1
Một số hình thức dạy học
môn âm nhạc trong trường
ĐH Phạm Văn Đồng hiện nay.
Phạm Tuy
Giảng viên âm nhạc
1/ Vài nét khái quát:
Cùng với sự bùng nổ của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin đã
dẫn đến những cách nhìn, cách nghĩ mới trong mọi mặt đời sống xã hội. Bắt nhịp với sự thạy
đổi ấy, lĩnh vực giáo dục đã có những động thái tích cực ứng dụng CNTT trong dạy- học và
đã có những kết quả bước đầu rất khả quan. Từ việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là CNTT
đã kéo theo một loạt hình thức dạy học mới nhằm tận dụng triệt để, tối đa sức mạnh của nó
để đưa những kiến thức đến cho người học một cách nhanh chóng, dễ dàng và hiệu quả. Ngày
nay con người dù bất kỳ ở đâu nếu có một máy tính nối mạng thì đều có lượng thông tin như
nhau. Vấn đề còn lại là có biết tiếp thu, xử lý để biến nó trở thành cái của mình hay không.
Và, nhiệm vụ của người thầy hiện nay là dạy cho người học cách học tiếp cận và xử lý vấn
đề, trong đó bao gồm cả xử lý nguồn tài nguyên thông tin khổng lồ đó một cách hiệu quả nhất.
Công nghệ mới phải dẫn đến hình thức tổ chức dạy học mới là một tất yếu khách
quan. Hình thức dạy học ngày nay cực kỳ linh hoạt, sát hợp với từng đối tượng và phù hợp với
những đặc điểm riêng có của từng môn học, nó góp phần giúp người học vừa có sự tương tác
trong tiếp thu xử lý thông tin, vừa có thể độc lập nhận thức và biết hoạt động cùng nhau để
giải quyết những vấn đề đặt ra trong học tập cũng như trong cuộc sống.
Trong những năm gần đây giảng viên âm nhạc, tổ nhạc họa, khoa SPXH trường ĐH
PVĐ đã có những nỗ lực nhằm từng bước hoàn thiện các hình thức dạy học thuộc môn học
mình đảm trách, qua đó vừa tự bồi dưỡng nâng cao trình độ, vừa mong muốn đem đến cho
người học những kiến thức, kỹ năng một cách nhanh chóng và dễ dàng.
2/ Các hình thức tổ chức dạy học ( HTTCDH ):
2.1.Hình thức tổ chức dạy học:
Theo Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam thì:” Hình thức tổ chức dạy học là hoạt động dạy
học được tổ chức theo trật tự và chế độ nhất định nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học”.
Thông thường có những HTTCDH như: lên lớp (dạy học theo hệ thống bài học ở trên

đạt khối lượng kiến thức lý thuyết để người học lĩnh hội được tính logic, hệ thống của vấn đề
thông qua phần giảng giải, trình bày, phân tích chứng minh, biện luận … của giảng viên.
Trong thực tế dạy học hiện nay, giờ lý thuyết thường bị lạm dụng quá nhiều do giáo viên
thuyết giảng, diễn giải, đọc bài giảng một chiều nên đã gây mệt mỏi, chán nản cho người học
và tất nhiên đã bị sự chỉ trích từ nhiều phía. Tuy nhiên chức năng nhận thức định hướng tổ
chức và phát triển của giờ lý thuyết là không thể phủ nhận bởi những lý do sau:
- Cung cấp cho người học những vấn đề khái quát nhất mang tính hệ thống về nội dung
môn học, các PPNC tiếp cận vấn đề.
- Giúp người học có những định hướng và công cụ trong việc tự nghiên cứu giải quyết
vấn đề.
- Kích thích người học mở rộng và tìm kiếm, khai thác những vấn đề mới.
