CHƯƠNG MỞ ĐẦU

1. Ý NGHĨA VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA ĐỊNH MỨC KỸ THUẬT TRONG XD
Như đã biết, năng suất lao động, xét đến cùng là yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo sự gia
tăng sản phẩm hàng hóa cho xã hội, muốn tăng năng suất lao động phải giải quyết các vấn đề
như:
- Người lao động
- Công cụ lao
động
- Phương pháp tổ chức sản xuất
Điều đó có nghĩa là phải xây dựng con người lao động mới, phải cải tiến công cụ lao động,
thực hiện cơ giới hóa trong lao động. Về đối tượng lao động, ngành xây dựng phải áp dụng các
kết cấu và vật liệu tiên tiến, thực hiện phương pháp tổ chức sản xuất tiên tiến như: tổ ch
ức sản
xuất theo dây chuyền, thực hiện phương châm công xưởng hóa sản xuất vật liệu xây dựng, tiêu
chuẩn hóa khâu thiết kế và cơ giới hóa khâu thi công, nhưng tất cả thành tựu của tiến bộ kỹ
thuật nói trên muốn đưa vào áp dụng một cách thường xuyên và có tính chất pháp lệnh thì tính
toán, cụ thể hóa thành các chỉ tiêu số lượng. Đó chính là các định mức kinh tế - kỹ thuật, là căn
cứ làm nền t
ảng cho quá trình tổ chức sản xuất của xã hội.
Định mức kinh tế - kỹ thuật có vai trò quan trọng sau:
a. Các định mức kinh tế - kỹ thuật góp phần thống nhất và tiêu chuẩn hóa quá trình sản
xuất.
b. Định mức kinh tế - kỹ thuật đóng vai trò quan trọng thúc đẩy tăng năng suất lao động
và tiết kiệm lao động xã hội.
c. Định mức kỹ thuật đóng vai trò quan trọng thúc
đẩy tiến bộ kỹ thuật và là cơ sở đúng
đắn để tiêu chuẩn hóa quá trình sản xuất.
d. Định mức kỹ thuật rất cần thiết và là tiền đề cho công tác kế hoạch hóa, các kế hoạch
được tính toán từ các chỉ tiêu định mức góp phần quản lý và sử dụng một khối lượng
lớn về nhân công, vật tư, máy móc của ngành xây dựng, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

- Nghiên cứu tổ chức xây dựng các
định mức mới để đưa chúng vào áp dụng thường
xuyên
- Vận dụng các định mức mới đưa vào áp dụng để nghiên cứu điều chỉnh các định mức
chưa hợp lý.
- Nghiên cứu phương pháp sản xuất của người sản xuất tiên tiến nhằm phổ biến áp dụng
và làm cơ sở xây dựng định mức mới.
e. Các tiêu chuẩn thời gian và đị
nh mức gốc: Trong quá trình xây dựng định mức, với
những công việc cố định lặp đi lặp lại, người ta xây dựng thời gian tiêu chuẩn để thực
hiện phần việc đó, ngoài ra còn sử dụng các tài liệu gốc có sẵn, đặc biệt là của máy móc
thiết bị (tốc độ quay, tốc độ chạy có tải, tốc độ chạy không tải…) để đưa vào tính toán
định mức. Các lo
ại thời gian tiêu chuẩn và tài liệu sử dụng đó gọi là Tiêu chuẩn thời
gian và định mức gốc.
f. Các định mức biến loại: có những công việc mà tính chất làm việc hoàn toàn giống
nhau, nhưng có một vài nhân tố ảnh hưởng làm thay đổi. Ví dụ vận chuyển đất với
phương tiện và trọng lượng không đổi, nhưng cự ly thay đổi; hoặc công tác làm cốt
thép với các đường kính khác nhau. Các loạ
i định mức như vậy gọi là định mức biến
loại. Lợi dụng tính chất biến loại này, người ta có thể quan sát tính toán một số điển
hình, sau đó nội suy cho các loại khác.

