Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
LỜI MỞ ĐẦU
Sữa là một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, được sử dụng rộng rãi không chỉ ở trong nước
mà còn ở cả thế giới. Cũng chính vì giá trị dinh dưỡng cao mà sữa tươi rất khó bảo quản. Ngày
nay cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, ngành công nghiệp chế biến sữa ngày càng phát
triển, cho ra đời nhiều phương pháp bảo quản và chế biến sữa, trong đó phổ biến nhất là tiệt trùng
sữa, chúng vừa có ý nghĩa lớn trong bảo quản mà còn tăng giá trị cảm quan đáp ứng được thị hiếu
của người tiêu dùng.
Trong phạm vi bài báo cáo này, chúng em sẽ trình bày những nội dung sau:
• Quy trình công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng.
• Thiết bị sản xuất sữa tiệt trùng phổ biến.
• Các sản phẩm sữa tiệt trùng trong và ngoài nước.
• Hướng phát triển của sàn phẩm.
Trong quá trình chuẩn bị bài báo cáo, chắc chắn sẽ khó tránh khỏi sai sót. Chúng em rất
mong nhận được ý kiến của thầy.
1
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
I. Quy trình công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng:
Quy trình công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng tương tự như quy trình sản xuất sữa thanh
trùng. Điểm khác biệt quan trọng là sản phẩm sữa tiệt trùng phải qua xử lý ở nhiệt độ rất cao (trên
100
o
C), nhờ đó toàn bộ hệ vi sinh vật và enzyme có trong sữa bị vô hoạt. Sữa tiệt trùng được bảo
quản ở nhiệt độ phòng. Thời gian bảo quản sản phẩm có thể kéo dài từ 3 – 6 tháng.
Ưu điểm lớn nhất của sản phẩm sữa tiệt trùng so với sữa thanh trùng là các nhà sản xuất có
thể tiết kiệm chi phí cho việc bảo quản và vận chuyễn sản phẩm trong điều kiện nhiệt độ bình
thường. Ngoài ra, các nhà sản xuất có thể chào bán sản phẩm ở những thị trường cách xa nhà
máy. Họ không bị áp lực phải tìm nguồn tiêu thụ sản phẩm cho mỗi lô hàng sản xuất.
Nguyên liệu được sử dụng trong sản xuất sữa tiệt trùng phải có chất lượng rất tốt. Ngoài
yêu cầu cơ bản về các chỉ tiêu vi sinh, hóa lý và cảm quan, người ta thường quan tâm đến thành
phần serum-protein trong sữa tươi, nó rất dễ bị đông tụ khi xử lý ở nhiệt độ cao. Thông thường,

Đa số sản phẩm sữa tiệt trùng hiện nay trên thị trường đều sử dụng phương pháp tiệt trùng
UHT do những ưu điểm của nó:
5
Sữa nguyên
Chuẩn hóa
Bài khí
Đồng hóa
Rót sản phẩm
Sữa tiệt
trùng
Tiệt trùng UHT
Bao bì giấy
vô trùng
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
• Quá trình sử dụng nhiệt độ cao (143-145
o
C) trong thời gian ngắn (3-5s) nên hạn chế được
mức tối thiểu những biến đổi xấu ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm mà vẫn tiêu diệt
được hầu hết các VSV và bất hoạt hầu như hòan toàn enzyme.
• Chỉ tiêu cảm quan của sữa tiệt trùng UHT tương tự như sữa thanh trùng, sản phẩm không
bị sậm màu và không có sự thay đổi đáng kể so với sữa tươi.
II. Thiết bị sản xuất sữa tiệt trùng:
A. Thiết bị thu nhận sữa:
Nhà sản xuất: Tetra Pak
Ứng dụng: thu nhận sữa. Thiết bị sẽ bài khí, định lượng và
bơm sữa cho quá trình xử lý tiếp theo.
Tiêu chuẩn thiết kế:
Vật liệu:
Tất cả các phần tiếp xúc với nước đều làm bằng thép không rỉ
số hiệu AISI 304 hoặc 316, làm kín bằng cao su EPDM.

