BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP

DƯ THÚY DIỄM

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG
KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
Ở

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG HUYỆN TRI TÔN, TỈNH AN
GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. TRẦN VĂN ĐẠT


ĐỒNG THÁP – NĂM 2019


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất
lượng giáo dục ở các trường trung học phổ thông huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang” là do
tôi độc lập nghiên cứu, xây dựng trên cơ sở tiếp thu ý tưởng khoa học của các tác giả
đi trước dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Văn Đạt.



iii

MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN........................................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN................................................................................................................................ ii
MỤC LỤC..................................................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT...................................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG.......................................................................................................... v
DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ....................................................................................... vi
MỞ ĐẦU......................................................................................................................................... 1
NỘI DUNG.................................................................................................................................... 7
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ
TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG.................................................................................................................... 7
1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU........................................................................ 7
1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI................................................................... 9
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục........................................................................................... 9
1.2.2. Chất lượng, chất lượng giáo dục............................................................................. 14
1.2.3. Kiểm định chất lượng giáo dục............................................................................... 17
1.2.4. Tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục.............................................. 18
1.3. LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT
LƯỢNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG........................................... 19
1.3.1. Một số văn bản hiện hành đảm bảo tính pháp lý cho hoạt động tự đánh giá
trong kiểm định chất lượng giáo dục.................................................................... 19
1.3.2. Phạm vi tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục............................... 20
1.3.3. Quy trình hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục........20
1.3.4. Vai trò hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục..............25

2.3.4. Những khó khăn khi thực hiện hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất
lượng giáo dục............................................................................................................ 45


v

2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG KIỂM
ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG HUYỆN TRI TÔN, TỈNH AN GIANG........................................................ 46
2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG................................................................... 57
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2..................................................................................................... 60
CHƯƠNG 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG
KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG HUYỆN TRI TÔN, TỈNH AN GIANG................................................. 61
3.1. CÁC NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP................................................ 61
3.2. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG KIỂM ĐỊNH
CHẤT LƯỢNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TRI
TÔN, TỈNH AN GIANG................................................................................................... 63
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ về hoạt động tự đánh giá.............................. 63
3.2.2. Kế hoạch hóa hoạt động tự đánh giá phù hợp, khả thi...................................... 66
3.2.3. Hồn thiện cơng tác tổ chức thực hiện hoạt động tự đánh giá.........................71
3.2.4. Tăng cường chỉ đạo thực hiện tốt hoạt động tự đánh giá.................................. 74
3.2.5. Nâng cao hiệu quả việc kiểm tra, đánh giá khắc phục các hạn chế trong
hoạt động tự đánh giá............................................................................................... 75
3.2.6. Tăng cường quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động tự đánh giá....................78
3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP.................................................................. 81
3.4. KHẢO NGHIỆM TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CÁC BIỆN PHÁP
ĐÃ ĐỀ XUẤT...................................................................................................................... 82
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3..................................................................................................... 86
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ....................................................................................... 87

Thực trạng bố trí nhân sự thực hiện hoạt động TĐG
DANH MỤC CÁC
ThựcBẢNG
trạng tổ chức triển khai thực hiện hoạt động
Thực trạng chỉ đạo hoạt động TĐG
Tên bảng
Thực trạng kiểm tra, đánh giá, khắc phục hạn chế
Thống kê kết quả tốt nghiệp THPT ở huyện Tri Tôn
trong hoạt động TĐG
Thống kê kết quả học lực, hạnh kiểm của học sinh
Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ cho hoạt
THPT huyện Tri Tôn
động TĐG
Thực trạng việc thực hiện quy trình TĐG trong
Đánh giá tính khả thi của các biện pháp
KĐCLGD
Đánh giá tính cấp thiết của các biện pháp