Như vậy, những yêu cầu cơ bản đối với một giảng viên khi lên lớp giờ lý thuyết là phải đảm
bảo tính chính xác khoa học, tính logic hệ thống của nội dung kiến thức, chỉ ra được mối liên
hệ giữa môn học và các môn liên quan, với thực tế cuộc sống, các vấn đề chính và hướng phát
triển của môn học, định hướng cho người học về cách học, cách nghiên cứu các vấn đề của
môn học
-Trên thực tế, ở bộ môn âm nhạc không có môn học mang tính lý thuyết đơn thuần mà
là một phức hợp đan xen khó tách bạch, tuy mức độ đậm nhạt khác nhau tùy từng môn học cụ
thể (sau đây tôi xin tạm gọi giờ lý thuyết - giờ dạy cho số đông). Để triển khai giờ lý thuyết
âm nhạc (dạy cho số đông) chúng tôi đã kết hợp nhiều PPDH khác nhau. Tùy thuộc vào môn
học, chúng tôi tận dụng tối đa, khai thác triệt để những nội dung thực hành để SV làm việc
ngay trên lớp, qua đó củng cố lý thuyết, nguyên tắc:
Lý thuyết đan xen Thực hành.
Thực hành củng cố lý thuyết.
3
Trong tất cả các môn được coi là lý thuyết (dạy cho số đông), tôi đã hướng dẫn SV đọc sách,
giáo trình, soạn đề cương bài học trước ở nhà ( tùy thuộc nội dung bài học đơn giản hay phức
tạp mà giao cho cá nhân hay nhóm), lên lớp trình bày lại những vấn đề đã đọc, đã tìm hiểu.
Còn những vấn đề nào chưa hiểu, đang băn khoăn thì GV giải thích cho SV. Từ những nội
dung đã chuẩn bị, GV hướng dẫn SV làm bài tập thực hành tại lớp. Cá nhân hoặc nhóm sẽ lên

giảng) ...
Chúng ta đều biết, nghệ thuật âm nhạc là trừu tượng; năng khiếu, khả năng âm nhạc của
SV trong lớp là không đồng đều nên việc dạy học không hề đơn giản.
Vậy giải pháp ở đâu?
Đó là: chia nhóm càng nhỏ, càng tốt.
Đã từ rất lâu ở các trường dạy nhạc chuyên người ta đã chia nhóm rất nhỏ, thậm chí ở
môn Thanh nhạc và nhạc cụ, mỗi thầy dạy mỗi trò. Ở các trường có đào tạo SV sư phạm âm
nhạc hiện nay người ta chia nhóm thực hành khoảng 4 SV và coi 1 tiết thực hành tương đương
4
một tiết lý thuyết. Điều này đã được ghi rõ trong trong phần Hướng dẫn thực hiện chương
trình đào tạo GV THCS do Bộ GD-ĐT ban hành.
Trong mỗi nhóm thực hành nên:
-Về trình độ: có đủ trình độ từ trung bình đến khá, giỏi ( việc chia nhóm thực hành như
trên sẽ giúp SV có điều kiện tiếp xúc, học hỏi lẫn nhau. Những SV yếu sẽ biết họ cần phải
làm gì để vươn lên.)
-Về dạy học: SV không nhất thiết phải thực hành các nội dung bài học giống nhau mà
cần có sự phân hóa dần về sau: những SV có năng khiếu, tiếp thu nhanh thì phải được học
những nội dung cao hơn, và ngược lại; chọn tác phẩm phải phù hợp với mỗi SV vì đặc điểm
tâm lý, cảm xúc của mỗi người là không đồng nhất nhằm giúp họ phát huy sở trường, hạn chế
sở đoản. Có nghĩa rằng, GV cần quan tâm sâu sắc trong việc cá thể hóa trong dạy các môn
thực hành âm nhạc.
Hiện nay ở trường ĐH Phạm Văn Đồng các nhóm thực hành phải tuân thủ Quy chế chi tiêu
nội bộ (nhóm thực hành quá đông: 25 SV/nhóm), điều đó là không phù hợp với đặc thù của
các môn thực hành âm nhạc, và, chắc chắn sẽ dẫn đến một hệ lụy là chất lượng đào tạo không
thể nâng cao được như mong muốn của chúng ta.
3/Kết luận:
Đổi mới PPDH là đòi hỏi bức thiết hiện nay. Đổi mới hình thức tổ chức lớp học cũng là một
nội dung trong đổi mới PPDH, nó đòi hỏi sự nỗ lực của các nhà quản lý giáo dục, của tất cả
giảng viên, của ngành và toàn xã hội.
Mặc dù thời gian qua nhà trường đã rất cố gắng trên nhiều mặt, nhưng như thế vẫn chưa đủ.