THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM TRÁCH
NHIỆM DÂN SỰ CỦA CHỦ XE CƠ GIỚI ĐỐI VỚI NGƯỜI THỨ
BA TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM PETROLIMEX GIAI
ĐOẠN 1998-2002
I. VÀI NÉT VỀ CÔNG TY BẢO HIỂM PETROLIMEX(PJICO)
1. Quá trình hình thành và phát triển
Công ty cổ phần bảo hiểm Petrolimex (PJICO) được thành lập và chính thức
tham gia thị trường bảo hiểm ngày 15/6/1995. Công ty có trụ sở chính tại số 22
Láng Hạ_Hà Nội
PJICO bao gồm 7 cổ đông sáng lập đều là những tổ chức kinh tế có lớn của
Nhà nước, có tiềm năng và uy tín lớn cả trong và ngoài nước.
Kể từ khi thành lập, Công ty không ngừng lớn mạnh, tới nay PJICO là công ty
bảo hiểm hàng thứ 3 trên thị trường Việt Nam về lĩnh vực phi nhân thọ. Là công ty
cổ phần bảo hiểm đầu tiên ra đời tại Việt Nam, từ những ngày đầu gian khó với 8
cán bộ nhân viên mà hầu hết vừa mới tốt nghiệp đại học, đến nay PJICO đã có một
đội ngũ cán bộ trẻ nhiệt tình, có trình độ và nhiều cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh
vực bảo hiểmvà không chỉ được đào tạo ở trong nước mà còn cả ở ngoài nước.
PJICO luôn tự hào là một công ty trẻ nhưng đã đạt được những thành ích đáng
khích lệ. Từ chỗ khách hàng của công ty là các cổ đông, đến nay hàng nghìn khách
hàng thuộc tất cả các ngành nghề, lĩnh vực, các thành phần kinh tế đã tham gia bảo
hiểm tại PJICO. Nhiều khách hàng, công trình lớn như khách sạn Hà Nội Daewoo,
Cao ốc HITC tại Hà Nội, Diamon Plaza tại TPHCM, nhiều gói thầu cầu, đường
trên Quốc lộ 1, Quốc lộ 5, đường xuyên á, nhà máy thuỷ điện Sông Hinh, các tàu
dầu lớn của Petrolimex, VOSCO đều liên tục tham gia bảo hiểm tại PJICO.
Ngay từ khi ra đời, PJICO đã nhanh chóng triển khai kinh doanh các nghiệp
vụ bảo hiểm cả về chiều sâu và trên diện rộng. Số lượng nghiệp vụ bảo hiểm triển
khai ngày càng tăng thêm và đa dạng hoá. Tới nay công ty đã thực hiện trên 40
nghiệp vụ bảo hiểm, đáp ứng nhu cầu bảo hiểm đa dạng của khách hàng như:
nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải, nghiệp vụ bảo hiểm phi hàng hải, nghiệp vụ bảo
hiểm kĩ thuật và tài sản.... Tổng doanh thu phí bảo hiểm trong 5 năm đầu của công
ty đạt trên 400 tỷ đồng, tỷ lệ tăng trưởng doanh thu phí bình quân đạt 39% năm.
- Bộ máy giúp việc
- Ban kiểm soát
Các cổ đông sáng lập Công ty cổ phần bảo hiểm Petrolimex bao gồm:
Tên Tỷ lệ góp vốn (%)
Tổng công ty xăng dầu Việt nam(Petrolimex) 51
Ngân hàng ngoại thương Việt Nam(Vietcombank). 10
Công ty tái bảo hiểm quốc gia(Vinare) 8
Tổng công ty thép Việt Nam(VSC). 6
Công ty vật tư và thiết bị toàn bộ(Matexim) 3
Công ty điện tử Hà Nội(Hanel) 2
Công ty thiết bị an toàn(AT) 0,5
Sơ đồ tổ chức bộ máy hoạt động công ty PJICO
HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ
Phòng BH Cà
Mau
Các tổng đại lí, đại lí,
cộng tác viên bảo hiểm
Phòng Bồi
Thường
Chi nhánh Quảng
Bình
Chi nhánh Hà
Tĩnh
Chi nhánh Nghệ
An
Chi nhánh Thanh
Hoá
Chi nhánh Ninh
Bình
Phòng BH KV
Ninh
Phòng TS Hoả
hoạn
Phòng BH phi
hàng hải
Phó Tổng giám đốc
Phòng
Kế Toán
Phòng BH An
Giang
Phòng BH Sóc
Trăng
Phòng BH Kiên
Giang
Phòng BH Đắc
Lắc
Phòng BH Bình
Định
Chi nhánh Vũng
Tàu
Chi nhánh Cần
Thơ
Chi nhánh Sài
Gòn
Chi nhánh
T.T.Huế
Chi nhánh Khánh
Hoà
Phòng Tái BH
Phòng BH
PJICO là công ty bảo hiểm còn rất trẻ, mới chỉ được thành lập từ năm 1995
nhưng từ đó đến nay công ty luôn đạt được kết quae khả quan trong hoạt động kinh
doanh bảo hiểm gốc, ngày càng củng cố được vị trí và uy tín của mình trên thị
trường bảo hiểm, có sức cạnh tranh đáng kể so với các bậc đàn anh đi trước đã có
nhiều kinh nghiệm kinh doanh như Bảo Việt, Bảo Minh.