2.2. Phân loại định mức kỹ thuật:
a. Theo yếu tố chi phí sản xuất: định mức kỹ thuật được phân thành 3 loại
- Định mức lao động
-
Định mức vật tư
- Định mức thời gian sử dụng máy
b. Theo cách trình bày: trong định mức lao động và định mức thời gian sử dụng máy

đặc thù riêng mà Nhà nước và địa phương chưa ban hành, thì công ty, xí nghiệp sẽ
xây dựng định mức riêng để áp dụng trong phạm vi công ty, xí nghiệp mình.

3. CÁC TÍNH CHẤT CỦA ĐỊNH MỨC KINH TẾ - KỸ THUẬT:
3.1. Các định mức kinh tế - kỹ thuật mang tính kinh tế, tính khoa học - kỹ thuật:
- Tính kinh tế: Các
định mức kinh tế - kỹ thuật phục vụ cho đường lối phát triển kinh tế
của Đảng và Nhà nước trong từng thời kỳ, định mức kinh tế - kỹ thuật là công cụ đắc
lực để quản lý sản xuất, mang lại hiệu quả kinh tế. Định mức kinh tế - kỹ thuật còn
mang tính chất phạm trù kinh tế học (hao phí lao động xã hội trung bình cần thiết, phân
phối theo lao động …)
-
Tính khoa học - kỹ thuật: bản thân việc xây dựng và áp dụng định mức đòi hỏi sự tính
toán tỷ mỷ, chính xác và phải nắm vững kỹ thuật sản xuất nhất định. Mặc khác, định
mức là sản phẩm của tiến bộ kỹ thuật, như ng đồng thời định mức định mức lại thúc đẩy
sự phát triển của tiến bộ k
ỹ thuật.

3.2. Các định mức kinh tế - kỹ thuật mang tính tiên tiến và hiện thực: định mức kinh tế
- kỹ thuật phản ảnh trình độ sản xuất của một nước, của một dân tộc nên nó mang tính
hiện thực, nhưng đồng thời phải tiên tiến, nói cách khác định mức phải mang tính trung
bình tiên tiến.

3.3. Các định mức kinh tế - kỹ thuật mang biến động và phát tri
ển không ngừng,
nhưng đông thời phải đảm bảo ổn định trong một khoảng thời gian: biến động ở
chỗ định mức phải thay đổi theo chiều hướng tăng năng suất lao động không ngừng,
nhưng phải ổn định trong một thời gian, vì định mức phục vụ cho công tác kế hoạch và
mỗi lần xây dựng – ban hành định mức rất tốn kém, nên không thể thay đổi h
ằng năm

sản xuất.

4.4. Các tiêu chuẩn và định m
ức kinh tế - kỹ thuật còn để đảm bảo sự thống nhất đếm mức
cần thiết về mặt Quốc gia cũng như về mặt Quốc tế đối với các sản phẩm làm ra để tạo
điều kiện thuận lợi cho quá trình sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm trên thị trường.

4.5. Các tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật còn được dùng làm ph
ương án đối sánh
cơ sở khi phân tích, lựa chọn các phương án sản xuất tối ưu. Các định mức chi phí còn
để biểu diễn hao phí lao động xã hội trung bình cần thiết khi tính toán và lựa chọn các
phương án

4.6. Các tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật còn là tiền đề để áp dụng phương tiện
máy tính điện tử và tin học.

4.7. Các tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật còn có tác d
ụng to lớn trong việc đẩy
mạnh tiến bộ khoa học kỹ thuật, hoàn thiện trình độ tổ chức sản xuất và quản lý kinh
tế, thực hiện hạch toán kinh tế và tiết kiệm chi phí xã hội.

Mục đích chủ yếu của các tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật là để đảm bảo chất
lượng sản phẩm, tiết kiệm chi phí xã hội, đảm bảo các k
ết quả và hiệu quả kinh tế - xã hội
của các phương án sản xuất.

5. NHỮNG YÊU CẦU KHI NGHIÊN CỨU MÔN ĐỊNH MỨC KINH TẾ - KỸ
THUẬT
Khi nghiên cứu môn học Định mức kinh tế - kỹ thuật và làm công tác định mức thì không
nên quan niệm đây là một môn kỹ thuật hay kinh tế đơn thuần, không phải chỉ cần biết tra một