Nhóm Lớp A3 –QTKD-K44
I. Những vấn đề chung về kỳ phiếu
1.1 Nguồn luật điều chỉnh
Kỳ phiếu có thể chịu điều chỉnh bởi các nguồn luật sau:
Luật hối phiếu Anh 1882 (Bill of Exchange Act of 1882)
Luật Thương mại thống nhất của Mỹ 1962 (Uniform Commercial code)
Công ước Genevo 1930 (Uniform law for Bill of Exchange)
Luật công cụ chuyển nhượng Việt Nam 2005
1.2. Định nghĩa.
Kỳ phiếu là một cam kết vô điều kiện do Người lập phiếu phát hành ra hứa trả
một số tiền nhất định cho Người thụ hưởng quy định trên kỳ phiếu hoặc theo
lệnh của người này để trả cho một người khác.
Là một giấy hứa trả tiền của người nhập khẩu gửi cho người xuất khẩu hứa cam
kết trả một số tiền nhất định cho người hưởng lợi trong thời hạn ghi trên kỳ
phiếu đó.
Theo luật các công cụ chuyển nhượng Việt Nam, điều 4, khoản 3 có ghi:
“Hối phiếu nhận nợ là giấy tờ có giá do người phát hành lập, cam kết thanh toán
không điều kiện một số tiền nhất định khi có yêu cầu hoặc vào một thời điểm
nhất định trong tương lai cho người thụ hưởng.”
Theo định nghĩa trên thì hối phiếu nhận nợ chính là kỳ phiếu.
● Nhìn chung, kỳ phiếu được hiểu ngắn gọn như sau:
+ Là một công cụ hứa trả tiền vô điều kiện.
+ Quan hệ giữa người lập phiếu (nguời phát hành) và người thụ hưởng (quan hệ
giữa Issuer và Beneficiary).
♦ Người phát hành: là người lập và ký phát hành kỳ phiếu. Người phát hành có
nghĩa vụ thanh toán số tiền ghi trên kỳ phiếu cho người thụ hưởng khi đến hạn
thanh toán.
Nếu giao dịch cơ sở là hợp đồng mua bán, Người phát hành là Người mua.
Nếu giao dịch cơ sở là hợp đồng cung ứng dịch vụ, Người phát hành là Người
nhận cung ứng dịch vụ.
1
+ Được thanh toán theo yêu cầu hoặc vào một thời điểm nhất định.
2
Tiểu luận môn: Thanh toán quốc tế
Nhóm Lớp A3 –QTKD-K44
+Hình thức của kỳ phiếu dễ dàng nhận dạng trực tiếp.
+ Kỳ phiếu là trái vụ một bên vì kỳ phiếu là một chứng chỉ do một người phát
hành (Issuer) cam kết đối với người thụ hưởng (Beneficiary) sẽ thực hiện một
nghĩa vụ dân sự - trả tiền, vì vậy nghĩa vụ dân sự có được thực hiện hay không
hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng thực hiện nghĩa vụ dân sự của Người phát
hành (Issuer).
b. Yêu cầu pháp lý về nội dung của kỳ phiếu.
(1). Tiêu đề của kỳ phiếu.
Được ghi trên mặt trước của tờ kỳ phiếu và bằng ngôn ngữ tạo lập kỳ phiếu.
Theo luật thống nhất về hối phiếu và kỳ phiếu thuộc công ước Geneva năm
1930, và luật các công cụ chuyển nhượng Việt Nam thì tiêu đề của kỳ phiếu là
bắt buộc, nếu thiếu tiêu đề thì kỳ phiếu sẽ vô giá trị.
(2). Cam kết thanh toán không điều kiện một số tiền xác định.
Theo luật thống nhất Geneva về Hối phiếu và Kỳ phiếu 1930 và luật các công
cụ chuyển nhượng Việt Nam 2005, quy định khi số tiền của hối phiếu được diễn
đạt cả bằng chữ và bằng số, trường hợp số tiền ghi bằng số khác với số tiền ghi
bằng chữ thì số tiền ghi bằng chữ có giá trị thanh toán, trường hợp số tiền được
ghi hai lần bằng chữ hoặc hai lần bằng số trở lên và có sự khác nhau thì số tiền
nhỏ nhất có giá trị thanh toán.
(3). Thời hạn thanh toán ghi rõ ràng cụ thể.
Một kỳ phiếu có thể được lập để được thanh toán:
Ngay sau khi xuất trình.
Vào một thời gian cố định ngay sau khi xuất trình.
Vào một thời gian nhất định ngay sau khi lập kỳ phiếu.
Vào một ngày cố định.
Theo ULB, trường hợp một kỳ phiếu mà không ghi rõ thời gian thanh toán thì
c. Một số mẫu kỳ phiếu.
4
Tiểu luận môn: Thanh toán quốc tế
Nhóm Lớp A3 –QTKD-K44
Mẫu 1.
Promissory note
London, 25
th
, December 1997
GBP 5543.00
On the 25
th
March, 1998 fixed by the Promissory note we promise to pay Food
company or order in HoChiMinh city the sum of five thousand five hundred
and forty-three pounds Sterling.
For and on behalf of
Sithers Johnson Ltd
Signed
Mẫu 2. Kỳ phiếu trả tiền ngay.
Promissory note
NewYork 30 December 2004
USD 5,000.00
US Dollars I promise to pay bearer on demand the sum of five thousand only.
Mr Agassi
Mẫu 3. Kỳ phiếu có kỳ hạn.
