BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

.....

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
---------------------------------------

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH

HỒN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TẠI
TỔNG CƠNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ XÂY
DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

Người thực hiện: TRẦN HOÀI ANH
Ã

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGHIÊM SĨ THƯƠNG

HÀ NỘI 2009


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luân văn này là cơng trình nghiên cứu của riêng
tơi. Luận văn được nghiên cứu từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau và
không sao chép từ bất cứ luận văn nào trước đó.
Nếu sai tơi hồn tồn chịu trách nhiệm.

Tác giả

TRẦN HỒI ANH

Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Bảng ký hiệu và các từ viết tắt
Danh mục hình vẽ
Danh mục các bảng biểu
MỞ ĐẦU ............................................................................................................ i
1.

Lý do chọn đề tài .................................................................................... i

2.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ............................................ ii

3.

Mục đích, nhiệm vụ của luận văn .......................................................... ii

4.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................................................ iii

5.

Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... iii

6.


Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp ......................................... 3

1.2.2.

Mục tiêu và vai trò của phân tích tài chính doanh nghiệp .................... 4

1.2.3.

Căn cứ để phân tích tài chính ................................................................ 6


1.2.3.1. Thơng tin từ bên ngồi .......................................................................... 7
1.2.3.2. Thơng tin từ bên trong ........................................................................... 8
1.2.4.

Nội dung phân tích tài chính ............................................................... 18

1.2.4.1. Phân tích khái quát các báo cáo tài chính .......................................... 19
1.2.4.2. Phân tích hiệu quả tài chính ................................................................ 22
1.2.4.3. Phân tích rủi ro tài chính .................................................................... 26
1.2.4.4. Phân tích tổng hợp hiệu quả và rủi ro tài chính ................................. 29
1.2.5.

Phương pháp phân tích ........................................................................ 34

1.2.5.1. Phương pháp so sánh .......................................................................... 35
1.2.5.2. Phương pháp tỷ số ................................................................................ 36
1.2.5.3. Phương pháp thay thế liên hoàn ........................................................... 37
1.2.5.4. Phương pháp phân tích theo bộ phận cấu thành chỉ tiêu, theo thời
gian, thời điểm và theo địa điểm .......................................................... 37


Vốn điều lệ và cơ cấu vốn điều lệ ....................................................... 46


2.1.4.

Khái quát hoạt động kinh doanh của Constrexim ................................ 48

2.1.4.1. Các ngành nghề kinh doanh chính ...................................................... 48
2.1.4.2. Tình hình kinh doanh năm 2008 .......................................................... 50
2.1.4.3. Định hướng phát triển năm 2009 ........................................................ 50
2.1.5.

Phân cấp quản lý và mối quan hệ giữa các cấp trong cơng tác quản
lý tài chính ........................................................................................... 50

2.2.

Kết quả điều tra về thực trạng phân tích tình hình tài chính tại
Constrexim trong những năm qua ................................................... 52

2.2.1.

Một số thông tin ban đầu ...................................................................... 52

2.2.1.1. Số lượng đơn vị phỏng vấn hợp lệ ....................................................... 52
2.2.1.2. Chức vụ của người được phỏng vấn ................................................... 53
2.2.1.3. Tình hình thực hiện cơng tác phân tích tài chính ................................ 53
2.2.1.4. Nhân sự thực hiện cơng tác phân tích tài chính ................................. 54
2.2.1.5. Người chịu trách nhiệm cao nhất về công tác tài chính .................... 55


2.3.5.

Về tài liệu sử dụng trong phân tích ..................................................... 71


2.3.6.

Về tổ chức phân tích ............................................................................ 71

CHƯƠNG 3:
GIẢI PHÁP HỒN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH
TẠI CONSTREXIM
3.1

Sự cần thiết phải hồn thiện phân tích tài chính tại Constrexim
.............................................................................................................. 73

3.2.

