớa LVTT vồùi N nm taỡi lióỷu
na
Q
- Doỡng chaớy bỗnh quỏn cuớa LVTT vồùi n nm taỡi lióỷu
Tổỡ õoù xaùc õởnh õổồỹc C
v
N
N
v
Q
C


Trở sọỳ C
s
coù thóứ choỹn theo lổu vổỷc tổồng tổỷ hoỷc:
C

lổu vổỷc nghión cổùu õổồỹc xaùc õởnh nhổ sau:
Y
=
a
.
X
Trong õoù:
a
hóỷ sọỳ doỡng chaớy cuớa lổu vổỷc tổồng tổỷ

X
lổồỹng mổa bỗnh quỏn cuớa lổu vổỷc nghión cổùu
- Mổồỹn moõun doỡng chaớy cuớa lổu vổỷc tổồng tổỷ
a
MM
Trong õoù:
a
M
- moõun doỡng chaớy cuớa lổu vổỷc tổồng tổỷ
. Phổồng phaùp nọỹi suy õởa lyù:
- Khi coù baớn õọử õúng trở moõun doỡng chaớy M hoỷc lồùp nổồùc
doỡng chaớy Y thỗ xaùc õởnh doỡng chaớy cuớa lổu vổỷc nghión cổùu bũng caùch
tra caùc giaù trở õoù trón õổồỡng õúng trở.
74
. Phổồng phaùp cọng thổùc kinh nghióỷm:
Coù thóứ duỡng cọng thổùc kinh nghióỷm õóứ xaùc õởnh doỡng chaớy:
Y
= a . (
X
- b)

m - Tham sọỳ xaùc õởnh phỏn vuỡng thuyớ vn
c. Xaùc õởnh hóỷ sọỳ thión lóỷch C
s
:
Hóỷ sọỳ C
s
tờnh theo C
v
C
s
= mC
v
Khi khọng coù cồ sồớ õóứ choỹn m thỗ coù thóứ tờnh toaùn vồùi C
s
= 2C
v
Sau khi õaợ xaùc õởnh õổồỹc
Q
, C
v
, C
s
seợ tờnh toaùn õổồỹc õổồỡng tỏửn
suỏỳt. ặẽng vồùi tỏửn suỏỳt thióỳt kóỳ P ta seợ xaùc õởnh õổồỹc Q
p
.
75
III. PHN PHI DOèNG CHAY NM THIT K
Doỡng chaớy trong mọỹt nm khọng phaới õóửu nhau maỡ coù thồỡi gian
doỡng chaớy lồùn coù thồỡi gian doỡng chaớy nhoớ dổồùi sổỷ taùc õọỹng cuớa caùc

kp
).
Xem xeùt trong caùc taỡi lióỷu thổỷc õo choỹn lỏỳy mọỹt nm õióứn hỗnh
õọửng thồỡi thoaớ maợn hai õióửu kióỷn sau:
+ Q
dh
~ Q
p
(hoỷc W
dh
+ Q
dh
~ Q
p
hoỷc W
bh
~ W
p
)
+ Q
kdh
~ Q
kp
(hoỷc W
kdh
~ Q
kp
)
b. Xaùc õởnh quaù trỗnh doỡng chaớy nm thióỳt kóỳ:
óứ chuyóứn quaù trỗnh doỡng chaớy nm õióứn hỗnh thaỡnh doỡng chaớy

2
WW
WW
K



Thổỷc tóỳ khi choỹn K
1
vaỡ K
2
khaùc nhau, thổồỡng khọng phuỡ hồỹp vồùi
thổỷc tóỳ, do õoù nhióửu khi ngổồỡi ta chố choỹn mọỹt hóỷ sọỳ thu phoùng laỡ:
K =
dh
p
W
W
77
2. Xaùc õởnh quaù trỗnh phỏn phọỳi doỡng chaớy Q ~ t khi coù ờt taỡi lióỷu:
Nóỳu tổỡ sọỳ nm õo õaỷc cuớa lổu vổỷc nghión cổùu coù khaớ nng choỹn
mọỹt nm õióứn hỗnh, thỗ vióỷc xaùc õởnh quaù trỗnh phỏn phọỳi doỡng chaớy
giọỳng nhổ trổồỡng hồỹp coù õuớ taỡi lióỷu. óứ choỹn nm õióứn hỗnh phaới dổỷa
vaỡo lổu vổỷc tổồng tổỷ, nm õióứn hỗnh phaới nũm vaỡo nm coù taỡi lióỷu õo
õaỷc song song giổợa hai lổu vổỷc.
Nóỳu nm õióứn hỗnh khọng õổồỹc choỹn theo yóu cỏửu trón thỗ ta coi
nhổ laỡ trổồỡng hồỹp khọng coù taỡi lióỷu õo õaỷc.
3. Xaùc õởnh phỏn phọỳi doỡng chaớy Q ~ t khi khọng coù taỡi lióỷu õo õaỷc:
a. Mổồỹn daỷng phỏn phọỳi doỡng chaớy nm thióỳt kóỳ cuớa lổu vổỷc
tổồng tổỷ:

