DẠY TOÁN (PHẦN HÌNH HỌC) LỚP 4
I. Đặt vấn đề :
Trong bốn mạch kiến thức cơ bản của Toán 4, mạch các yếu tố hình học (
YTHH ) không đóng vai trò trọng tâm, cốt lõi, thời lượng dành cho nội dung các
YTHH chỉ chiếm khoảng 10% tổng thời lượng Toán 4. Nói như vậy, không có nghĩa
là mạch các YTHH không có vai trò trong chương trình, mà nó được sắp xếp hợp lí,
đan xen với mạch kiến thức số học, đại lượng - đo đại lượng và giải toán làm nổi rõ
mạch kiến thức số học và hỗ trợ học tốt các mạch kiến thức khác.
Việc dạy – học các YTHH làm cho học sinh có được những biểu tượng chính
xác về một số hình hình học đơn giản và một số đại lượng hình học thông dụng ; rèn
cho học sinh một số kĩ năng thực hành như biết dùng êke để vẽ đường thẳng vuông
góc, đường thẳng song song, vẽ chính xác hình chữ nhật … ; phát triển một số năng
lực trí tuệ như phân tích, tổng hợp, quan sát, so sánh, đối chiếu, trí tưởng tượng
không gian được phát triển. Bên cạnh đó, việc dạy – học các YTHH làm tích lũy
thêm những hiểu biết cần thiết cho đời sống sinh hoạt và học tập của học sinh. Ngoài
ra các YTHH giúp học sinh phát triển được nhiều năng lực trí tuệ ; rèn luyện được
nhiều đức tính và phẩm chất tốt như : cẩn thận, cần cù, chu đáo, khéo léo, ưa thích sự
chính xác, … Nhờ đó mà học sinh có thêm tiền đề để học các môn học khác ở tiểu
học, để học tiếp môn toán ở bậc trung học cơ sở và thích ứng tốt hơn với môi trường
tự nhiên và xã hội xung quanh.
Với mục đích quan trọng trên, tôi thiết nghĩ bản thân mình cần có sự nhìn nhận
mới về mạch kiến thức này. Đặc biệt là cần có một phương pháp dạy học thích hợp
sao cho vừa đạt được mục đích vừa thực hiện đúng tinh thần của việc đổi mới
phương pháp dạy học. II. Những biện pháp đã thực hiện :
Nội dung các YTHH trong chương trình Toán 4 bao gồm :
- Nhận biết các góc : góc nhọn, góc tù, góc bẹt.
- Nhận biết hai đường thẳng vuông góc với nhau
- Biết vẽ hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song, đường cao

của góc nhọn AOB và cho biết góc này
như thế nào so với góc vuông.
- GV nêu : Góc nhọn bé hơn góc
vuông.
- Yêu cầu HS vẽ một góc nhọn (
HS sử dụng ê ke để vẽ góc nhỏ hơn góc
vuông )
- HS quan sát
- Góc AOB có đỉnh O, hai cạnh
OA và OB.
- HS nêu : Góc nhọn AOB
- 1 HS lên bảng kiểm tra, cả lớp
theo dõi, sau đó kiểm tra góc AOB trong
SGK -> góc nhọn AOB bé hơn gco1
vuông.
- 1 HS vẽ bảng, HS cả lớp thực
hành vào nháp.
b. Tương tự như thế GV giới thiệu góc tù, góc bẹt. Lưu ý khi dạy về góc bẹt,
GV vừa vẽ vừa thao tác như sau :
- GV vẽ lên bảng góc bẹt COD ->
yêu cầu HS đọc tên góc, tên đỉnh, tên các
cạnh của góc.
- GV tăng dần độ lớn của góc
COD, đến khi hai cạnh OC và OD của
góc COD “ thẳng hàng” ( cùng nằm trên
một đường thẳng ) với nhau. Lúc đó góc
COD được gọi là góc bẹt.
- Góc COD có đỉnh là O, cạnh OC
và OD.


Ở đây hình chữ nhật chỉ là công cụ để hình thành biểu tượng về đường thẳng
vuông góc và đường thẳng song song. Do đó :
- Sau khi kéo dài các cạnh AB và AD ( của hình chữ nhật ABCD ) để được hai
đường thẳng AB và AD vuông góc với nhau thì giáo viên nên xóa bớt các cạnh BC
và CD ( không cần thiết )đđể HS có thể tập trung chú ý vào cạnh AB và AD. Tương
tự như vậy, sau khi kéo dài các cạnh AB và AD ( của hình chữ nhật ABCD ) để được
hai đường thẳng song song với nhau thì giáo viên nên xóa bớt các cạnh AB và CD,
chỉ giữ lại BC và AD mà thôi.

A B
C D
A B
C D
- Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần quan tâm đến việc yêu cầu học sinh
:
+ Chỉ ra được các ví dụ về đường thẳng song song vàđđường thẳng vuông góc
trong thực tế. Chẳng hạn : hai thanhđđường ray xe lửa song song với nhau, hai chấn
song cửa song song với nhau; hai mép bảng liên tiếp vuông góc với nhau, cột cờ luôn
vuông góc với bóng nắng của nó.
+ Nêu ra các phản ví dụ về hai đường thẳng không song song ( cắt nhau ), hai
đường thẳng không vuông góc trong thực tế hoặc trong hình vẽ để học sinh so sánh,
đối chiếu.
- Cho học sinh dùng thước tập vẽ đđường thẳng song song và đường thẳng
vuông góc trên giấy kẻ ô.