GIÁO ÁN MÔN TỰ CHỌN
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
1
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NĂM CĂN
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ TRẤN NĂM CĂN
---------------
GIÁO ÁN
MÔN TỰ CHỌN
NGỮ VĂN LỚP 9
Giáo viên : Tạ Thò Thu Hiền
Đơn vị cơng tác: Trường THCS thị trấn Năm Căn
Năm học: 2008-2009
CHỦ ĐỀ I
ÔN TẬP VĂN THUYẾT MINH
(Thời gian thực hiện 6 tiết)

ĐẶC ĐIỂM CHUNG
A- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Giúp HS nắm lại đặc điểm chung của văn Thuyết minh, yêu cầu về thể loại, phương
pháp thuyết minh.
- Biết xác đònh đề văn Thuyết minh, phân biệt nó với các thể loại khác.
- Biết phân biệt các dạng văn Thuyết minh : Thuyết minh về danh lam thắng cảnh;
Thuyết minh về thể loại văn học; Thuyết minh cách làm (Phương pháp).
B- CHUẨN BỊ
GV : Giáo án, tài liệu về văn Thuyết minh.
HS : SGK văn học 8, Vở ghi.
C- TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1. Ổn đònh tổ chức : Kiểm tra só số, ổn đònh nề nếp.
2. Kiểm tra : KT việc chuẩn bò tài liệu và đồ dùng học tập của HS.
3. Bài mới :
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

tri thức về chúng.
- Ví dụ : Giới thiệu một đồ chơi dân gian; Giới
thiệu về tết trung thu.
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
2
Tiết 1
3
GV
4
5
HS
GV
6
7
HS
GV
giới thiệu, thuyết minh, giải thích.
- Em hãy ra một vài đề văn thuộc dạng
văn Thuyết minh ?
- Hướng dẫn HS thảo luận nhóm và trả
lời các nội dung sau :
- Em hãy nêu các dạng văn Thuyết
minh và nêu sự khác nhau giữa các
dạng đó ?
- Mỗi dạng văn Thuyết minh có đặc
điểm gì khác nhau ? Yêu cầu của mỗi
dạng là gì ?
- Cử đại diện trả lời trước lớp.
- Nhận xét, bổ sung cho hoàn thiện câu
trả lời của HS.

HS : SGK văn học 8, Vở ghi.
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
3
Tiết 2
C- TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1. Ổn đònh tổ chức : Kiểm tra só số, ổn đònh nề nếp.
2. Kiểm tra :
? : Em hãy nêu những hiểu biết của em về văn Thuyết minh ?
3. Bài mới :
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
GV
1
2
GV
GV
3
HS
GV
GV
HS
GV
- Yêu cầu HS trả lời nội dung sau :
- Muốn làm được bài văn thuyết minh
về một thứ đồ dùng em phải làm gì ?
- Phương pháp thuyết minh chủ yếu của
thể loại văn này là gì ?
- Nhận xét, bổ sung cho hoàn thiện nội
dung trả lời của HS.
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm và trả
lời nội dung sau :

c) Kết bài :
- Lời nhận xét, đánh giá, cảm nghó của người
viết đối với đồ dùng đó.
2- Thực hành :
- Đề bài : Thuyết minh về kính đeo mắt.
4. Củng cố :
? : Em hãy trình yêu cầu, trình tự một bài văn thuyết minh về một thứ đồ dùng ?
5. Hướng dẫn học tập : Đọc các bài văn mẫu, tài liệu tham khảo về văn thuyết minh.
--------------------------------------------------------------------------------
CÁCH LÀM BÀI VĂN
THUYẾT MINH THỰC VẬT
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
4
Tiết 3
(Các loài cây )
A- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Hướng dẫn HS nắm được phương pháp làm bài văn thuyết minh về các loài cây.
- HS có được tri thức khái quát để trình bày bài văn thuyết minh.
- Củng cố, nâng cao kó năng viết bài văn thuyết minh.
B- CHUẨN BỊ
GV : Giáo án, tài liệu về văn Thuyết minh.
HS : Vở ghi, tài liệu tham khảo.
C- TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1. Ổn đònh tổ chức : Kiểm tra só số, ổn đònh nề nếp.
2. Kiểm tra :
? : Nêu phương pháp thuyết minh, cách sử dụng của nó trong bài văn thuyết minh?
3. Bài mới :
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
GV
HS