Tình hình doanh thu phí của PJICO như sau
Bảng2: Doanh thu phí bảo hiểm gốc của PJICO 1998-2002
Chỉ tiêu Đơn vị 1998 1999 2000 2001 2002
DT phí BH gốc Trđ 96.353 96.400 123.655 146.538 175.800
Tốc độ tăng trưởng
liên hoàn
Lần
1,20 1,00 1,28 1,185 1,20
Tốc độ phát triển Lần
0,20 1,00 0,28 0,185 0,20
Nguồn: Báo cáo tổng hợp của PJICO
Từ năm 1998 khi hoạt động kinh doanh đã đi vào ổn định, công ty vẫn giữ
được mức tăng doanh thu phí đều đặn. Năm 1998 đạt 96.353 triệu đồng; năm 1999
là 96.400 triệu đồng; năm 2001 là 146.538 triệu đồng và năm 2002 là 175.800 triệu
đồng. Năm 2002 tốc độ tăng trưởng là 1,2 lần, tăng 12,46 lần so với năm 1995.
Đây là một kết quả rất đáng khích lệ đối với một công ty bảo hiểm còn ít kinh
nghiệm hoạt động, đặc biệt đây lại là một công ty cổ phần bảo hiểm đầu tiên và
còn mới mẻ ở Việt Nam. PJICO là công ty cổ phần mới ra đời, không nhận được
bất cứ một sự ưu đãi nào từ phía Nhà nước như: Miễn thuế trong một thời gian
hoạt động nhất định, cho vay vốn với lãi suất ưu đãi, miễn thuế nhập khẩu máy
móc thiết bị…Đây là những khó khăn thiệt thòi lớn. Do vậy từ những kết quả mà
PJICO đã đạt được, công ty cần có quyền tự hào và khẳng định trong sự phát triển
đi lên của mình.
Doanh thu phí của toàn công ty tăng lên là do một số nguyên nhân sau:
- Số lượng các chi nhánh và tốc độ tăng doanh thu của từng chi nhánh và từng
gắt, PJICO cần phải có nhiều biện pháp để thị phần của mình đạt được cao hơn nữa
và không chỉ cạnh tranh được với các công ty trong nước mà còn với cả các công
ty bảo hiểm liên doanh và nước ngoài.
Mặc dù năm 2002 doanh thu phí toàn công ty đạt ~ 176 tỷ đồng, đứng sau
Bảo Việt, Bảo Minh, PV nhưng công ty đã hoàn thành 111,1% kế hoạch được giao,
tăng 27,1% so với năm 2001.
4.2. Kinh doanh tái bảo hiểm
Hoạt động kinh doanh tái bảo hiểm là một lĩnh vực quan trọng không kém so
với hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc, nhất là đối với các nghiệp vụ có giá trị lớn
như: Bảo hiểm xuất nhập khẩu hàng hóa, bảo hiểm xây dựng lắp đặt, bảo hiểm
cháy và các rủi ro đặc biệt…Hoạt động tái bảo hiểm giúp cho công ty ổn định hoạt
động, tăng cường khả năng chi trả, nâng cao uy tín cho công ty. Thông qua tái bảo
hiểm công ty vẫn có khả năng kí kết hợp đồng và chi trả bồi thường nếu rủi ro
không may xảy ra. Ngoài ra công ty bảo hiểm còn có thu nhập từ việc nhận tái bảo
hiểm cho các công ty khác từ phí nhận tái bảo hiểm. Như vậy thông qua hoạt động
tái bảo hiểm, công ty có thể nhận được hoa hồng nhượng tái và phí nhận tái bảo
hiểm.
Nhìn chung hoạt động tái bảo hiểm của PJICO từ khi thành lập cho đến nay
cũng đạt được nhiều kết quả tốt.
Khi mới thành lập, phí nhận TBH của PJICO chỉ đạt 47,568 triệu đồng nhưng
các năm tiếp sau (1996-1999) phí nhận tái đã tăng lên một cách đáng kể.