Số hiệu
Sơ đồ 1.1
Sơ đồ 1.2
Sơ đồ 1.3
Biểu đồ 2.1

Biểu đồ 2.2


1


2

tỉnh An Giang có 51 trường trung học phổ thơng (THPT) nhưng chỉ có 10 trường
THPT được tổ chức đánh giá ngồi, hồn thành cơng nhận đạt chuẩn KĐCLGD.
Cơng tác KĐCLGD bao gồm hoạt động tự đánh giá và đánh giá ngoài. Hoạt
động tự đánh giá (TĐG) là một mắt xích trong q trình đảm bảo CLGD, là khâu đầu
tiên và quan trọng trong tổng thể các hoạt động của KĐCLGD. Đây là quá trình
CSGD tự xem xét, đối chiếu với các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng để báo cáo về
tình trạng chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục – dạy học, các nguồn lực cũng như
các vấn đề liên quan khác, từ đó tiến hành điều chỉnh quá trình thực hiện nhằm đáp
ứng các tiêu chuẩn chất lượng. TĐG không chỉ tạo cơ sở cho công tác đánh giá ngồi
mà cịn là điều kiện để cơ sở giáo dục cải tiến chất lượng.
Hoạt động TĐG trong công tác KĐCLGD không phải là vấn đề mới. Trong
những năm qua đã có nhiều cơng trình khoa học nghiên cứu ở những góc độ và cách
tiếp cận khác nhau, thể hiện nhiều bài viết khoa học được đăng trên các tạp chí
chun ngành. Tuy nhiên, chưa có cơng trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và
cụ thể về quản lý hoạt động TĐG ở các trường THPT huyện Tri Tơn, tỉnh An Giang.
Cho đến nay, trên tồn huyện Tri Tơn vẫn chưa có trường THPT nào hồn thành báo
cáo TĐG và được công nhận đạt chuẩn KĐCLGD. Một trong những nguyên nhân của
hạn chế nói trên, đó là chưa có những giải pháp quản lý hữu hiệu đối với hoạt động
TĐG trong KĐCLGD ở các trường THPT trên địa bàn huyện.
Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, tác giả ý thức rằng, các
nhà quản lý giáo dục cần nhận thức một cách nghiêm túc, đầy đủ và sâu sắc về tầm
quan trọng của hoạt động TĐG trong KĐCLGD trong giai đoạn hiện nay. Đồng thời
đề tài: “Quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục ở các
trường Trung học phổ thông huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang” được tác giả lựa chọn
nghiên cứu bởi tính cấp thiết trong thực tế quản lý giáo dục nhà trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng về hoạt động
TĐG trong KĐCLGD ở các trường THPT huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang; từ đó, tác

Đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động TĐG trong
KĐCLGD ở các trường THPT huyện Tri Tơn, tỉnh An Giang.
Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp.


4

6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Nội dung nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD ở các trường THPT huyện
Tri Tôn, tỉnh An Giang.
6.2. Phạm vi về không gian nghiên cứu
Giới hạn trong 03 trường THPT tại huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.
6.3. Thời gian nghiên cứu
Từ tháng 10 năm 2018, số liệu thu thập từ năm 2016 đến năm 2019.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Tổng hợp tài liệu, thu thập những thông tin có liên quan, tiến hành đọc và chọn
lọc các dữ liệu có liên quan, phân tích, tổng hợp, khái qt hóa các nội dung liên quan
đến cơng tác KĐCLGD nói chung cũng như về quản lý hoạt động TĐG nói riêng.

Hệ thống hóa tài liệu lý thuyết và các văn bản quy phạm hiện hành về hoạt
động TĐG trong KĐCLGD, làm cơ sở lý luận cho việc đề ra các giải pháp. Cụ thể
các tài liệu như sau: các văn kiện, Nghị quyết, các Chỉ thị, Nghị định và Thông tư của
Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo; các giáo trình, sách giáo khoa, các đề tài
nghiên cứu, các bài báo, các công bố khoa học, các trang thông tin điện tử nhằm xây
dựng cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD trường THPT.

7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp khảo sát: Khảo sát thực trạng hoạt động TĐG ở các trường

Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn, làm rõ thực trạng quản lý hoạt động TĐG
trong KĐCLGD ở các trường THPT huyện Tri Tôn, tác giả đề xuất một số biện pháp
có thể áp dụng vào công tác quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD ở các trường
THPT có điều kiện tương đồng, góp phần tích cực vào chiến lược đổi mới và nâng
cao CLGD bậc THPT tại tỉnh An Giang.


