VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

----------

-------------

LÊ XUÂN THANH

TỘI DÂM Ô ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

Tp. Hồ Chí Minh, năm 2020


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

------------

-----------

LÊ XUÂN THANH

TỘI DÂM Ô ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 8.38.01.04

dục khác................................................................................................................................................ 16
Tiểu kết chương 1............................................................................................................................ 18
Chương 2. THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI DÂM Ô ĐỐI VỚI NGƯỜI 16 TUỔI

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH..................................................... 19
2.1. Khái qt tình hình xét xử tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi trên địa
bàn thành phố Hồ Chí Minh....................................................................................................... 19
2.2. Thực tiễn xét xử tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi trên đị bàn thành phố

Hồ Chí Minh....................................................................................................................................... 30
2.3. Nguyên nhân của thiếu sót, hạn chế............................................................................. 41
Tiểu kết Chương 2........................................................................................................................... 44


Chương 3. YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG QUY

ĐỊNH PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI DÂM Ô ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI
16 TUỔI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH...............................45
3.1. Yêu cầu bảo đảm áp dụng đúng quy định pháp luật hình sự về tội dâm ô
đối với người dưới 16 tuổi trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh........................... 45
3.2. Giải pháp bảo đảm áp dụng đúng quy định pháp luật hình sự về tội dâm ô
đối với người dưới 16 tuổi trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh........................... 48
Tiểu kết chương 3............................................................................................................................ 56
KẾT LUẬN....................................................................................................................................... 58
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT
BLHS: Bộ luật hình sự
BLTTHS: Bộ luật tố tụng hình sự

Hiến pháp năm 2013, thời gian vừa qua Nhà nước ta cũng đã ban hành nhiều văn
bản pháp luật để bảo vệ quyền lợi của trẻ em (người dưới 16 tuổi) như Luật Hơn
nhân và Gia đình năm 2014, Luật Trẻ em năm 2016, Bộ luật Hình sự năm 2015
(sửa đổi, bổ sung năm 2017)….các văn bản trên đều thể hiện rõ cơ quan,

tổ chức, các cá nhân có trách nhiệm thực hiện các biện pháp phù hợp để bảo
đảm trẻ em được sống an toàn, lành mạnh; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý
các hành vi xâm hại, đặc biệt là những hành vi xâm phạm tình dục trẻ em.
Thực tiễn trong khoảng thời gian từ năm 2015 đến nay, trên địa bàn cả
nước nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, tình trạng xâm hại tình dục
người dưới 16 tuổi, trong đó có hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi đang
diễn biến hết sức phức tạp. Theo số liệu thống kê của Tịa án nhân dân thành phố
Hồ Chí Minh cho thấy, trong giai đoạn từ 2015 đến năm tháng 6/2020 có 70
vụ/70 bị cáo được xét xử về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi. Có những vụ
án được dư luận xã hội quan tâm mà điển hình như: vụ án cựu Phó Viện trưởng
VKSND thành phố Đà Nẵng, Nguyễn Hữu Linh (61 tuổi), có hành

vi dâm ơ bé gái 8 tuổi trong thang máy tại chung cư Galaxy 9, Quận 4. Tp.
HCM hay gần đây nhất là trường hợp Nguyễn Tiến Dũng (cán bộ Trung tâm
Hỗ trợ xã hội TP.HCM) bị khởi tố và bắt tạm giam về hành vi dâm ô với
người dưới 16 tuổi … thống kê trên cho thấy tình hình tội này đang diễn ra
hết sức phức tạp trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế,
chính trị, văn hóa và giáo dục quan trọng của Việt Nam.
BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), có hiệu lực thi hành kể
từ ngày 01/01/2018, liên quan đến các tội phạm xâm hại tình dục người dưới
16 tuổi (từ Điều 141 đến 146 BLHS), cũng đã có những sửa đổi, bổ sung quan
1


trọng, phù hợp với thực tiễn xử lý các hành vi xâm hại tình dục, trong đó có hành

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Liên quan tới đề tài trên, cũng đã có một số cơng trình khoa học được
các tác giả đề cập ở các phạm vi, góc độ khác nhau, có thể kể đến như:
+

Luận án tiến sĩ, Học viện Khoa học Xã hội, Hà Nội; Trịnh Thị Thu

Hương (2004), Các tội xâm phạm tình dục trẻ em trong Luật hình sự Việt Nam
và đấu tranh phòng chống loại tội phạm này,
+

Luận văn thạc sĩ, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội; Lê

Thị Diễm Hằng (2016), Các tội xâm phạm tình dục trẻ em- So sánh pháp luật
hình sự Việt Nam với pháp luật hình sự một số quốc gia trên thế giới.
+

Tạp chí, báo và các cơng trình nghiên cứu khác:

Dương Tuyết Miên (1998), “Về các tội phạm tình dục trong luật hình
sự Việt Nam”, Tạp chí Luật học, số 06, Hà Nội; Phạm Mạnh Hùng
(2002),“Hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về các tội xâm phạm
tình dục trẻ em”, Tạp chí Tồ án nhân dân, số 12/2002, Hà Nội; Vũ Hải Anh
(2016), “Một số điểm mới của Bộ luật hình sự năm 2015 về nhóm các tội
phạm tình dục”, Tạp chí Nghề luật, sơ 3/2016, Hà Nội; Tiến sĩ Phạm Minh
Tuyên – “Các tội xâm phạm tình dục người dưới 16 tuổi – những vướng mắc
và kiến nghị”. Tạp chí Khoa học kiểm sát số 2 năm 2020 v.v…
Nhận xét: Các cơng trình nghiên cứu trên đã tập trung phân tích các dấu
hiệu pháp lý, đặc điểm của các tội xâm phạm tình dục trẻ em trong đó có tội dâm
ơ đối với trẻ em (người dưới 16 tuổi), đặc biệt các cơng trình là luận án và luận

gian và thời gian khác nhau, đây là những nguồn tài liệu tham khảo quý báu cho
tác giả. Tính đến nay, khơng có nhiều cơng trình nghiên cứu nào đề cập đến tội
dâm ô đối với người 16 tuổi một cách cụ thể, chuyên sâu tại địa bàn thành phố
Hồ Chí Minh, trong khoảng thời gian từ năm 2015 đến tháng 6 năm 2020.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận, các quy định của pháp luật
hình sự Việt Nam về tội dâm ô đối với người 16 tuổi, kết hợp với thực tiễn từ
thành phố Hồ Chí Minh, luận văn đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện pháp
4


luật hình sự cũng như bảo đảm áp dụng đúng các quy định của pháp luật hình sự
về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
-

Phân tích những vấn đề lý luận và pháp luật về tội dâm ơ đối với

người dưới 16 tuổi.
Phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật về tội dâm ô đối với
người dưới
16 tuổi thông qua thực tiễn xét xử tội này trên địa bàn thành phố Hồ Chí
Minh, từ đó luận văn rút ra một số thiếu sót, hạn chế và những nguyên nhân
của thiếu sót, hạn chế đó.
-

Trên cơ sở một số thiếu sót, hạn chế luận văn phân tích một số yêu cầu

đặc thù của khoa học luật hình sự như phân tích và tổng hợp, phương pháp
diễn dịch, quy nạp, phương pháp so sánh, đối chiếu, phương pháp thống kê, để
tổng hợp các tri thức khoa học và luận chứng để nghiên cứu luận văn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
-

Về mặt lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm rõ hơn

một số vấn đề về lý luận và pháp luật tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi,
nâng cao nhận thức pháp luật về tội danh này cho cơ quan, người có thẩm
quyền tiến hành tố tụng và những người quan tâm đến đề tài này (thông qua
thực tiễn tại thành phố Hồ Chí Minh).
Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần hồn thiện những quy định
của pháp luật hình sự về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi.
-

Về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng làm

tài liệu tham khảo trong công tác nghiên cứu khoa học chuyên ngành và tài liệu
tham khảo đối với những người làm công tác nghiên cứu, giảng dạy; ngồi ra,
luận văn cịn cung cấp những luận cứ khoa học phục vụ cho thực tiễn điều tra,

truy tố, xét xử của các cơ quan tư pháp (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa
án), đặc biệt là các cơ quan tư pháp tại thành phố Hồ Chí Minh.

6


7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn

Tác giả Đinh Văn Quế có quan điểm: Hành vi dâm ơ là sờ mó, hơn hít
bộ phận sinh dục của nạn nhân; dùng bộ phận sinh dục của mình chà xát với
bộ phận sinh dục của nạn nhân hoặc bắt nạn nhân sờ mó, hơn hít bộ phận sinh
dục của mình nhằm thỏa mãn dục vọng, nhưng khơng có ý định giao cấu hoặc
có hành vi quan hệ tình dục khác với nạn nhân [12, tr.279].
Theo Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà
Nội, có đưa ra quan điểm về tội dâm ơ: Đó là hành vi tình dục nhưng khơng
phải hành vi giao cấu. [21].

