VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN NGỌC TIẾN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ
TỪ THỰC TIỄN HUYỆN DUY XUYÊN,
TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2020


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN NGỌC TIẾN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ
TỪ THỰC TIỄN HUYỆN DUY XUYÊN,
TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số : 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TRẦN MINH ĐỨC

HÀ NỘI, năm 2020


MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ TRONG
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ ..................................................... 10
1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quản lý nhà nước về kinh tế ........... 10
1.2. Nội dung quản lý nhà nước về kinh tế ................................................... 20
1.3. Phương pháp quản lý nhà nước về kinh tế ............................................. 23
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về kinh tế ......................... 26
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ
TẠI HUYỆN DUY XUYÊN, TỈNH QUẢNG NAM ................................. 35
2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội ................................................... 35
2.2. Thực trạng tình hình kinh tế tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam .... 37
2.3. Thực trạng về công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh tế tại
huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam............................................................. 44
2.4. Những kết quả đạt được và hạn chế, bất cập trong quản lý nhà nước về
kinh tế tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam ............................................ 50
CHƯƠNG 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ TỪ THỰC TIỄN
HUYỆN DUY XUYÊN, TỈNH QUẢNG NAM ......................................... 57
3.1. Nhu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế từ thực tiễn
huyện Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam.............................................................. 57
3.2. Phương hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế từ thực
tiễn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam ...................................................... 60
3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế từ thực
tiễn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam ...................................................... 65
KẾT LUẬN ................................................................................................. 72
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

HCNN

Hành chính nhà nước

6

KTTT

Kinh tế thị trường

7

NSTW

Ngân sách Trung ương

8

NSĐP

Ngân sách địa phương

9

NSNN

Ngân sách nhà nước

10


UBND

Ủy ban nhân dân

16

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

Hiệp định đối tác tồn diện và tiến bộ xun Thái
Bình Dương


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong hơn 30 năm Đổi Mới, nhất là sau khi Việt Nam gia nhập Tổ
chức Thương mại Thế giới (WTO), tiến trình mở cửa và hội nhập kinh tế
quốc tế của Việt Nam vẫn tiếp tục được đẩy mạnh, nhưng tư duy đã có sự
chuyển biến đáng kể, thể hiện ở việc tham gia nhiều FTA khu vực, song
phương và nhiều bên; tư duy về thực hiện hiệu quả tiến trình hội nhập kinh tế
quốc tế, chứ không chỉ là thực hiện cam kết hội nhập kinh tế quốc tế và hội
nhập kinh tế quốc tế khơng cịn là động lực chủ yếu/duy nhất cho cải cách thể
chế kinh tế trong nước [49]
Trong bối cảnh tồn cầu hóa, khu vực hóa và hội nhập kinh tế quốc tế
ngày càng sâu rộng, trong nền kinh tế thị trường hiện đại có nhiều bất cập. Ở
Việt Nam, các nội dung của quản lý nhà nước về kinh tế trong nền kinh tế thị
trường cũng được hồn thiện, góp phần ổn định kinh tế vi mơ, duy trì tốc độ
tăng trưởng kinh tế. Chính vì vậy, việc học tập nghiên cứu và vận dụng vào
thực tiễn những kiến thức cơ bản về quản lý nhà nước nói chung, quản lý nhà

quyền địa phương huyện Duy Xuyên nếu không kịp thời xây dựng nội dung,
phương thức quản lý nhà nước về kinh tế phù hợp tại địa phương, sẽ gặp
nhiều khó khăn, thách thức lớn. Xuất phát từ những yêu cầu cấp bách trên,
nên tôi nghiên cứu đề tài: “Quản lý nhà nước về kinh tế từ thực tiễn huyện
Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam”.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Nghiên cứu về vai trò, chức năng của Nhà nước về kinh tế xã hội nói
chung, quản lý nhà nước về kinh tế nói riêng đã được nhiều tác giả bàn luận,
cụ thể như một số các cơng trình sau:
Trần Thanh Cương (2017), Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý nhà
2