6

9. Cấu trúc của luận văn
Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo, nội dung luận văn được trinhg bày qua 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định
chất lượng giáo dục ở trường trung học phổ thông.
Chương 2. Thực trạng về quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất
lượng giáo dục ở các trường THPT huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.
Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất
lượng giáo dục ở các trường THPT huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.


7

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ
TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
KĐCLGD là một trong những mơ hình nhằm đảm bảo chất lượng, đã có lịch

trẻ, chỉ được triển khai từ những năm đầu thế kỷ XXI. Quản lý đảm bảo chất lượng ở
các cơ sở giáo dục phổ thông chỉ thực sự bắt đầu từ sau khi cục Khảo thí và
KĐCLGD được thành lập (năm 2003). Sau khi Cục Khảo thí và KĐCLGD ra mắt,
cơng tác KĐCLGD phổ thơng được đẩy mạnh với việc Phịng KĐCLGD mầm non,
phổ thơng và thường xuyên được thành lập. Bộ GD&ĐT đã hướng dẫn các Sở
GD&ĐT lập Phịng Khảo thí và Quản lý CLGD. Việc ra đời Phịng Khảo thí và Quản
lý CLGD đã góp phần đẩy mạnh cơng tác quản lý chất lượng ở các địa phương và ở
các cơ sở giáo dục phổ thông. Hệ thống văn bản để triển khai thực hiện các khâu
trong quy trình KĐCLGD của các CSGD phổ thơng đã hồn thiện và hoạt động này
đang được triển khai ở tất cả CSGD trong cả nước.
Bên cạnh đó, đã có một số cơng trình nghiên cứu của các nhà khoa học, nhà
giáo và CBQL giáo dục trong nước về cơng tác KĐCLGD nói chung và cơng tác
quản lý hoạt động KĐCLGD nói riêng.
Trần Khánh Đức (2004) với cơng trình “Quản lý và kiểm định chất lượng đào
tạo nhân lực” đã phân tích kiểm định chất lượng CSGD hay kiểm định chương trình
giáo dục chỉ thực hiện được một cách có hiệu quả khi việc xây dựng hệ thống đảm
bảo chất lượng trong nhà trường được giải quyết. Hơn nữa, một CSGD bất kỳ muốn
hoạt động để đạt được mục tiêu hay vươn tới sứ mệnh của tổ chức mình thì phải thiết
kế, vận hành hệ thống đảm bảo chất lượng tại CSGD đó. Tác giả cho rằng, KĐCLGD
là một khâu trong quá trình quản lý chất lượng và chính kiểm định


9

chất lượng là phương pháp, là công cụ đề đánh giá hệ thống đảm bảo chất lượng của
tổ chức đó [11].
Lê Đức Ngọc (2009), “Tổng quan về kiểm định và đảm bảo CLGD phổ thông”
đã cho rằng, kiểm định chất lượng là một giải pháp quản lý chất lượng và hiệu quả
nhằm các mục tiêu sau đây: Đánh giá hiện trạng của CSGD đáp ứng các tiêu chuẩn đề
ra như thế nào? Hiện trạng CSGD có chất lượng và hiệu quả ra sao? Đánh giá hiện

nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng
thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn” [13, tr. 32].
Cũng vấn đề này, tác giả Trần Kiểm cho rằng, "Quản lý là những tác động của
chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều
phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội
lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [17, tr.
74].
Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí quan niệm, "Quản lý là
hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể
quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục đích của tổ
chức" [24, tr. 16].
Tác giả Bùi Minh Hiền cho rằng, “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng
đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [14, tr. 12].
Và đây cũng là khái niệm về quản lý mà tác giả chọn để làm lý luận cho luận
văn “Quản lý là quá trình tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến khách thể
quản lý nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục đích đề ra”.
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
Giáo dục là một hiện tượng trong xã hội, tồn tại từ khi xuất hiện xã hội loài
người. Giáo dục xuất hiện nhằm thực hiện cơ chế truyền kinh nghiệm lịch sử - xã hội
của loài người, của thế hệ trước cho thế hệ sau và để thế hệ sau có trách nhiệm kế
thừa, phát triển nó một cách sáng tạo, làm cho bản thân con người và xã hội phát triển
hơn. Để đạt được mục đích đó, quản lý được coi là nhân tố tổ chức chỉ đạo