8


Theo Từ điển Tiếng Việt “dâm ô” là dâm dục một cách xấu xa, nhơ nhuốc

[42]. Từ điển này cũng giải nghĩa “dâm dục” là sự ham muốn thú nhục dục
q độ hoặc khơng chính đáng [42].
Từ điển Hán Việt giải nghĩa: “dâm ô” xuất phát từ “dâm” là dâm dục và
“ô” với ý nghĩa là bẩn, bẩn thỉu. Như vậy, “dâm ơ” là từ ghép mang tính chất
khái qt với nghĩa là dâm dục bẩn thỉu [43].
Nhận xét: Các quan điểm trên đều thống nhất ở nội hàm khái niệm tội dâm
ơ đối với người dưới 16 tuổi đó là hành vi có tích chất dâm dục, nhằm thỏa

mãn nhu cầu tình dục của người phạm tội, nhưng khơng nhằm mục đích giao
cấu hoặc thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác với trẻ em (người dưới
16 tuổi).
Trong BLHS hiện hành nhà làm luật chưa đưa ra khái niệm pháp lý về
tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi nhưng khái niệm tội phạm đã được ghi
nhân tại Điều 8 BLHS. Đây là khái niệm pháp lý tương đối hoàn chỉnh về tội
phạm, là cơ sở quan trọng để xây dựng khái niệm các tội phạm cụ thể, trong
đó có tội dâm ơ đối với người dưới 16 tuổi; đồng thời BLHS năm 2015 đã bổ

1.1.2.1. Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi trong pháp luật hình sự
Việt Nam từ năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985
Đây là giai đoạn Nhà nước Việt Nam dân chủ mới được thành lập phải đối
mặt với nhiều khó khăn, thử thách từ nhiều phía trong đó có cơng cuộc đấu tranh
phòng chống tội phạm, thời điểm này Nhà nước ta chưa có điều kiện xây dựng
ngay một hệ thống pháp luật, cũng như hệ thống pháp luật hình sự để điều chỉnh
các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, trước tình hình này Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã ban hành Sắc lệnh số 47 ngày 10/10/1945 cho tạm thời giữ các luật lệ cũ
nhưng không trái với nguyên tắc độc lập của nước Việt Nam và chính thể dân
chủ cộng hòa, để đấu tranh xử lý các hành vi vi phạm, tội phạm trong đó có hành
vi dâm ô [5, Điều 21]. Tuy nhiên, quy định trực tiếp liên quan đến
10


hành vi xâm phạm tình dục trong đó có tội dâm ơ thì phải đến ngày 15/6/1960,
Tịa án nhân dân tối cao ra Chỉ thị số 1024 hướng dẫn việc xử lý tội hiếp dâm,
đây được coi là nền móng cho việc hoàn thiện và xây dựng các tội phạm về
tình dục nhưng nội dung hướng dẫn cịn chưa đầy đủ về các hành vi xâm hại
tình dục người dưới 16 tuổi khác như tội cưỡng dâm, tội giao cấu và tội dâm ô
người dưới 16 tuổi. Đến ngày 11/5/1967, TAND tối cao đã ban hành Bản tổng
kết số 329- HS2 ngày 11/5/1967, hướng dẫn đường lối xét xử tội hiếp dâm và
các tội phạm khác về mặt tình dục, trong số các tội phạm về tình dục có tội
dâm ô, trong đó dâm ô đối với trẻ em bị xử nặng hơn dâm ô đối với người lớn.
Theo bản tổng kết và hướng dẫn 329-HS2 ngày 01/02/1967 của Tòa án
nhân dân tối cao có hướng dẫn: “Dâm ơ tức là có hành vi bỉ ổi với người khác,
tuy khơng phải là hành vi giao cấu nhưng cũng nhằm thỏa mãn tình dục của mình
hoặc khêu gợi bản năng tình dục người đó…Có thể chi làm hai hình thức dâm ô:
Dâm ô với người dưới 16 tuổi tròn và dâm ô với người lớn (từ 16 tuổi tròn trở
lên). Trong hình thức dâm ơ với người dưới 16 tuổi trịn, vì sự phát triển về cơ
thể cũng như về trí óc của các em còn non nớt, các em cần được bảo vệ chống

tệ xâm phạm tình dục của trẻ em ngày càng nghiêm trọng. Để áp dụng thống
nhất các quy định này, ngày 10/5/1997, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát
nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ ban hành Thông tư liên tịch số: 01/1998/TTLTTANDTC-VKSNDTC-BNV hướng dẫn: “d. Hành vi dâm ô đối với trẻ em quy
định tại Điều 202b là hành vi của người phạm tội, như sờ, bóp… vào những
bộ phận kích thích tình dục của trẻ em hoặc buộc trẻ em phải có hành vi như
sờ, bóp… vào những bộ phận kích thích tình dục của người đó hoặc của người
khác nhưng khơng có việc giao cấu với trẻ em”.
Tuy nhiên, quy định về hành vi dâm ơ quy định trong BLHS năm 1985
vẫn cịn đơn giản, chưa rõ ràng về yếu tố chủ thể, chưa phân hóa được TNHS
đối với nhiều trường hợp đặc biệt nghiệm trọng, chưa quy định về hình phạt
bổ sung đối với những người lợi dung yếu tố nghề nghiệp như Bác sỹ, Y tá…
để thực hiện hành vi phạm tội.
12


1.1.2.3. Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi trong Bộ luật Hình sự năm

1999
BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định tội dâm ô đối
với người dưới 16 tuổi tại Điều 112 với tên gọi “tội dâm ô đối với trẻ em”.
“Điều 116. Tội dâm ô đối với trẻ em
1.