Các quan điểm, phương hướng đối với hồn thiện phân tích tài
chính tại Constrexim ......................................................................... 75

3.3

Một số giải pháp hồn thiện phân tích tài chính tại Constrexim
.............................................................................................................. 77

3.3.1.


doanh nghiệp ....................................................................................... 98
3.3.6.2. Đào tạo đội ngũ cán bộ phân tích tài chính ........................................ 99
KẾT LUẬN .................................................................................................... 101
Tài liệu tham khảo
Phụ lục


BẢNG KÝ HIỆU VÀ CÁC TỪ VIẾT TẮT
BEP
Constrexim
CP
DFL
DOL
DTL
DTT
EBIT
F

Doanh lợi trước thuế (sức sinh lợi cơ sở)
Tổng Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Việt Nam
Chi phí
Địn bẩy tài trợ (đòn bẩy nợ)
Đòn bẩy tác nghiệp (đòn bẩy định phí)
Địn bẩy tổng
Doanh thu thuần
Lợi nhuận trước lãi vay và thuế
Chi phí cố định

GVHB
I

Tổng chi phí
Tài sản cố định
Tài sản lưu động
Tổng tài sản
Chi phí biến đổi đơn vị

VC


Tổng chi phí biến đổi
mức độ thay đổi tính bằng tỷ lệ phần trăm


DANH MỤC HÌNH VẼ
TT

Tên hình vẽ

Trang

1. Hình 1.1: Các chủ thể sử dụng thơng tin phân tích tài chính doanh
nghiệp ..................................................................................................... 5
2. Hình 1.2: Sơ đồ tổ chức và thu thập thơng tin tài chính từ bộ phận
kế tốn .................................................................................................... 9
3. Hình 1.3: Dạng thường gặp của Bảng cân đối kế tốn cấu trúc khối
lớn ........................................................................................................ 11
4. Hình 1.4: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ dạng khối lớn ........................... 15
5. Hình 1.5: Sơ đồ nguyên tắc của báo cáo thu nhập .............................. 17
6. Hình 1.6: Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp ....................... 39
7. Hình 1.7: Tổ chức cơng tác phân tích tài chính doanh nghiệp ............ 41

24. Bảng 2.9: Kết quả điều tra về các phương pháp sử dụng trong phân
tích tài chính ........................................................................................ 66
25. Bảng 2.10: Kết quả điều tra về tài liệu sử dụng trong phân tích tài
chính ................................................................................................... 67
26. Bảng 3.1: Bảng cân đối kế tốn rút gọn năm 2008 ............................. 82
27. Bảng 3.2: Minh hoạ tổ chức lại báo cáo kết quả kinh doanh để
phân tích tài chính .............................................................................. 84
28. Bảng 3.3: Báo cáo thu nhập của Constrexim năm 2008 ..................... 85
29. Bảng 3.4: Áp dụng phương pháp Dupont phân tích tài chính
Constrexim qua các năm 2006, 2007, 2008......................................... 90
30. Bảng 3.5: Bảng các chỉ tiêu doanh thu, chi phí, lợi nhuận của
Constrexim qua các năm 2006, 2007, 2008......................................... 97
31. Bảng 3.6: Bảng phân tích xu hướng ................................................... 97


i

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế như hiện nay, môi trường
hoạt động của doanh nghiệp cũng như các mối quan hệ của doanh nghiệp với
các chủ thể liên quan ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp. Sự đa dạng và
phức tạp này luôn mang lại cho doanh nghiệp những cơ hội và cả những rủi
ro. Để thực sự tận dụng tốt các cơ hội và hạn chế các rủi ro thì thơng tin tài
chính đóng vai trị vơ cùng quan trọng đối với các nhà quản trị. Nó ảnh hưởng
trực tiếp đến (1) Quyết định đầu tư; (2) Quyết định nguồn vốn, kể cả phân
phối lợi nhuận kiếm được và (3) Quyết định quản lý tài sản. Tuy nhiên, thơng
tin quan trọng và có ý nghĩa đó lại khơng có sẵn mà địi hỏi phải được thu
thập, phân tích và xử lý ngày càng nâng cao về cả số lượng và chất lượng.
Mục tiêu của phân tích tài chính là nhận dạng những điểm mạnh, điểm yếu,