Năm 2001 phí nhận TBH là 4.003 triệu đồng, gấp 84,15 lần so với năm 1995.
Hoa hồng TBH thu được là 12.340 triệu đồng.
Năm 2002 doanh thu phí nhận TBH đạt 13.800 triệu đồng, tăng trưởng
244,7%. Hoa hồng TBH đạt 12.700 triệu đồng, tăng trưởng 2,9% so với năm 2001.
Doanh thu hoạt độngTBH của PJICO rất đáng kể, công ty đã rất chú ý đến
hoạt động này và đã thiết lập được nhiều mối quan hệ với các công ty tái bảo hiểm
trong và ngoài nước. Ngoài công ty tái bảo hiểm quốc gia (Vinare), công ty còn có
mối quan hệ với Munichre, Loy’ds… . Đến nay PJICO đã chính thức gia nhập
Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, thông quan mối quan hệ này công ty đã tăng khả
Đây là một kết quả tương đối cao trong điều kiện môi trường đầu tư Việt Nam
còn hạn hẹp, nhiều rủi ro, lãi suất Ngân hàng giảm mạnh.
Mặc dù 6 tháng cuối năm 2002 PJICO đã có cơ cấu lại danh mục đầu tư
nhưng hoạt động đầu tư vẫn chủ yếu là lãi tiền gửi công trái và trái phiếu. Kinh
doanh bất động sản có lợi nhuận cao nhưng PJICO chưa đầu tư vì hoạt động này
rủi ro rất lớn. Ngoài ra PJICO cũng chưa triển khai sang đầu tư một số lĩnh vực có
tiềm năng khác.
4.4.Các hoạt động khác
PJICO có đội ngũ nhân viên trẻ, có trình độ, năng động, sáng tạo, ham học
hỏi. Hơn nữa công ty cũng rất qua tâm và tạo điều kiện đào tạo cho cán bộ nhân
viên nâng cao kỹ năng nghiệp vụ. Đã có nhiều khóa học bồi dưỡng chuyên môn
cho cán bộ nhân viên. Hàng năm công ty cử người đi tham dự các khóa đào tạo
nghiệp vụ chuyên môn ở trong nước và nước ngoài. Đến nay hầu hết cán bộ nghiệp
vụ đều qua phổ cập nghiệp vụ cơ bản về bảo hiểm. Sau gần 8 năm hoạt động có
hơn 400 lượt cán bộ được đào tạo trong nước và gần 60 lượt cán bộ được đào tạo ở
nước ngoài. Cho đến nay tất cả cán bộ nhân viên đều được kí hợp đồng lao động,
được thực hiện đầy đủ chế độ BHXH theo đúng quy định của Nhà nước. Hàng năm
PJICO còn tổ chức cho cán bộ nhân viên đi du lịch, nghỉ mát…tạo thêm điều kiện
gắn bố hơn với công ty.
PJICO cũng rất chú ý đến việc bồi dưỡng chính trị cho nhân viên, đã có nhiều
khóa học bồi dưỡng đối tượng Đảng được tổ chức cho những người lao động xuất
sắc.
Ngoài ra PJICO cũng tiến hành các hoạt động như đại lí giám định, đại lí bồi
thường…và các hoạt động này đều mang lại cho công ty thu nhập không nhỏ.
Năm 2002 là năm thực sự đáng nhớ đối với PJICO. Mặc dù có sự thay đổi về
người điều hành nhưng trong 6 tháng cuối năm đã có sự tăng trưởng vượt bậc và
đã hoàn thành kế hoạch do HĐQT giao trước ngày 31/12/2002. tốc độ tăng doanh
thu không chỉ do phát triển mạng lưới như những năm trước mà chính các chi
nhánh sẵn có đã đạt được vực dậy và có tốc độ tăng trưởng tốt như: Văn phòng
công ty, PJICO Sài Gòn…
Nguồn: Báo cáo tổng hợp của PJICO
Cũng như doanh thu, chi bồi thường của công ty trong 5 năm qua cũng có
những biến động thất thường. Năm 1999 là năm có tỷ lệ bồi thường cao nhất
48,66%. Năm 2000 có tỷ lệ bồi thường thấp nhất 39,73%. Tỷ lệ bồi thường biến
động lên xuống, năm 2002 là 43,74% tức là 76.900 triệu đồng. Đây là tỷ lệ nói
chung có thể chấp nhận được.
Sự biến động về tỷ lệ bồi thường qua các năm là do một số nguyên nhân cơ
bản sau:
- Tỷ lệ bồi thường của các văn phòng cũng như các chi nhánh của công ty có biến
động.