Người nào đã thành niên mà có hành vi dâm ơ đối với trẻ em, thì bị

phạt tù từ sáu tháng đến ba năm…”.
So với tội dâm ô trẻ em trong BLHS năm 1985 (được sửa đổi, bổ sung
năm 1997), BLHS năm 1999 đã có những thay đổi như sau:
-


tuổi.
-

Khoản 1 sửa từ ngữ và nêu rõ hơn hành vi khách quan: Người đủ 18

tuổi trở lên mà có hành vi dâm ơ đối với người dưới 16 tuổi khơng nhằm mục
đích giao cấu hoặc không nhằm thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác.
-

Khoản 2 bổ sung tình tiết “Phạm tội có tổ chức”; sửa tình tiết nhiều lần,

nhiều người thành 02 lần, 02 người; sửa tình tiết “Gây hậu quả nghiêm trọng”
bằng các dấu hiệu “Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân từ 31% đến

60%”.
-

Khoản 3 sửa nêu rõ mức độ hậu quả cụ thể “Gây rối loạn tâm thần và

hành vi của nạn nhân 61% trở lên”; “Làm nạn nhân tự sát”.
1.2. Các dâu hiệu pháp lý của tội dâm ô đối với người dưới 16
tuổi * Thứ nhât, Khách thể của tội phạm
Đối với tội dâm ơ đối với người dưới 16 tuổi, thì khách thể loại của tội
phạm là danh dự và nhân phẩm của con người. Cịn khách thể trực tiếp đó là
quyền bất khả xâm phạm về tình dục của người dưới 16 tuổi.
Để xâm phạm đến khách thể trên thì người phạm tội tác động vào đối
tượng tội phạm là con người cụ thể dưới 16 tuổi, có thể là nam hoặc nữ.
* Thứ hai, Mặt khách quan của tội phạm
Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là tội cấu thành hình thức, với đặc
trưng bởi hành vi tiếp xúc về thể chất trực tiếp hoặc gián tiếp qua lớp quần áo

Các dấu hiệu định khung tăng nặng của tội dâm ô đối với
người dưới
16 tuổi:
+

Dấu hiệu định khung tại khoản 2:

Phạm tội có tổ chức. Đây là hình thức đồng phạm có sự cấu kết chặt

chẽ giữa những người cùng thực hiện hành vi dâm ô với người dưới 16 tuổi.
15


+

Phạm tội 02 lần trở lên: Đây là trường hợp người phạm tội thực hiện

hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi từ 02 lần trở lên nhưng chưa bị truy
cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.
+
Phạm tội đối với 02 người trở lên. Đây là trường hợp một người
đã dâm

ô từ hai người dưới 16 tuổi trở lên hoặc nhiều người cùng dâm ô từ hai người
dưới 16 tuổi trở lên.
+

Phạm tội đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc,

giáo dục, chữa bệnh.

1.3. Phân biệt tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi với một số tội phạm

tình dục khác
1.3.1. Phân biệt với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi
-

Về hành vi khách quan của tội phạm:

Khác với tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi thì tội hiếp dâm người dưới
16 tuổi có hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng
16


không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực
hiện hành vi quan hệ tình dục khác, trái ý muốn của nạn nhân. Riêng đối với
đối tượng là người dưới 13 tuổi thì hành vi khách quan là giao cấu hoặc hành
vi quan hệ tình dục khác với nạn nhân.
+

Về mục đích của tội phạm:

Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi: Không có mục đích giao cấu

hoặc quan hệ tình dục khác với người dưới 16 tuổi.
+

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Có mục đích giao cấu hoặc quan hệ

tình dục khác với người dưới 16 tuổi.
+


Về đối tượng tác động của tội phạm:

+

Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi: Là người dưới 16 tuổi.

Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người

từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Là người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.
-

Về hành vi khách quan của tội phạm:
17


Khác với hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi thì tội giao cấu hoặc
thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16
tuổi có hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác nhưng
có sự thuận tình của người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.
-

Về mục đích của tội phạm:

Khác với Ttội dâm ơ đối với người dưới 16 tuổi thì tội giao cấu hoặc thực
hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Có
mục đích giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác với người dưới 16 tuổi.

Tiểu kết Chương 1
Thông qua Chương 1 của luận văn tác giả đã phân tích làm rõ những