ý, nghiên cứu của nhiều nhà khoa học. Nó địi hỏi sử dụng nhuần nhuyễn kiến
thức tổng hợp: sử dụng các thông tin kế tốn để phân tích và ứng dụng những
ngun lý khoa học để làm cơ sở cho việc ra các quyết định tài chính tối ưu
nhất cho các chủ thể. Phân tích tài chính muốn đạt được kết quả tối ưu đòi hỏi
sự kết hợp đồng bộ của các nhóm giải pháp về mục tiêu phân tích, căn cứ
phân tích, các chỉ tiêu tài chính, nội dung, phương pháp phân tích, quy trình
phân tích và cơng tác tổ chức phân tích hay chính là đội ngũ nhân lực thực
hiện cơng tác phân tích tài chính.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn:
a. Mục đích của luận văn: nghiên cứu phân tích tài chính ở doanh
nghiệp nói chung, Constrexim nói riêng, trên cơ sở đánh giá thực trạng phân
tích tài chính doanh nghiệp, xác định những phương hướng, giải pháp nhằm
hồn thiện phân tích tài chính doanh nghiệp tại Constrexim.
b. Để thực hiện mục đích trên, nhiệm vụ của luận văn là:

Mở đầu


iii

- Làm rõ những vấn đề về vị trí, vai trị quản lý tài chính doanh nghiệp,
mục đích, căn cứ, nội dung và các phương pháp, chỉ tiêu, quy trình, tổ chức
phân tích tài chính doanh nghiệp.
- Đánh giá thực trạng phân tích tài chính tại Constrexim
- Đề xuất giải pháp hồn thiện phân tích tài chính tại Constrexim.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
a. Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn gồm 3
nhóm vấn đề:
- Nhóm 1: Cơ sở lý luận về phân tích tài chính doanh nghiệp.
- Nhóm 2: Thực trạng phân tích tài chính tại Constrexim.

Thu thập thông tin tại
doanh nghiệp

Nhận dạng điểm mạnh, điểm
yếu và nguyên nhân

Đề xuất giải pháp hoàn thiện
phân tích tài chính

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:
a. Ý nghĩa khoa học của đề tài: Cho thấy các nhu cầu địi hỏi của việc
hồn thiện phân tích tài chính doanh nghiệp, đồng thời xác định các phương
hướng hồn thiện phân tích tài chính doanh nghiệp.
b. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài: Trên cơ sở lý luận về phân tích tài
chính doanh nghiệp, phân tích và đề xuất một số giải pháp giúp cho
Constrexim có thể thực hiện tốt hơn phân tích tài chính, nhằm nâng cao hiệu
quả quản lý tài chính từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
7. Kết cấu của luận văn: Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu
tham khảo, kết cấu nội dung chính của luận văn gồm ba chương:
Chương 1 : Cơ sở lý luận về phân tích tài chính doanh nghiệp
Chương 2 : Thực trạng phân tích tài chính tại Constrexim.
Chương 3 : Giải pháp hồn thiện phân tích tài chính tại Constrexim.

Mở đầu


v

CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP


vi

có thể phát hành cổ phiếu và trái phiếu để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn.
Ngược lại, doanh nghiệp phải trả lãi vay và vốn vay, trả lãi cổ phần cho các
nhà tài trợ. Doanh nghiệp cũng có thể gửi tiền vào ngân hàng, đầu tư chứng
khoán bằng số tiền tạm thời chưa sử dụng.
- Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác: Trong nền kinh
tế doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp khác trên thị
trường hàng hoá, dịch vụ và thị trường sức lao động. Đây là những thị trường
mà tại đó doanh nghiệp tiến hành mua sắm máy móc thiết bị, nhà xưởng, tìm
kiếm lao động…
- Quan hệ giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng: thông qua mối quan
hệ này, doanh nghiệp có thể xác định được nhu cầu hàng hố và dịch vụ cần
thiết cung ứng. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp hoạch định ngân sách đầu tư, kế
hoạch sản xuất, tiếp thị nhằm thoả mãn nhu cầu thị trường.
1.1.3. Giá trị và các hoạt động làm tăng giá trị của doanh nghiệp:
- Giá trị của doanh nghiệp: là sự hữu ích của doanh nghiệp đối với chủ
sở hữu và xã hội.
- Các hoạt động để làm tăng giá trị doanh nghiệp: mục tiêu của quản lý
tài chính là cực đại hố giá trị của doanh nghiệp, nói cách khác, mục tiêu của
quản lý tài chính đồng nghĩa với việc cực đại hoá lãi sản xuất kinh doanh và
cực đại hố lãi tài chính qua từng thời kỳ. Để thực hiện được mục tiêu này,
doanh nghiệp cần phải thực hiện các nội dung sau:
+ Tìm kiếm, lựa chọn cơ hội kinh doanh và tổ chức huy động vốn.
+ Quản lý chi phí trong q trình sản xuất kinh doanh, hạch tốn chi
phí và lợi nhuận.
+ Tổ chức phân phối lợi nhuận cho các chủ thể liên quan.
Quản lý tài chính là việc sử dụng các thơng tin phản ánh chính xác tình
trạng tài chính của một doanh nghiệp để phân tích điểm mạnh điểm yếu của