nước về kinh tế cấp thành phố ở Hà Nội, Luận án Tiến sỹ quản lý kinh tế,
Học viện chính quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án phân tích về chất lượng đội
ngũ CB QLNN về KT cấp tỉnh ở Việt Nam, trên cơ sở đó rà sốt chất lượng
đội ngũ CB QLNN về KT cấp thành phố ở Hà Nội, qua đó tìm kiếm phương
hướng, giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CB QLNN địa phương đáp ứng
yêu cầu phát triển KT - XH của Thành phố trong giai đoạn đến năm 2020.
Nguyễn Đức Đồng (2018), Pháp luật về bảo vệ môi trường qua thực
tiễn tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh ở tỉnh Quảng Bình, Luận văn Thạc sỹ
Luật học Luật kinh tế, Trường Đại học Luật, Đại học Huế. Luận văn khái quát
những pháp luật hiện hành và thực tiễn pháp luật về bảo vệ môi trường tại các
cơ sở sản xuất, kinh doanh ở tỉnh Quảng Bình. Đồng thời đề xuất những giải
pháp kiến nghị nhằm hồn thiện và nâng cao tính thực thi của pháp luật về
biện pháp xử lý hành vi vi phạm về vệ sinh môi trường trong thời gian tới.
Nguyễn Thị Thanh Huyền (2019), Quản lý nhà nước về phát triển kinh
tế biển các tỉnh Bắc Trung Bộ Việt Nam, Luận án Tiến sĩ quản lý kinh tế,
Khoa sau Đại học Trường Đại học Thương Mại Hà Nội. Luận án đã nhận
dạng bối cảnh và kết quả hoạt động kinh tế biển của các tỉnh Bắc Trung Bộ

phương hướng và giải pháp đến năm 2025.
Nguyễn Hồng Sơn (2019), Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luận án Tiến sĩ ngành lý luận và lịch
sử nhà nước và pháp luật, Học viện hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Luận
án tập trung nghiên cứu chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Cộng hoà
XHCN Việt Nam trên các phương diện xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện
pháp luật và giải quyết các xung đột, tranh chấp về kinh tế, xử lý các vi phạm
trong hoạt động kinh tế. Qua đó, đề xuất các quan điểm, giải pháp bảo đảm
thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước đáp ứng yêu cầu xây dựng
Nhà nước pháp quyền XHCN, phát triển KTTT định hướng XHCN, bảo đảm
4


và phát huy quyền con người, hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay.
Nguyễn Quang Thử (2018), Phát triển công nghiệp tỉnh Quảng Nam
trong giai đoạn hiện nay, Luận án Tiến sĩ quản lý kinh tế, Học viện chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng ngành
cơng nghiệp và thực trạng chính quyền tỉnh Quảng Nam phát triển cơng
nghiệp trên địa bàn tỉnh, rút ra những kết quả đạt được, những hạn chế và
nguyên nhân của những hạn chế đề xuất hệ thống giải pháp nhằm phát triển
công nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2030.
Nguyễn Thị Phương (2019), Quản lý nhà nước về kinh tế đối với hoạt
động du lịch trên địa bàn tỉnh Ninh Bình trong điều kiện hội nhập quốc tế,
Luận văn Thạc sỹ quản lý kinh tế, Học viện khoa học xã hội. Luận văn phân
tích đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về kinh tế đối với hoạt động du lịch
của Ninh Bình trong điều kiện hội nhập quốc tế, đề xuất được phương hướng
và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về kinh tế đối với hoạt động du lịch
trên địa bàn tỉnh Ninh Bình trong điều kiện hội nhập quốc tế nhằm thúc đẩy
ngành du lịch của tỉnh phát triển nhanh và bền vững, đáp ứng yêu cầu của thời
kỳ đổi mới hiện nay.

tế số, Nhà nước phải đổi mới mơ hình và cách thức áp dụng cơng nghệ số
trong quản lý kinh tế.
Bùi Thị Thùy Nhi (2020), Thực trạng phân cấp quản lý kinh tế ở Việt
Nam hiện nay, Trang thơng tin điện tử Tạp chí Cơng thương
cập nhật ngày 26/01/2020. Kết quả nghiên
cứu tập trung phân tích một số vấn đề cơ bản về phân cấp quản lý, thực trạng
phân cấp quản lý kinh tế ở Việt Nam, trong đó có những nội dung như phân
cấp về quy hoạch, kế hoạch; phân cấp quản lý đầu tư cơng; Phân cấp quản lý
ngân sách…
Qua tìm hiểu, nghiên cứu những cơng trình và bài viết trên cho thấy
6


chưa có cơng trình nào nghiên cứu quản lý nhà nước về kinh tế gắn với địa
bàn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Do đó đề tài khơng trùng lặp với các
cơng trình đã cơng bố, nhiệm vụ cơng tác quản lý nhà nước về kinh tế của các
cấp chính quyền địa phương huyện Duy Xuyên với nhiều nội dung và những
vấn đề đặt ra. Do vậy, việc nghiên cứu Đề tài “Quản lý nhà nước về kinh tế
từ thực tiễn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam” là hết sức cần thiết, qua
đó giúp cho các cấp, các ngành có những chiến lược phát triển kinh tế, quản
lý nhà nước về kinh tế đạt hiệu quả tại các địa phương.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu đề tài là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của
quản lý nhà nước về kinh tế của chính quyền huyện Duy Xuyên trong giai
đoạn hiện nay, từ đó đề xuất giải pháp tiếp tục đổi mới cách thức quản lý nhà
nước về kinh tế ở huyện Duy Xuyên trong thời gian đến.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, luân văn cần tập trung vào các nhiệm vụ
sau:

điều tra, thống kê … được sử dụng trong việc đánh giá tình hình Quản lý
kinh tế và công tác QLNN đối với một số lĩnh vực kinh tế từ thực tiễn huyện
Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn đã góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về pháp luật trong
QLNN ở một số lĩnh vực kinh tế trên địa bàn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng
Nam.

8


6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham
khảo cho công tác QLNN trong lĩnh vực kinh tế không chỉ riêng địa bàn
huyện Duy Xuyên mà còn cho cả những địa phương có nét tương đồng về
chính trị - kinh tế. Luận văn cũng có thể làm tài liệu phục vụ cho công
tác nghiên cứu, giảng dạy, học tập liên quan đến QLNN về kinh tế.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1. Những vấn đề lý luận và pháp lý trong quản lý nhà nước về
kinh tế.
Chương 2. Thực trạng quản lý nhà nước về kinh tế tại huyện Duy
Xuyên, tỉnh Quảng Nam.
Chương 3. Phương hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý
nhà nước về kinh tế từ thực tiễn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.

9


hợp, tập trung vào quản lý kinh tế vĩ mô bằng pháp luật và biện pháp kinh tế;
xây dựng cơ chế, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội,
tăng cường huy động mọi nguồn lực từ các dự án, chương trình mục tiêu quốc
gia, xây dựng nông thôn mới, đẩy mạnh phát triển kinh tế, hoàn thiện cơ chế
quản lý nhà nước về kinh tế địa phương.
Tiếp tục rà soát, thống kê các bộ thủ tục hành chính liên quan các hoạt
động kinh tế, thu hút đầu tư, cấp phép...., thực hiện niêm yết công khai, minh
bạch về trình tự, thủ tục, thời gian, thẩm quyền giải quyết trong lĩnh vực kinh
tế.
Thứ ba, tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ cơng chức có năng lực, kỹ
năng nghiệp vụ chuyên sâu bảo đảm QLNN về kinh tế
Đẩy mạnh sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của
doanh nghiệp nhà nước; thực hiện nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần
kinh tế; bảo đảm hoạt động theo cơ chế thị trường, bình đẳng và cạnh tranh
theo pháp luật.
Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, cơng chức có phẩm chất đạo đức,
năng lực cơng tác, tinh thần trách nhiệm và tính chun nghiệp cao trong quá
trình xây dựng chiến lược phát triển kinh tế và quản lý nhà nước về kinh tế
đạt hiệu quả trong thực tiễn.
Đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán; đẩy
mạnh và nâng cao chất lượng cơng tác phịng, chống tham nhũng, lãng phí;
cải cách cơ bản chế độ tiền lương của cán bộ, cơng chức, viên chức và người
lao động; bố trí và xác định vị trí việc làm phù hợp với năng lực công tác của
mỗi cá nhân.
Thứ tư, tăng cường phát triển nguồn lực và ứng dụng khoa học trong
QLNN về kinh tế
Thực hiện rà soát, sắp xếp, quy hoạch lại mạng lưới cơ sở giáo dục,
69



xã hội.
Từ thực trạng quản lý nhà nước về kinh tế tại huyện Duy Xuyên đã
được nhiều kết quả đáng kể, tuy nhiên để thực hiện hiệu quả quản lý nhà nước
về kinh tế trong giai đoạn hiện nay cần có những đổi mới về tư duy, phương
thức lãnh đạo, chính sách, cơ chế kinh tế phù hợp với địa phương. Vì những
lý do trên, Luận văn khái quát và đề xuất 4 giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
quản lý về kinh tế tại địa phương trong thời gian đến.