M42-2295 63.5 63.5 4.0 10000-35000 1000 1330 650 500
M42-2297 101.6 101.6 11.0 30000-80000 1100 1700 900 500
6
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
M42-2298 127 101.6 11.0 60000-100000 1100 1700 900 500
Tuỳ chọn:
1 - Bộ điều khiển chung SattCon OP 45 có thể được đặt ở bảng điều khiển trung tâm.
2 - Chức năng logic được kết hợp với hệ thống điều khiển trung tâm.
B. Thiết bị chuẩn bị sữa tái chế:(khi sử dụng sữa tái chế làm nguyên liệu)
Nhà sản xuất: Tetra Pak
Tetra Almix 10
Tetra Almix 10 được thiết kế để sử dụng rộng rãi cho sản
xuất các loại bột, dịch lỏng từ sữa như sữa hoàn nguyên, sữa
tái chế, yoghurt, sữa hương, sữa cô đặc, chocolate lỏng, và
các sản phẩm khác từ sữa.
Tetra Almix 10 là hệ thống hoàn toàn tự động tạo hiệu quả
cho quá trình trộn được đồng nhất.
Năng suất: có 2 loại 4000-20000 l/h và 20000-40000 l/h
Năng suất của máy dựa vào loại nguyên liệu và độ nhớt của
nguyên liệu. Năng suất này có thể điều chỉnh theo yêu cầu.
Hình 4: Tetra Almix 10
Bảng 2: Các thông số kỹ thuật
Loại 4000-20000 l/h 20000-40000 l/h
Sản phẩm cuối
Năng suất (l/h) 4000-20000 20000-40000
Lưu lượng (l/h) ≤35000 ≤70000
Hàm lượng chất khô % ≤ 27 ≤ 27
Hàm lượng nguyên liệu thô
Bột (kg/ph) ≤75 ≤150
Dầu (kg/ph) ≤60 ≤120

1. Nhà sản xuất: Tetra Pak
Tetra Centri:
Đặc trưng:
- kín
- ứng dụng rộng rãi.
- lưu lượng lớn.
- hiệu quả cao.
- ít tốn năng lượng.
Hình 5: Tetra Centri
Ứng dụng:
- lọc sữa.
8
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
- tách béo sữa lạnh.
- tách béo sữa nóng.
- tách vi khuẩn.
- lọc Whey.
- tách Whey – cream.
- sản xuất AMF.
Thông số kỹ thuật:
Tách béo sữa lạnh (4 – 5
o
C): là phương pháp thay thế trong trường hợp không thể gia nhiệt
cho sữa.
Lượng béo trong sữa gầy khoảng 0.1-0.2% và lượng béo tối đa trong cream là 45% ở 4
o
C
Bảng 4: Thông số kỹ thuật
Loại Lưu lượng
(l/h)

Công suất động cơ
(KW)
Sữa gầy Stand.
H 407 TPG
H 510 TGD
H 610 HGD
H 614 HGV
H 714 HGV
H 518 HGV
H 618 HGV
H 718 HGV
H 818 HGV
5 000
7 000
10 000
15 000
20 000
25 000
30 000
35 000
45 000
7 000
10 000
15 000
25 000
30 000
35 000
40 000
55 000
60 000

Thể tích 3.3 m
3
2. Nhà sản xuất: Westfalia
10
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
• Loại: MSB 60 01 076
• Tốc độ quay (rpm): 6450
• Năng suất: 6000l/h
• Công suât (kw): 15
• Tần số (hz): 50
• Điện thế (volts): 415
Hình 7: Thiết bị đồng hóa Westfalia
3. Nhà sản xuất: Alfa Laval
•Loại: MRPX 214 - 74 T
•Cường độ dòng điên (amps): 30
•Cô ng suât (kw): 15
•Tần số (hz): 50
•Voltage (volts): 480
•Tốc độ quay (rpm): 1460
•Năng suất: 5000l/h
Hình 8: Thiết bị đồng hóa (Alfa Laval)
D. Thiết bị đồng hóa:
1. Nhà sản xuất: Lihong (China)