Promissory note
NewYork 24 January 2004
5,000 USD
Three months after date I promise to pay
David Henry or order the sum of five thousand US Dollars.
Người phát hành có
nghĩa vụ trả tiền
cho người thụ
hưởng
6 Số người ký phát Do một người ký phát
tạo lập
Có thể do một
người tạo lập hoặc
do nhiều người tạo
6
Tiểu luận môn: Thanh toán quốc tế
Nhóm Lớp A3 –QTKD-K44
lập
7 Thời hạn Có nhiều trường hợp
ghi thời hạn hối phiếu
không rõ ràng, do đó
khó xác định thời hạn
của hối phiếu thuộc
loại nào:trả ngay hay
trả sau. Có luật quy
định hối phiếu ghi như
thế sẽ vô hiệu. Song
cũng có luật quy định
hối phiếu đó được coi
như là hối phiếu trả
ngay ( Công ước
Geneva 1930, Luật
công cụ chuyển
nhượng Việt Nam
2005)
đồng cơ sở
910 Phạm vi sử dụng Chỉ sử dụng trong
quan hệ thương mại
Được sử dụng
không chỉ trong
quan hệ thương mại
mà còn trong các
7
Tiểu luận môn: Thanh toán quốc tế
Nhóm Lớp A3 –QTKD-K44
quan hệ dân sự khác
11 Mối liên hệ Thường có ba người
quan hệ với nhau:
Người phát hành hối
phiếu (người kí phát),
người trả tiền theo hối
phiếu (người bị kí
phát) và người hưởng
thụ
Thường có 2 người
liên hệ: người ký
phát và người thụ
hưởng
II. Vấn đề sử dụng kỳ phiếu trong thanh toán quốc tế ở Việt Nam
2.1 Thực trạng sử dụng và thanh toán kỳ phiếu tại Việt Nam
Trong nền kinh tế thị trường hiện tượng thừa thiếu vốn ở các doanh nghiệp
thường xuyên xảy ra, vì vậy hoạt động của tín dụng thương mại một mặt đáp
ứng được nhu cầu vốn của các doanh nghiệp tạm thời thiếu đồng thời giúp cho
các doanh nghiệp tiêu thụ được hàng hoá của mình. Mặt khác sự tồn tại của
hình thức tín dụng này giúp cho các doanh nghiệp khai thác được vốn nhằm đáp
phát hành. Kỳ phiếu này có tính thanh khoản cao với nhiều ưu đãi về chiết khấu
và chuyển nhượng. Kỳ phiếu phát hành dành cho các cá nhân trong và ngoài
9
Tiểu luận môn: Thanh toán quốc tế
Nhóm Lớp A3 –QTKD-K44
nước đang sinh sống tại Việt Nam. Mệnh giá kỳ phiếu 100 USD và bội số của
100 USD. Lãi suất của kỳ phiếu là 5,8%/năm, trả lãi sau.
Theo ngân hàng MB, các khách hàng có sổ tiết kiệm USD đến ngày đáo hạn
trong khoảng thời gian từ ngày 1.5 đến 30.6 mà dùng số tiền này để mua kỳ
phiếu USD thì MB sẽ cộng thêm lãi suất thưởng từ 0,01 – 0,1%/năm. Trường
hợp khách hàng đang gửi tiết kiệm USD tại ngân hàng MB nhưng sổ tiết kiệm
này chưa đến kỳ đáo hạn, khách hàng dùng khoản tiền USD khác để mua kỳ
phiếu cũng sẽ được cộng thêm lãi suất thưởng từ 0,01 – 0,08%/năm. Theo quy
định kỳ phiếu không được thanh toán trước hạn nhưng để tạo tính thanh khoản
cho kỳ phiếu, ngân hàng MB cho phép khách hàng chiết khấu với mức chiết
khấu tương đương số ngày nắm giữ kỳ phiếu. Chẳng hạn, người mua kỳ phiếu
kỳ hạn 11 tháng giữ từ 30 ngày đến dưới 110 ngày được chiết khấu bằng mệnh
giá cộng với 60% lãi tính theo lãi suất ghi trên kỳ phiếu; từ 70 ngày đến 220
ngày bằng mệnh giá cộng với 70% lãi tính theo lãi suất ghi trên kỳ phiếu; từ 220
ngày bằng mệnh giá cộng 80% lãi tính theo lãi suất ghi trên kỳ phiếu... So với
các loại kỳ phiếu của các đơn vị phát hành khác không được phép chuyển
nhượng hoặc phải thương lượng với lãi không kỳ hạn, kỳ phiếu ngân hàng MB
có tính thanh khoản cao hơn. Ngoài ra, khách hàng có thể cầm cố, chuyển
nhượng kỳ phiếu khi cần vốn tại ngân hàng MB hoặc các ngân hàng thương mại
khác.
So với hình thức gửi tiết kiệm, kỳ phiếu MB có những điểm vượt trội như được
chiết khấu và cộng thêm lãi suất. Phát hành kỳ phiếu đợt này, ngân hàng MB dự
kiến sẽ huy động được 20 triệu USD. Cũng như các loại giấy tờ có giá khác, kỳ
phiếu xuất hiện trên thị trường tài chính Việt Nam đã lâu, tuy nhiên một vài
năm trở lại đây các ngân hàng tập trung phát hành kỳ phiếu nhiều với những
Việt Nam.
11
Tiểu luận môn: Thanh toán quốc tế