điều đó tạo điều kiện cho phân tích tài chính doanh nghiệp ra đời, ngày càng
hồn thiện và phát triển nhưng cũng đồng thời tạo ra sự phức tạp của phân
tích tài chính.
Phân tích tài chính đối với các nhà quản lý doanh nghiệp nhằm đáp
ứng các mục tiêu sau:
(i) Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hiệu quả của công tác
quản lý đã qua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng
thanh toán và những rủi ro trong doanh nghiệp ...

Mở đầu


viii

(ii) Hướng các quyết định của nhà quản lý theo chiều hướng phù hợp
với tình hình thực tế của doanh nghiệp, như quyết định đầu tư, tài trợ, phân
phối lợi nhuận
(iii) Phân tích tài chính doanh nghiệp là cơ sở cho những dự đốn tài
chính
(iv) Phân tích tài chính doanh nghiệp là một cơng cụ để kiểm tra, kiểm
sốt hoạt động trong doanh nghiệp.
Vai trị của phân tích tài chính doanh nghiệp:
Tuỳ theo mục đích sử dụng các kết quả phân tích của người sử dụng mà
phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ có những vai trị khác nhau:
(i) Đối với nhà nước: Phân tích tài chính giúp đánh giá, kiểm tra mức
độ tuân thủ của doanh nghiệp đối với các đòi hỏi pháp lý trong hoạt động sản
xuất của mình, trong đó có nghĩa vụ thuế đối với nhà nước. Đống thời các
giám sát này giúp cho các cơ quan có thẩm quyền có thể hoạch định chính
sách một cách phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động kinh doanh
một cách hiệu quả, giúp nhà nước đưa ra những kế hoạch phát triển kinh tế xã


x

Hình 1.1: Các chủ thể sử dụng thơng tin phân tích tài chính doanh nghiệp

NHÀ
NƯỚC

Quan

- Thuế
- Đóng góp xã hội

Quyết

- Khả năng trả nợ
- Khả năng sinh lợi

Quyết

- Khả năng sinh lợi
- Mức độ rủi ro

Quyết

tâm

CHỦ THỂ SỬ DỤNG THÔNG TIN

CHỦ NỢ

- Chính sách lương
thưởng
- Khả năng sinh lợi
- Điểm mạnh, yếu
- Cơ hội, thách
thức

định

định

định
Quyết
định
Quyết
định
Quyết
định

Hỗ trợ và quản lý
như thế nào?

Tiếp tục cho vay
hay không?

Tiếp tục đầu tư
hay rút lui?
Tiếp tục hợp tác và
các chính sách tín
dụng như thế nào?