11
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
Hình 9: Thiết bị đồng hóa
Bảng 6: Thông số kĩ thuật
Số hiệu Tỉ số L/H Áp suất cao
nhất (Mpa)

GJJ-6/32 6000 32 25 55 1671x1260x1420
2. Nhà sản xuất: APV (Denmark)

Hình 10: Thiết bị đồng hóa áp lực cao
Thiết bị đồng hóa 1 cấp hoặc 2 cấp (tùy thuộc yêu cầu khách hàng)
12
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
Năng suất: 10 – 6000l/h (tùy thuộc yêu cầu khách hàng)
Áp suất: 2000bar
Kích thước pha phân tán sau đồng hóa: <1µm
E. Thiết bị tiệt trùng:
• Tiệt trùng trong bao bì: (quy trình 1)
 Hoạt động gián đoạn: (autoclave/retort)
* Static retort (không lắc đảo):
1. Tên hãng: Surdry (Spain) (dùng hơi – nước phun để gia nhiệt)

Hình 11: Satic Retort
Bảng 7: Thông số của Static Retorts A-14X
Types: A-142 A-144 A-146
A-144-T
2 doors
A-146-T
2 doors
Length "A" 3285 5130 7165 5060 7095
Length"B" 4407 6252 8287 7315 9350
Width "C" 1965 1965 1965 1965 1965
13
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
Altura "D" 2070 2272 2370 2272 2370
Capacity (number of baskets) 2 4 6 4 6

Weight (loaded retort) (kg) 11500 12000
Installed power (kW) 20,5 20,5
Steam consumption (kg/ciclo) 780 780
Water consumption (l/ciclo) 14314 14314
Air consumption (l/ciclo) 14832 14832
Maximum service temperature (ºC) 150 150
Maximum service pressure (bar) 5 5
Steam supply pressure (bar) 5-6 5-6
Water supply pressure (bar) 3-5 3-5
Hình 13: Giỏ nhập liệu tiêu chuẩn của loại A-176
2.Nhà sản xuất: Hangzhou Huihe Machine Facture Co., Ltd. (China)
Hình 14: Thiết bị dạng đứng
Sử dụng không khí nén để tạo áp suất đối kháng.
Bảng 9: Thông số kỹ thuật
Thông số GT7C720type GT7C1200type GT7C2000type GT7C2400type
Năng suất (hộp/h) 720 1200 2000 2400
Thể tích (m
3
) 900 1000 1100 1200
Đường kính trong (m) 1.2 2.0 3.5 4.2
Nhiệt độ thiết kế (
o
C) 143
15
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
Nhiệt độ làm việc (
o
C) 126
Áp suất thiết kế (Mpa) 0.3
Áp suất làm việc (Mpa) 0.15

Rộng 1300 1450 1600 1600
Cao 1650 1700 1800 1900
3. Nhà sản xuất: Armfield
Nồi áp suất là thiết bị tiệt trùng theo mẻ được thiết kế chủ yếu để tiệt
trùng các sản phẩm sữa trong chai.
Khả năng:
-Sử dụng tiệt trùng cho các sản phẩm sữa trong chai truyền thống.
-Nghiên cứu ảnh hưởng của các thông số nhiệt độ và thời gian gia nhịêt
trong quá trình tiệt trùng.
-Ảnh hưởng của nhiệt độ cao lên hương vị của sản phẩm.
Mô tả
Thiết bị tiệt trùng áp suất nén khoảng 0.75-1.05kg/cm
3
, gắn vào thiết bị
gia nhiệt, công tắc điều khiển và được lắp ráp bằng cầu chì microtherm
có thể điều chỉnh được.
Hình 16: Retort (Amfield)
Khuôn đúc được làm bằng hợp kim nhôm chịu được ứng suất uốn cao, bên trong phủ 1 lớp
nhôm để thuận tiện cho việc vệ sinh thiết bị.
Nắp thiết bị nặng, được đảm bảo an toàn bằng bộ phận kẹp có thể xoay được hình bướm,
đóng vai trò như những bulông đảm bảo an toàn.
Nhập liệu được chỉnh bằng các van an toàn có thể đièu chỉnh được, áp suất guage, vòi xả
hơi và ống xi-phông xả nước, lớp đệm bên trong. Ngoài ra còn có 10 chai chứa sữa trong nồi hấp
lớn và nắp vặn, dung tích 250ml, tape nồi hấp là 55m.
Thể tích 0.5m
3
Khối lượng tổng cộng 30kg
Kích thước chung: W x H x D=0.3 (m) x 0.28 (m) x 0.28 (m)
17
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng

19
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
- không phụ thuộc vào hình dạng, kích thước
của bao bì.
- thích hợp với nhiều loại tác nhân gia nhiệt.
Nhược điểm:
- gia nhiệt không đồng đều, tốc độ truyền nhiệt
kém  tốn nhiều năng lượng hơn.
- do có sự lắc đảo nên gia tăng sự chuyển động
của thực phẩm bên trong hộp  gia nhiệt đồng
đều hơn.
- tăng tốc độ truyền nhiệt.
Nhược điểm:
- phụ thuộc kích thước, khối lượng sản phẩm,
bao bì.
• Ngoài ra, người ta còn phân loại các thiết bị tiệt trùng gián đoạn theo tác nhân gia nhiệt và
cách gia nhiệt như:
- dùng hơi nước bão hòa.
- ngâm trong nước nóng.
- phun nước nóng.
- dùng hỗn hợp không khí – hơi bão hòa
 Hoạt động liên tục:
* Hydrostatic:

20
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng
Hình 19: Hydrostatic
Nhà sản xuất: Chisholm-Ryder International Ltd., Middlesex, England
Thông số kỹ thuật:
Cao: 20m với diện tích đáy khoảng 40m

nhiệt độ làm nguội một cách độc lập.
- Dễ bảo trì vì các bộ phận được làm bằng thép không rỉ và được gá lên khung có thể tháo
lắp khỏi các ống chịu lực.
- Dễ lắp đặt thiết bị hydrolock không yêu cầu đặc biệt nào.
• Tiệt trùng ngoài bao bì: (quy trình 2 – tiệt trùng UHT, chỉ áp dụng cho sản
phẩm dạng lỏng)
 Gia nhiệt gián tiếp:
* Thiết bị gia nhiệt và làm nguội dạng bản mỏng:
1. Nhà sản xuất: Tetra Pak
22
Công nghệ sản xuất sữa tiệt trùng

Hình 21: Tetra Plex C
Tiêu chuẩn về vật liệu
- Bản mỏng: Thép không rỉ AISI 316 được tôi sáng hoàn toàn, titan hoặc SMO.
- Tấm đệm: Nitrile-FDA, Nitrile-FDA chịu nhiệt hay EPDM-FDA
- Khung: làm bằng thép không rỉ, những đai ốc có thể dịch chuyển được trên những con bulông
lắp chặt được làm bằng đồng mạ crôm.
Tuỳ chọn
- Nhiệt kế
- Nối với bộ chuyển áp suất 51mm
- Tấm bảo vệ: bảo vệ bulông bằng thép không rỉ.
- 3-A finish
- Chỗ nối bằng titan hay SMO( khung và bản ép)
- Chân thiết bị có thể kéo dài
- Thêm cờ lê tiêu chuẩn hoặc công cụ síêt bằng khí nén.
- Trang bị các bộ phận, tấm đệm.
- Giấy chứng nhận kiểm tra và chứng nhận về vất liệu
- Kiểm tra bởi công ti thanh tra có thẩm quyền.
Áp suất làm việc lớn nhất:

2160
500
320
750
830
Phần nối
Đường kính, mm 51 76 76/101.6
Đĩa
Đĩa mẫu
Diện tích bề mặt, m
2
Kích thước chung, mm
Đường kính lỗ thông hơi, mm
Bề dày, mm
Chevron
0.18
1000x250
55
0.5/0/6/0.7
Chevron
0.38
1250x375
80
0.5/0.6/0.7
Chevron
0.62
1500x500
105
0.5/0.6/0.7
Công suất