Đôi điều về cà phê, nước uống

Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức (Câu Chuyện Thầy Lang)

1-Câu hỏi được nêu ra là “vì sao uống nước trà đậm thì mất ngủ”?
Chúng ta biết rằng trà cũng như cà phê có chất caffeine.
Caffeine là một hóa chất hữu cơ thuộc nhóm purines. Tác dụng chính của caffeine là kích
thích hệ thần kinh trung ương, tăng sinh hoạt trí tuệ, làm ta tỉnh táo nhất là khi con người
mỏi mệt hoặc chán nản. Với giấc ngủ thì ảnh hưởng tùy người: có người gặp khó khăn,
có người không khi uống cà phê.
Caffeine làm thư giãn cơ thịt trong thành động mạch, tăng sức bóp của tim, tăng máu từ
tim đưa ra, tăng huyết áp.
Caffeine tăng dịch vị bao tử nên nhiều người ưa uống cà phê sau khi ăn để dễ tiêu hóa
thực phNm.
Caffeine làm tăng sự dẻo dai của lực sĩ thể thao, vì thế Ủy Ban Thế Vận kiểm soát coi họ
có dùng quá nhiều chất kích thích này.
Caffeine làm tăng sự bài tiết nước tiểu. Sau khi uống, caffeine thấm nhập rất mau vào
khắp các bộ phận của cơ thể. Thời gian bán hủy là 3 giờ nên caffeine không tích tụ trong
cơ thể. Đa số caffeine được thải khỏi cơ thể qua nước tiểu.
Mỗi người có đáp ứng khác nhau với caffeine.
Do đó có người uống ba bốn ly trà hoặc cà phê một lúc mà không cảm thấy thay đổi gì.
Trong khi đó, người không quen với caffeine, chỉ uống một ly trà hoặc cà phê là đã thấy
nóng nảy, hồi hộp, tim đập nhanh.
Một người đã quen dùng caffeine rối mà ngưng tức thì, họ sẽ cảm thấy mệt mỏi, nhức
đầu, buồn ngủ. Nếu họ ngưng từ từ thì không bị các khó khăn này.
Liều lượng trung bình của caffeine là 200mg, tùy theo từng người.
Khi dùng tới số lượng trên 1000 mg thì trong người thấy mất ngủ, bất an, tim đập nhanh,
thở hổn hển, buồn tiểu, ù tai, xót ruột.
Tử vong có thể xảy ra khi dùng tới trên 10 gram (80-100 ly) caffeine.
Đã có nhiều nghiên cứu về tác dụng “tỉnh ngủ” của caffeine.
Các nghiên cứu này đều tập trung vào hóa chất adenosine do não bộ sản xuất khi ta

Nhưng điều này chưa được các khoa học gia thống nhất đồng ý.
Theo Cơ quan Thực Dược PhNm Hoa Kỳ cũng như Cơ quan Y tế Thế giới, nếu dùng vừa
phải, caffeine không có ảnh hưởng xấu cho cơ thể. Vừa phải là khoảng 300 mg caffeine
mỗi ngày, tương đương với ba ly cà phê.
2-Ít nhất Tám ly nước mỗi ngày
Liên quan tới việc uống nước, một lời khuyên thường được nêu ra là: “Phải uống ít nhất 8
ly nước, mỗi ly 8 oz, mỗi ngày. Rượu bia, cà phê không được gộp vào số lượng này”.
Quy luật này từ đâu mà ra. Liệu có phải uống 8x8” mỗi ngày như lời khuyên. Nếu không
thì uống bao nhiêu là đúng.
Thực ra, chưa có trả lời chính xác về nguồn gốc của quy luật bất thành văn 8x8” này.
Năm 2002, nhà sinh học Heinz Valtin của Đại học Y khoa Darmouth, Lebanon, New
Hampshire, đã cố gắng tìm kiếm xuất xứ của 8x8” và chỉ thấy câu văn sau đây do nhà
dinh dưỡng có uy tín của Hoa Kỳ, bác sĩ Fredrick J. Stare viết vào năm 1974:
“Bao nhiêu nước mỗi ngày? Điều này được quy định bới nhiều nguyên tắc sinh lý khác
nhau, nhưng với một người trưởng thành bình thường, khoảng từ 6 tới 8 ly trong 24 giờ
và số lượng này có thể từ cà phê, trà, nước có hơi, rượu bia vv. Các loại trái cây và rau
cũng là nguồn cung cấp nước rất tốt”.
Theo tiến sĩ Valtin, nội dung câu viết của bác sĩ Stare có ba điều cần lưu ý:
-Chưa có bằng chứng khoa hoc nào hỗ trợ cho ý kiến của bác sĩ Stare
-Bác sĩ Stare viết uống từ 6 tới 8 ly mỗi ngày chứ không phải là 8 ly.
-Trà, cà phê và rượu được coi như bao gồm trong số lượng 6-8 ly mỗi ngày.
-Số lượng nước tiêu thụ được quy định theo các hoàn cảnh sinh lý của cơ thể mỗi người.
Theo các nhà dinh dưỡng, tuy không có dẫn chứng khoa học hỗ trợ, nhưng quy luật 8x8”
này được coi như một hướng dẫn cho việc tiêu thụ nước và các chất lỏng khác. Và cũng
nhờ sự quá phổ biến của quy luật này mà mọi người lưu tâm tới việc uống nước: đi chơi,
đi làm cũng kè kè một chai chất lỏng tinh khiết.
Thực ra, nhu cầu nước của cơ thể tùy thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng cơ thể, khỏe
mạnh hay yếu đuối, sinh hoạt ra sao và sống ở địa phương nào. Điều rõ ràng là nước rất
cần cho cơ thể để loại bỏ chất có hại ra ngoài, để chuyên chở chất dinh dưỡng nuôi mô
bào, để mang độ Nm cho các bộ phận cơ thể. Nước chiếm 70% trọng lượng toàn thân.


Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức
Texas-Hoa Kỳ