I. Yêu cầu chung.
- Cần quan sát tìm hiểu đối tượng thuyết minh :
Giá trò, đặc điểm, chủngloại.
- Chủ yếu dùng phương pháp phân tích, giải
thích, nêu số liệu …
- Phải hiểu biết đối tượng thuyết minh: Đặc
điểm, cấu tạo, chủng loại, cách chăm sóc, bảo
quản của loài cây cần thuyết minh.
II. Dàn bài chung :
a) Mở bài :
- Giới thiệu loài thực vật cần thuyết minh
(Thường bằng câu đònh nghóa).
b) Thân bài :
- Thuyết minh laòi thực vật ở các mặt :
+ Nguồn gốc.
+ Đặc điểm (Kết hợp miêu tả hình dáng, gố,
thân, lá, cành, ý nghóa tác dụng của chúng.
+ Nêu các chủngloại, đặc điểm.
+ Cách chăm sóc, bảo quản.
+ Giá trò kinh tế, môi trường, thẩm mó.
+Vai trò, ý nghóa của loài cây đối với con
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
5
GV
HS
GV
- Yêu cầu HS lập dàn ý và viết bài văn
thuyết minh ngắn.
- 2 -> 4 HS trình bày trước lớp.
- Nhận xét, chữa bài tại lớp.

1
- Yêu cầu HS dựa vào SGK để trả lời
nội dung sau :
- Kể tên các biện pháp nghệ thuật
I. Những điểm chung.
1- Các biện pháp nghệ thuật thường được sử
dụng trong văn thuyết minh.
- Nhân hoá.
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
6
Tiết 4
GV
GV
2
GV
HS
GV
4
HS
GV
GV
HS
GV
thường được sử dụng trong văn thuyết
minh ?
- Nhận xét, bổ sung cho hoàn thiện nội
dung trả lời của HS.
- Hướng dẫn HS thảo luận nhóm và trả
lời những nội dung sau :
- Để sử dụng các biện pháp nghệ thuật

- Xem đối tượng có liên quan đến câu thơ, ca
dao nào dẫn dắt, đưa vào trong bài văn.
- Sáng tác câu truyện.
* Chú ý : Khi sử dụng các yếu tố trên không
được sa rời mục đích thuyết minh.
3- Tác dụng :
- Bài văn thuyết minh không khô khan mà sinh
động, hấp dẫn.
II. Thực hành :
- Đề bài :
+ Đề 1 : Giới thiệu loài cây em yêu thích nhất.
+ Đề 2 : Em hãy giới thiệu chiếc nón Việt Nam.
4. Củng cố :
? : Em hãy trình bày các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong viết văn thuyết minh ?
? : Em hãy trình bày tác dụng của các biện pháp nghệ thuật được sử dụng khi viết văn
Thuyết minh ?
5. Hướng dẫn học tập : Viết bài văn thuyết minh có sử dụng các biện pháp nghệ thuật :
So sánh, liên tưởng, nhân hoá.
----------------------------------------------------------------
CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
7
Tiết 5
VỀ DANH LAM THẮNG CẢNH
A- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Giúp HS ôn lại kiến thức làm bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh.
- Rèn luyện kiến thức về cách viết bài văn thuyết minh.
B- CHUẨN BỊ
GV : Giáo án, tài liệu về văn Thuyết minh.
HS : SGK văn học 8, Vở ghi.

trả lời của HS.
I. Lý thuyết :
1- Thế nào là văn Thuyết minh về danh lam
thắng cảnh :
- Cung cấp tri thức về một danh lam thắng cảnh.
2- Yêu cầu :
- Biết được danh lam thắng cảnh đó một cách
cụ thể, rõ ràng, chi tiết.
+ Đến tận nơi thăm danh lam thắng cảnh.
+ Hỏi han người đã biết.
+ Tham khảo sách báo.
+ Tra cứu.
3- Dàn bài chung :
a) Mở bài :
- Giới thiệu về danh lam , thắng cảnh cần
thuyết minh.
b) Thân bài :
- Thuyết minh lần lượt về đối tượng :
+ Vò trí.
+ Đặc điểm.
+ Vẻ đẹp riêng.
+ Lòch sử hình thành, xuất xứ tên gọiu.
+ Các phần của danh lam thắng cảnh.
+ Miêu tả danh lam thắng cảnh.
c) Kết bài :
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
8
GV
HS
HS