- Tỷ lệ bồi thường của các nghiệp vụ cũng có nhiều biến động.
Năm 2002 các nghiệp vụ có tỷ lệ bồi thường cao như: Bảo hiểm con người
phi nhân thọ, bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm học sinh. Riêng bảo hiểm xe cơ giới
có tỷ lệ bồi thường cao là do: Số xe máy lưu hành tăng lên một cách đột biến, cơ sở
hạ tầng đường bộ chưa được cải tiến, tai nạn giao thông xảy ra ngày càng nhiều và
trầm trọng.
Trong năm 2002, các chi nhánh có tỷ lệ bồi thường thấp như văn phòng công
ty (38,4%), PJICO Đà Nẵng (30,2%). Các chi nhánh có tỷ kệ bồi thường cao như:
PJICO Nghệ An (53,9%), PJICO Khánh Hòa (66,2%)…
Như vậy tỷ lệ bồi thường từng văn phòng, từng chi nhánh biến động làm cho
tỷ lệ bồi thường toàn công ty cũng có biến động theo. Nhìn chung năm 2002 tỷ lệ
bồi thường có giảm so với trước tuy nhiên tỷ lệ này còn cao so với một số công ty
bảo hiểm khác trong nước.
So sánh tỷ lệ bồi thường với Bảo Việt ta thấy rõ được điều này:
- Năm 1998 số tiền bồi thường của Bảo Việt là 29.107 triệu đồng, tỷ lệ bồi
thường là 33,21%.
- Năm 1999 số tiền bồi thường là 23.700 triệu đồng với tỷ lệ bồi thường
31,65%.
- Năm 2000 số tiền bồi thường là 28.286 triệu đồng, tỷ lệ bồi thường 37,32%.
- Năm 2001 số tiền bồi thường là 32.250 triệu đồng, tỷ lệ bồi thường 38,32%.
Một nghiệp vụ bảo hiểm để tiến hành có hiệu quả bao giờ cũng tuân thủ theo
một quy tắc nhất định, đó là quy trình triển khai nghiệp vụ. Cũng như các công ty
bảo hiểm khác PJICO cũng tuân thủ theo một quy trình bao gồm các bước sau:
Khai thác .
Thu xếp tái bảo hiểm.
Đề phòng và hạn chế tổn thất.
Giám định và bồi thường
Dịch vụ khách hàng.
Nghiệp vụ bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba có thời
hạn ngắn (1 năm), phí bảo hiểm thấp nên quy trình triển khai có phần rút gọn như
sau:
1. Khâu khai thác bảo hiểm .
Khai thác là khâu đầu tiên có vị trí quan trọng không chỉ với một sản phẩm
bảo hiểm mà nó quan trọng với toàn bộ sản phẩm khác của công ty vì: Hoạt động
bảo hiểm dựa trên nguyên tắc số đông bù số ít, do đó chỉ thông qua việc khai thác
được một số lượng hợp đồng lớn, PJICO mới lập được quỹ tài chính tập trung, đủ
lớn để bồi thường. Do đó đây là khâu quyết định đến sự thành bại của công ty nói
chung và của nghiệp vụ bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba
nói riêng. Nghiệp vụ bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba
không chỉ đơn thuần là một sản phẩm bảo hiểm mà nó là một chính sách bắt buộc
của Đảng và Nhà Nước bắt buộc mọi người phải thực hiện .
Đối tượng bảo hiểm mang tính trừu tượng, không thể xác định một cách cụ thể
nên đa số chủ phương tiện xe cơ giới đều chưa nhận thức rõ ràng về vấn đề này. Do
vậy công tác khai thác thực chất là qúa trình vận động tuyên truyền cho các chủ xe
cũng như mọi người dân thấy được sự cần thiết, ý nghĩa, tác dụng và tính bắt buộc
của nghiệp vụ để ký kết hợp đồng TNDS cho người thứ ba đối với xe của mình, xe
đi thuê hay xe cho thuê sử dụng.
Công tác khai thác bao gồm 4 bước:
Bước1: Lập kế hoạch khai thác
Trong bước này bất cứ công ty bảo hiểm nào cũng như PJICO đều phải đưa ra
các tỉnh, thành phố trong cả nước. Năm 2002 nhiều văn phòng đại diện được nâng
lên làm chi nhánh và mở thêm nhiều văn phòng mới. Công ty đã có hàng trăm đại
lý lớn nhỏ trong cả nước, tạo điều kiện khai thác triệt để và cạnh tranh với các công
ty bảo hiểm khác.
Trong 5 năm từ năm 1998 đến năm 2002, số lượng xe cơ giới tham gia bảo
hiểm ở PJICO có xu hướng gia tăng.