Các giải pháp hoàn thiện và phát triển các
công ty chứng khoán ở Việt Nam hiện nay.
3.1. Mục tiêu và phơng hớng trong thời gian tới.
Qua nghiên cứu mô hình công ty chứng khoán các nớc và thực tiễn hoạt động
của các công ty chứng khoán ở Việt Nam thời gian qua chúng ta có thể rút ra
một số bài học nhằm hoàn thiện các công ty chứng khoán ở các mặt: mô hình
công ty; đội ngũ cán bộ, công nhân viên trong các công ty chứng khoán và hệ
thống tin học phục vụ giao dịch và triển khai các nghiệp vụ. Đồng thời, rút ra
một số bài học nhằm mở rộng và phát triển các công ty chứng khoán trong thời
gian tới.
Thứ nhất, về mô hình công ty. Qua mô hình của các nớc ta có thể nhận thấy
hầu nh các thị trờng từ phát triển đến các thị trờng mới nổi đều kết hợp giữa hai
mô hình ngân hàng đa năng một phần và mô hình công ty chuyên doanh chứng
khoán. Sự tham gia của các ngân hàng thơng mại vào hoạt động kinh doanh
chứng khoán sẽ phát huy đợc các lợi thế về mạng lới kinh doanh tiền tệ sẵn có,
kinh nghiệm trong việc đánh giá các dự án đầu t vv..nhằm giảm thiểu các rủi ro
có thể xẩy ra. Tuy nhiên nếu chỉ có duy nhất ngân hàng thơng mại hoạt động
trên thị trờng chứng khoán thì sẽ vấp phải hạn chế là khi thị trờng chứng khoán
xẩy ra biến động thì sẽ tác động tới hệ thống ngân hàng gây ra khủng hoảng
trên thị trờng tiền tệ. Do đó phải có sự tham gia của các công ty chuyên doanh
chứng khoán nhằm khắc phục hạn chế trên. Nh vậy, trong thời gian trớc mắt
chúng ta cần phải duy trì mô hình ngân hàng đa năng một phần và công ty
chuyên doanh chứng khoán.
Thứ hai, về chế độ quản lí. Hiện nay trên thế giới tồn tại hai chế độ quản lí
việc thành lập các công ty chứng khoán: đó là chế độ cấp phép thành lập và
đăng kí thành lập. Chỉ một số nớc có thị trờng chứng khoán phát triển mới áp
dụng chế độ đăng ký hoạt động và không đa ra bất kỳ quy định nào về mức vốn
pháp định tối thiểu. Tuy nhiên hầu hết các nớc khác, ngay cả Nhật Bản là nớc có
thị trờng chứng khoán phát triển ở mức độ cao, cũng áp dụng chế độ cấp phép
1
1

2
2
thực hiện lệnh của công ty.... những quy định này nhằm tránh các xung đột về
lợi ích của khách hàng với các công ty chứng khoán ở Việt Nam.
Thứ sáu, trong thời gian tới số lợng các công ty chứng khoán cần đợc mở
rộng nhằm thúc đẩy hơn nữa hoạt động của thị trờng chứng khoán, nâng cao
tính thanh khoản cho thị trờng, cung cấp các dịch vụ nhanh chóng, kịp thời, thu
hút sự tham gia của các nhà đầu t và các nhà phát hành vào thị trờng chứng
khoán.
Để thực hiện đợc các mục tiêu trên cần có những giải pháp hoàn thiện các
công ty chứng khoán ở các mặt nh mô hình công ty, nguồn nhân lực.... trong
các công ty chứng khoán, đồng thời có các điều kiện tiền đề để mở rộng và phát
triển các công ty chứng khoán. Sau đây là một số giải pháp nhằm hoàn thiện và
phát triển các công ty chứng khoán ở Việt Nam hiện nay.
3.2. Các giải pháp hoàn thiện công ty chứng khoán.
3.2.1. Giải pháp hoàn thiện mô hình công ty chứng khoán.
Hiện nay, chúng ta đang kết hợp mô hình ngân hàng đa năng một phần và
mô hình công ty chuyên doanh chứng khoán. Theo đó, các ngân hàng muốn
tham gia vào hoạt động kinh doanh chứng khoán phải thành lập công ty con là
một pháp nhân riêng biệt, hạch toán độc lập. Các công ty chuyên doanh là
những công ty chuyên môn hóa trong lĩnh vực kinh doanh chứng khoán, không
tham gia kinh doanh các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm.
Tuy nhiên, việc duy trì mô hình này đang gặp khó khăn về khung pháp lý.
Trong quá trình thành lập và hoạt động, các công ty chứng khoán chịu sự điều
chỉnh của nhiều Luật khác nhau dẫn tới sự chồng chéo, không nhất quán. Chẳng
hạn, các công ty chứng khoán ngân hàng ngoài việc phải chịu sự điều chỉnh
của Luật công ty, Luật doanh nghiệp còn phải chịu sự điều chỉnh của Luật ngân
hàng Nhà nớc và Luật các tổ chức tín dụng. Trong khi đó, các công ty chuyên
doanh không phải chịu sự điều chỉnh của Luật ngân hàng Nhà nớc và Luật các
tổ chức tín dụng. Mặt khác, Luật các tổ chức tín dụng không qui định các ngân