kiãût, tỉì âọ xạc âënh loải thuưn b ph håüp âi trãn säng trong thåìi gian
ma khä.
- Âäúi våïi vng ven biãøn chëu sỉû nh hỉåíng ca thu triãưu, khi
säng cọ lỉu lỉåüng kiãût nháút cng lục xút hiãûn triãưu cỉåìng s lm cho
màûn xám nháûp vo âáút liãưn sáu hån, nh hỉåíng âãún cäng trçnh láúy
nỉåïc tỉåïi hồûc cung cáúp nỉåïc cho sinh hoảt. Trong trỉåìng håüp ny ta
79
phaới coù giaới phaùp cọng trỗnh thờch hồỹp, hoỷc ngn mỷn taỷi cổớa sọng
hoỷc xỏy dổỷng họử chổùa ồớ thổồỹng nguọửn tng lổu lổồỹng cho sọng vaỡo
thồỡi kyỡ kióỷt nổồùc nhũm õỏứy mỷn ra xa, vờ duỷ nhổ cọng trỗnh họử chổùa
Taớ Traỷch trón lổu vổỷc sọng Hổồng - Thổỡa thión Huóỳ.
2. Caùc yóỳu tọỳ aớnh hổồớng õóỳn doỡng chaớy kióỷt:
a. ióửu kióỷn khờ hỏỷu:
Khờ hỏỷu trong vuỡng quyóỳt õởnh chóỳ õọỹ ỏứm cuớa vuỡng õoù. vuỡng
coù lổồỹng mổa lồùn vaỡ mổa phỏn phọỳi õióửu hoaỡ thỗ ờt bở kióỷt hồn so vồùi
vuỡng lổồỹng mổa haỡng nm nhoớ maỡ phỏn bọỳ trong nm khọng õióửu hoaỡ.
vuỡng nhióỷt õọỹ khọ hanh, lổồỹng bọỳc hồi lồùn seợ laỡm cho doỡng sọng
caỷn kióỷt nhanh.
b. Mỷt õóỷm cuớa lổu vổỷc:
nhổợng vuỡng coù lồùp cỏy coớ vaỡ rổỡng che phuớ mỷt õỏỳt tọỳt coù taùc
duỷng giổợ nổồùc vaỡ õióửu tióỳt doỡng chaớy seợ tọỳt hồn so vồùi vuỡng rổỡng bở
phaù hoaỷi, lồùp phuớ mỷt õỏỳt bở trồ soới õaù. Thọứ nhổồợng cuớa khu vổỷc cuợng
coù aớnh hổồớng rỏỳt lồùn õóỳn doỡng chaớy kióỷt, nóỳu lổu vổỷc vaỡ vuỡng õỏỳt coù
tờnh thỏỳm nổồùc vaỡ giổợ nổồùc tọỳt seợ laỡm cho doỡng chaớy trong muỡa kióỷt
õióửu hoaỡ hồn. Ngoaỡi ra tyớ lóỷ dióỷn tờch ao họử so vồùi dióỷn tờch lổu vổỷc
caỡng lồùn thỗ khaớ nng giổợ nổồùc seợ tọỳt hồn bồới vỗ ao họử coù khaớ nng giổợ
nổồùc vaỡ õióửu tióỳt doỡng chaớy.
c. Taùc õọỹng cuớa con ngổồỡi:
Trong lổu vổỷc sọng nóỳu con ngổồỡi bióỳt gỗn giổợ mọi trổồỡng sinh
thaùi thỗ seợ laỡm cho doỡng chaớy õióửu hoaỡ hồn. Traùi laỷi nóỳu con ngổồỡi