tế, cơ hội kinh doanh, chính sách thuế, lãi suất;
+ Thông tin về ngành kinh doanh: thơng tin liên quan đến vị trí của
ngành trong nền kinh tế, cơ cấu ngành, các sản phẩm của ngành, tình trạng
cơng nghệ, thị phần …
+ Thơng tin về pháp lý, kinh tế đối với doanh nghiệp: các thông tin mà
các doanh nghiệp phải báo cáo cho các cơ quan quản lý Nhà nước như: tình
hình quản lý, kiểm tốn, kế hoạch sử dụng kết quả kinh doanh của doanh
nghiêp.
1.2.3.2. Thơng tin bên trong:
Nhóm này bao gồm tồn bộ các thông tin nội bộ của doanh nghiệp như
thông tin về kế tốn - tài chính, cơ cấu tổ chức, cơng nghệ và tổ chức sản
xuất, hoạt động marketing, công tác quản lý nhân sự, chính sách lương
thưởng, hoạt động nghiên cứu và triển khai, hệ thống thông tin quản lý. Trong
các nguồn thơng tin đó, thơng tin về kế tốn - tài chính có tính chất bắt buộc
đối với cơng tác phân tích tài chính.
Thơng tin kế tốn - tài chính phản ánh một cách hệ thống tình hình tài
sản và nguồn vốn, chính sách tài trợ (huy động vốn), kết qủa hoạt động kinh
doanh, thu nhập và chi phí, cũng như phân phối thu nhập và tái đầu tư. Thơng
tin kế tốn - tài chính được trình bày một cách hệ thống thơng qua các báo
cáo tài chính, là nguồn thơng tin có tính chất pháp lý và tầm quan trọng nhất
bậc nhất trong phân tích tài chính.
Hình 1.2 dưới đây mô tả sơ đồ tổ chức và thu thập thơng tin tài chính từ
bộ phận kế tốn. Hình 1.2 cho thấy bất cứ một nghiệp vụ phát sinh nào liên
quan đến thu tiền và chi tiền cũng được kế toán ghi nhận, phản ánh trên tài

Mở đầu


xii



Thu tiền

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Dịch vụ

Tồn đầu kỳ

+
=

Thu trong kỳ
Chi trong kỳ
Tồn cuối kỳ

Báo cáo kết quả kinh doanh

Doanh thu
Giá vốn hàng bán
-

Chi phí hoạt động

=
Lợi nhuận

Bảng cân đối tài sản

Tài sản

Bên tài sản và bên nguồn vốn của Bảng cân đối kế tốn đều có các cột
chỉ tiêu: số đầu kỳ, số cuối kỳ. Ngoài các khoản mục trong nội bảng cịn có
một số khoản mục ngồi Bảng cân đối kế tốn như: một số tài sản th ngồi,
vật tư, hàng hố nhận giữ hộ, nhận gia cơng, hàng hố nhận bán hộ, ngoại tệ
các loại …
Ưu điểm: nhìn vào Bảng cân đối kế tốn, nhà phân tích có thể nhận
biết được loại hình doanh nghiệp. Bảng cân đối kế tốn là một tư liệu quan
trọng bậc nhất giúp cho các nhà phân tích đánh giá được khả năng cân bằng
tài chính, khả năng thanh tốn và khả năng cân đối vốn của doanh nghiệp.
Nhược điểm: bên cạnh những ưu điểm trên, Bảng cân đối kế tốn cũng
có một đặc điểm rất quan trọng cần được quan tâm là:

Mở đầu


xv

- Giá trị của các chỉ tiêu trong Bảng cân đối kế toán (bị chi phối bởi các
nguyên tắc kế toán) được phản ánh theo giá trị sổ sách kế tốn chứ khơng
phản ánh theo giá trị thị trường. Trên thực tế, một vài chỉ tiêu trong Bảng cân
đối kế tốn có giá trị sổ sách và giá trị thị trường rất khác nhau như: chỉ tiêu
tài sản cố định, chỉ tiêu nguồn vốn chủ sở hữu.
- Bảng cân đối kế toán phản ánh số dư của các tài khoản tại thời điểm
lập báo cáo, bởi vậy nó khơng phản ánh được sự vận động của tài sản và
nguồn vốn trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp.
- Bảng cân đối kế tốn khơng thể hiện được một số các thông tin khác
về kỹ năng quản trị kinh doanh, giá trị về nhân lực…
Dữ liệu mà Bảng cân đối kế toán cung cấp là những số liệu thuộc về
quá khứ, trong khi đối tượng sử dụng thông tin lại quan tâm tới các chỉ tiêu,
kết quả trong Bảng cân đối kế tốn của năm tới sẽ như thế nào, có lặp lại hay