Đối với công ty chứng khoán, là lĩnh vực hoạt động kinh doanh trên thị trờng
vốn, các cá nhân thực hiện kinh doanh chứng khoán phải đáp ứng nhiều tiêu
4
4
chuẩn về chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp rất khắt khe có tính đặc thù riêng
có của hoạt động này. Trên thế giới, việc đào tạo nhân lực cho ngành chứng
khoán do các trờng đại học về kinh tế, hiệp hội các nhà kinh doanh chứng
khoán đảm nhiệm. ở Việt Nam, trong giai đoạn đầu hoạt động của thị trờng
chứng khoán, UBCKNN phải đảm nhận việc đào tạo nhân lực cho ngành chứng
khoán (nhân lực quản lí ngành chứng khoán và nhân lực hoạt động kinh doanh
chứng khoán) và trong thời gian đầu UBCKNN tổ chức các khoá đào tạo cơ bản
về chứng khoán, đào tạo về phân tích và đầu t chứng khoán, đào tạo về khung
pháp lý cho hoạt động kinh doanh chứng khoán và các kiến thức về nghiệp vụ
kinh doanh chứng khoán. Cá nhân tham gia tốt các khoá đào tạo tốt của
UBCKNN sẽ đợc cấp chứng chỉ và là cơ sở để cấp giấy phép hành nghề kinh
doanh chứng khoán. Để đợc cấp giấy phép hành nghề, cá nhân phải qua 4 khoá
đào tạo:
- Khóa đào tạo cơ bản.
- Khoá đào tạo nâng cao.
- Khoá đào tạo về luật pháp.
- Khoá đào tạo về nghiệp vụ.
Sau khi đã đạt đợc các yêu cầu về nghiệp vụ chuyên môn, các cá nhân phải
qua kỳ thi sát hạch do cơ quan quản lí Nhà nớc về chứng khoán tổ chức. Điều
còn gây ít nhiều tranh luận là nên chăng quy định thời hạn có hiệu lực của giấy
phép hành nghề kinh doanh chứng khoán. Là lĩnh vực kinh doanh hết sức phức
tạp, còn ít quen thuộc đối với Việt Nam, do vậy việc quy định thời hạn của giấy
phép hành nghề là cần thiết. Hết thời hạn của giấy phép hành nghề, các cá nhân
phải làm thủ tục cần thiết và tham dự kỳ sát hạch về chuyên môn để đợc cấp
giấy phép.
Mặc dù UBCKNN đã nỗ lực phối hợp cùng các ngành liên quan thực hiện

Phơng thức cùng phát triển một hệ thống dới sự hớng dẫn của cơ quan ngành
chứng khoán có thể khắc phục đợc những yếu điểm của phơng thức nêu trên,
mặt khác cho phép thực hiện thống kê về hoạt động kinh doanh đợc thống nhất,
tạo điều kiện thuận lợi cho quản lí, giám sát hoạt động kinh doanh chứng khoán
của nhà chức trách. Nhợc điểm chính của phơng thức này là khó thực hiện việc
6
6
cung cấp dịch vụ u đãi riêng có của từng công ty cho khách hàng. Mặt khác, khi
có thay đổi về môi trờng và điều kiện thì việc điều chỉnh cả hệ thống nh vậy
chắc chắn sẽ khó khăn và mất nhiều công sức, thời gian.
Vì vậy, các thị trờng chứng khoán trên thế giới cũng có cách thức khác nhau
khi giải quyết vấn đề này. ở các thị trờng chứng khoán phát triển, các công ty
chứng khoán lựa chọn phơng thức phát triển hệ thống riêng biệt do cơ cấu tổ
chức quản lí đã phát triển tốt và có tiềm lực tài chính, nguồn nhân lực phù hợp.
Tại các thị trờng chứng khoán mới nổi, nh thị trờng Trung Quốc, các công ty
chứng khoán cùng với Sở giao dịch cùng phát triển một hệ thống tin học. Đối
với trờng hợp của Việt Nam, chúng ta đã học tập kinh nghiệm của Trung Quốc
và giao cho Trung tâm giao dịch chứng khoán cùng với các công ty chứng
khoán Việt Nam xây dựng hệ thống tin học thống nhất cho hoạt động kinh
doanh của công ty. Đơng nhiên, hệ thống tin học - tự động hoá giao dịch của
công ty gắn liền và phù hợp với hệ thống giải pháp tin học của Trung tâm giao
dịch chứng khoán. Cách thức này cho phép xây dựng hệ thống tin học thống
nhất từ công ty chứng khoán đến các hệ thống giao dịch, thanh toán và giám sát
của Trung tâm giao dịch chứng khoán. Đồng thời trong thời gian đầu, khi các
công ty chứng khoán cha đủ điều kiện về vốn và kinh nghiệm thì cách thức này
sẽ hỗ trợ rất lớn cho các công ty chứng khoán.
Về nguyên tắc, các giải pháp tin học cho việc hoạt động, quản lí và giám sát
của công ty chứng khoán phải đáp ứng các yêu cầu sau:
- Tăng tốc độ, khối lợng và qui mô thực hiện các giao dịch chứng khoán.
- Bảo đảm chi phí giao dịch chứng khoán cho khách hàng ở mức độ thấp

tục của hệ thống tin học của công ty khi thị trờng chứng khoán phát triển.
Sau này, khi thị trờng chứng khoán đã phát triển và các công ty chứng
khoán Việt Nam đã đủ mạnh, Việt Nam nên chuyển sang phơng thức tự xây
dựng hệ thống tin học riêng nhằm bảo đảm sự cạnh tranh cần thiết giữa các
công ty và khuyến khích các công ty chứng khoán cung cấp dịch vụ tốt hơn cho
khách hàng.
8
8