Ti liãûu âỉåüc xem l â dng cho tênh toạn cáưn phi cọ säú nàm
âãø bo âm sai säú tỉång âäúi ca Q
kiãût
bẹ hån 15%.
%15%
n
C100
v
k
Q

Trçnh tỉû tênh toạn:
Q
(thạng)
I II III IV V VI
t
20/II
21/III

t
=30 ngy
(Q
x
~ t)
81
1. Thọỳng kó Q
k
thaùng nhoớ nhỏỳt cuớa muỡa kióỷt trong mọựi nm:
Vờ duỷ: Ta coù taỡi lióỷu
tổỡ 1970 1997 cuớa traỷm

5. Choỹn nm õióứn hỗnh õóứ phỏn phọỳi doỡng chaớy kióỷt.
Khi choỹn chuù yù: Q
k õ/h
Q
kP
vaỡ bỏỳt lồỹi cho vióỷc cung cỏỳp nổồùc.
6. Xaùc õởnh hóỷ sọỳ thu phoùng.
K =
)kióỷtmuỡa(õh
)kióỷtmuỡa(kP
Q
Q
7. Phỏn phọỳi lổu lổồỹng vaỡo caùc thaùng.
Q
kPthaùng
= KQ
õh thaùng
X XI XII I II III IV V
1970 1971
Q
Muỡa kióỷt 1970 - 1971
Q
kióỷt thaùng
= Q
K thaùng 3
thaùng
82
III. XẠC ÂËNH DNG CHY KIÃÛT THIÃÚT Q
Kp
KHI CỌ ÊT TI LIÃÛU

Ta tháúy t säú K =
NC
TT
Q
Q
= 0,35  0,42 m phäø biãún l K = 0,39 
0,42, nhỉ váûy t säú K tỉång âäúi äøn âënh nãn chn lỉu vỉûc tỉång tỉû
trãn âãø tênh toạn cho LVNC.
83
b.
Dổỷa vaỡi taỡi lióỷu lổu lổồỹng kióỷt cuớa LVTT tờnh toaùn vaỡ veợ
õổồỡng tỏửn suỏỳt tổỡ õoù xaùc õởnh lổu lổồỹng kióỷt theo tỏửn suỏỳt thióỳt kóỳ P.
Vờ duỷ ta tờnh toaùn õổồỹc Q
kP (TT)
= 0,15m
3
/s
c.
Tờnh tyớ sọỳ lổu lổồỹng giổợa Q
kP (TT)
vồùi Q
kmin (TT)
Trong muỡa kióỷt 1995 cuớa LVTT thỗ lổu lổồỹng cuớa thaùng 4 laỡ nhoớ
nhỏỳt nón
Q
kmin (TT)
= Q
kthaùng 4
= 0,32m
3

Vỏỷy Q
kP(NC)
= K
P
x Q
kmin (NC)
= 0,47 x 0,81 = 0,38m
2
/s
IV. XAẽC ậNH LặU LặĩNG KIT THIT K Q
kP
KHI KHNG COẽ TAèI
LIU THNG K LặU LặĩNG KIT
Khi lổu vổỷc nghión cổùu khọng coù taỡi lióỷu thọỳng kó vóử doỡng chaớy
kióỷt, õóứ tờnh toaùn lổu lổồỹng kióỷt thióỳt kóỳ thổồỡng duỡng caùc phổồng phaùp sau:
1. Mổồỹn mọõun doỡng chaớy kióỷt cuớa LVTT:
Tỗm lổu vổỷc tổồng coù taỡi lióỷu vóử doỡng chaớy kióỷt, tờnh toaùn mọõun
doỡng chaớy kióỷt M
kP (TT)
, sau õoù mổồỹn mọõun doỡng chaớy cuớa lổu vổỷc
tổồng tổỷ naỡy õóứ tờnh lổu lổồỹng kióỷt cho lổu vổỷc nghión cổùu.
Q
kP (NC)
= M
kP (TT)
x F
Trong õoù F: Laỡ dióỷn tờch lổu vổỷc cuớa LVNC