71


KẾT LUẬN
1. Kết luận
Trong những năm qua, để nâng cao hiệu lực quản lý kinh tế của Nhà
nước, các cấp chính quyền địa phương đã tiếp tục thực hiện đổi mới, sắp xếp
và kiện toàn bộ máy Nhà nước và đặc biệt là củng cố và nâng cao hiệu quả
hoạt động của hệ thống các doanh nghiệp Nhà nước giữ vai trị chủ đạo.
Chính vì vậy đã khẳng định thực lực và sức mạnh kinh tế và quản lý để thực
hiện tốt vai trò quyết định cho nền kinh tế phát triển, thực hiện tốt chức năng
người quản lý vĩ mô nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay.
Những kinh nghiệm quản lý nhà nước về kinh tế từ các địa phương nói
chung và huyện Duy Xuyên nói riêng đã hoàn thành nhiệm vụ và đảm bảo đạt
các mục tiêu, chỉ tiêu theo chương trình, kế hoạch đã đề ra. Đồng thời, các
cấp chính quyền địa phường cần tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm
công tác quản lý nhà nước lĩnh vực kinh tế, trong đó tập trung vào các nội
dung như tăng cường công tác quản lý, triển khai phòng chống tội phạm, quản
lý hoạt động mạng lưới chợ; phòng chống dịch bệnh gia súc, gia cầm; quản lý
thị trường, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; phòng cháy và
chữa cháy; thiết lập quan hệ kinh tế, thương mại, thu hút đầu tư giữa chính
quyền địa phương, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và các nhà đầu tư, đặc biết

khởi nghiệp sáng tạo, nuôi dưỡng những sáng tạo trong mọi lĩnh vực của đời
sống kinh tế, xã hội. Tập trung thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng
tạo quốc gia theo hướng xây dựng các cơ chế, chính sách cụ thể, phù hợp để
phát triển mạnh mẽ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo như: có cơ chế tài
chính thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của
doanh nghiệp với tôn chỉ doanh nghiệp là trung tâm; đổi mới cơ chế đầu tư,
tài trợ nghiên cứu khoa học và phát triển cơng nghệ; có chính sách để phát
73


triển mạnh mẽ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; kết nối cộng đồng khoa
học và công nghệ người Việt Nam ở nước ngoài và cộng đồng trong nước.
Xây dựng các cơ chế, chính sách về thuế, tài chính nhằm khuyến khích doanh
nghiệp đầu tư cho các hoạt động đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển và
đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực công nghệ thông tin và các công nghệ tiên
tiến khác;
Bốn là, cần giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển nhanh và bền vững,
giữa tồn cầu hóa, hội nhập quốc tế và xu hướng bảo hộ, giữa việc cắt giảm
hàng rào thuế quan với việc gia tăng hàng rào phi thuế quan, giữa các hiệp
định thương mại song phương với hiệp định giữa một quốc gia với tổ chức
khu vực… Những mâu thuẫn này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước phải có
sự điều chỉnh kịp thời, thích ứng và những giải pháp cụ thể, phù hợp;
Năm là, đảm bảo sự phát triển đồng bộ của các thị trường, đẩy mạnh thị
trường vốn và tiền tệ với hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch, đẩy nhanh
tiến trình thẩm định, định giá các doanh nghiệp nhà nước; xây dựng hành lang
pháp lý cho các mơ hình kinh tế số, kinh tế chia sẻ, các hình thức thanh tốn
mới, cho vay ngân hàng, hạn chế tình trạng “tín dụng đen”; quan tâm hơn tới
kiểm soát bội chi ngân sách, nợ nước ngoài của quốc gia, cải cách cơ chế thu
chi ngân sách, kể cả cơ chế phân cấp thu, chi ngân sách của các địa phương
để tạo điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn nữa;

cần thiết, vừa thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động sản xuất kinh
doanh, bảo đảm sự linh hoạt, thích ứng nhanh với sự thay đổi và thay thế
nhanh công nghệ hiện đại, công nghệ số của doanh nghiệp. Phương thức quản
lý nhà nước cần được đổi mới, tương thích với việc ứng dụng các thành tựu
của cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong mọi mặt của hoạt động kinh tế,
xã hội, an ninh, quốc phịng và hội nhập quốc tế, trong thời đại cơng nghệ số
và trí tuệ nhân tạo./.
75


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2012), Thông tư 01/2012/TT-BKHĐT ngày
09/02/2012 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc hướng dẫn xác định mức
chi phí cho lập, thẩm định và cơng bố quy hoạch tổng thể phát triển kinh
tế - xã hội; quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực và sản phẩm chủ yếu;

2.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2013), Thông tư số 05/2013/TT-BKHĐT ngày
31/10/2013 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc hướng dẫn tổ chức lập,
thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh và công bố quy hoạch tổng thể phát
triển kinh tế - xã hội; quy hoạch ngành, lĩnh vực và sản phẩm chủ yếu;

3.

Bộ Tài chính (2016), Ban hành Chương trình hành động của Bộ Tài
chính thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ
về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020;