11

thực thi cơ chế nói trên. Giống như khái niệm “quản lý”, khái niệm “quản lý giáo
dục” (QLGD) cùng có nhiều quan niệm khác nhau.
Theo tác giả Phạm Minh Hạc, “QLGD là hệ thống tác động có mục đích, có kế
hoạch, hợp với quy luật của chủ thể quản lý nhằm vận hành theo đường lối, nguyên lý

(2010) [25] các chức năng cơ bản của quản lý như sau:

Sơ đồ 1.1. Các chức năng của quản lí

Theo Sơ đồ 1.1, q trình quản lý diễn ra các hoạt động cụ thể của chủ thể
quản lý với sự tham gia tích cực của các thành viên trong tổ chức như kế hoạch hóa,
tổ chức thực hiện, chỉ đạo, giám sát, kiểm tra đánh giá, trong đó các hoạt động trên
đan xen nhau, tác động, bổ sung lẫn nhau để hồn thiện cả q trình quản lý.
-

Kế hoạch hóa là chức năng cơ bản nhất trong số các chức năng quản lý, trong

đó phải xác định những vấn đề như nhận dạng và phân tích tình hình, bối cảnh; dự
báo các khả năng; lựa chọn và xác định các mục tiêu, mục đích và hoạch định con
đường, cách thức, biện pháp để đạt được mục tiêu, mục đích của q trình. Trong mỗi
kế hoạch thường bao gồm các nội dung như xác định hình thành mục tiêu, xác định
và đảm bảo về các điều kiện, nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu và cuối
cùng là quyết định xem hoạt động nào là cần thiết để đạt được mục tiêu đặt ra.


13

Thực hiện chức năng kế hoạch hóa tạo ra tầm nhìn chiến lược cho các nhà quản lý,
giúp cho việc phát hiện và lựa chọn chính xác các chương trình hành động phù hợp
với nguồn nhân lực của hệ thống, làm giảm thiểu những rủi ro, hạn chế lãng phí do đã
được sắp đặt và tính tốn từ trước. Đồng thời, chức năng kế hoạch hóa là căn cứ để
hình thành và thực hiện các chức năng khác như tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm
tra, đánh giá.
-



14

cần thiết. Việc kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên và kết hợp linh hoạt nhiều
hình thức: kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất, kiểm tra trực tiếp, kiểm tra gián tiếp,
kiểm tra từ trên xuống, kiểm tra từ dưới lên...
Các chức năng quản lý có quan hệ mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau, tạo
nên một q trình quản lý. Nó có tác dụng nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy
và là nhân tố thúc đẩy sự phát triển của tổ chức.
Các chức năng quản lý tạo thành một hệ thống với một trình tự nhất định,
trong đó từng chức năng vừa có tính độc lập tương đổi, vừa có quan hệ phụ thuộc với
các chức năng khác. Việc bỏ qua hoặc xem nhẹ bất cứ một chức năng nào trong các
chức năng trên đều ảnh hưởng khơng tích cực đến kết quả quản lý.
1.2.2. Chất lượng, chất lượng giáo dục
1.2.2.1. Chất lượng
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị
những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của
sự vật, phân biệt nó với sự vật khác. Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật,
chất lượng được biểu thị ra bên ngoài qua các thuộc tính. Nó là sự liên kết các thuộc
tỉnh của sự vật lại làm một, gắn bó các sự vật như một tổng thể, bao quát toàn bộ sự
vật và không tách khỏi sự vật. Sự vật trong khi vẫn cịn là bản thân nó thì khơng thể
mất chất lượng của nó. Sự thay đổi về chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật về
căn bản. Chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy định về số lượng
của nó và khơng thể tồn tại ngồi tính quy định ấy. Mỗi sự vật bao giờ cũng có sự
thống nhất của số lượng và chất lượng” [33, tr. 19].
Theo Đại Từ điển Tiếng Việt (2013): "Chất lượng là tổng thể những tinh chất,
thuộc tính cơ bản của sự vật làm cho sự vật này phân biệt với sự vật khác” [34].
Theo tác giả Nguyễn Hữu Châu quan niệm Chất lượng là sự phù hợp với mục
đích, chất lượng là sự đáp ứng nhu cầu của khách hàng [6].