văn có sử dụng yếu tố miêu tả.
- HS : Theo dõi, tiến hành viết bài.
3. Hoạt động 3
- GV : Theo dõi, quan sát HS viết bài.
- HS : Viết bài.
4. Hoạt động 4
Thu bài, nhận xét, dặn dò.
Tạ Thị Thu Hiền -Trường THCS thị trấn Năm Căn
9
Tiết 6
* Đáp án
I. Mở bài : Giới thiệu Cây tre Việt Nam.
II. Thân bài :
- Cây tre với người dân Việt Nam.
- Đặc điểm, cấu tạo của cây tre Việt Nam.
- Công dụng của tre :
+ Trong lao động sản xuất.
+ Trong chiến đấu chống ngoại xâm.
+ Trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.
- Các loại tre và đặc điểm của chúng.
- Giá trò kinh tế của Tre.
III. Kết luận : Nhận xét khái quát về Cây Tre.
* Cách chấm
HS có thể viết thành bài văn ngắn gọn, hoặc một đoạn văn có trình tự mở đoạn, thân
đoạn, kết đoạn.
- Điểm 9-10 : Đảm bảo nội dung theo yêu cầu trên, bài viết sinh động, diễn đạt trôi chảy,
không mắc lỗi chính tả, lỗi câu.
- Điểm 7-8 : Bài viết có nội dung khá tốt nhưng còn một số ý diễn đạt còn lủng củng, chưa
rõ ràng, sai 3-5 lỗi.
- Điểm 5-6 : Đảm bảo nội dung nhưng còn một số ý sơ sài, diễn đạt chưa trôi chảy, sai từ 6

GV
3
GV
GV
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm và trả
lời những nội dung sau :
- Tóm tắt vở chèo cổ “Quan âm Thò
Kính” ?
- Những chi tiết nào trong tác phẩm
gắn liền với hoàn cảnh lòch sử đó ?
- Nhâïn xét, bổ sung cho hoàn thiện nội
dung trả lời của học sinh.
- Trình bày hoàn cảnh ra đời của vở
chèo cổ này, cho biết tư tưởng chủ yếu
của xã hội phong kiến trong thời kì này
là gì ?
- Nhận xét, bổ sung, kết luận.
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm và trả
I. Tác phẩm “Quan âm Thò Kính” :
1- Hoàn cảnh lòch sử :
- Khoa thi đầu tiên ở nước ta, tổ chức ở thời Lý
(TK X -> TK XII).
- Phật giáo phát triển : Thể hiện ở những tác
phẩm :
+ Thiện só học bài.
+ Thò Kính đi tu.
+ Thò Kính chết biến thành phật bà.
2- Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm :
- Thời kỳ đầu xã hội phong kiến đang hưng
thònh.

sáng tác trong hoàn cảnh nào ?
- Hãy tóm tắt nội dung truyện Kiều ?
- Cử đại diện trả lời.
- HS các nhóm khác theo dõi, nhận
xét, bổ sung.
- Nhận xét, bổ sung cho hoàn chỉnh nội
dung trả lời của học sinh.
- Theo em, chế độ phong kiến các thời
kì có đặc điểm chung gì ?
- Nhận xét, kết luận.
II. Tác phẩm “Người con gái Nam Sương”

1- Tác giả : Nguyễn Dữ.
2- Hoàn cảnh ra đời :
- Ra đời vào thế kỉ thứ XVI – Thời kì nhà Lê đi
vào khủng hoảng -> các tập đoàn phong kiến
tranh giành quyền lực, gây ra các cuộc nội
chiến kéo dài -> Nguyên nhân dẫn đến bi kòch
của gia đình Vũ Nương.
III. Tác phẩm “Truyện Kiều” :
1. Tác giả : Nguyễn Du
2- Hoàn cảnh ra đời :
- Ra đời vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX –
Là thời kì lòch sử đầy biến động, chế độ phong
kiến khủng hoảng trầm trọng, thối nát, đàn áp
và bóc lột của cải của nhân dân - > Đời sống
nhân dân vô cùng cực khổ.
IV. Kết luận :
- Chế độ phong kiến Việt Nam dù ở thời kỳ nào
cũng đem lại nhiều bất hạnh cho nhân dân ta