BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN BƯỚC LẬP
KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY DỊCH VỊ TƯ VẤN TÀI CHÍNH KẾ
TOÁN VÀ KIỂM TOÁN
I. NHẬN XÉT CHUNG
Kiểm toán là một quá trình do một kiểm toán viên có đầy đủ năng lực và độc
lập tiến hành nhằm thu thập bằng chứng về những thông tin có thể định lượng của
một tổ chức, và đánh giá chúng nhằm xác định và báo cáo về mức độ phù hợp giữa
những thông tin đó với các chuẩn mực đã được thiết lập. Tuy nhiên, trên thực tế
hiện nay do kiểm toán độc lập đối với các nhà quản lý cũng như các chủ doanh
nghiệp của Việt Nam là một khái niệm còn quá mới mẻ, có thể nói là xa lạ trong
nhận thức của họ, sự nhầm lẫn giữa công tác thanh tra, kiểm tra của các cơ quan
chức năng Nhà nước với dịch vụ kiểm toán độc lập đã gây tâm lý ngán ngại khi họ
tiếp cận với kiểm toán. Các quy định hành lang pháp lý đối với kiểm toán độc lập
còn quá ít, đến nay sự hiểu biết và nhu cầu đối với kết quả của kiểm toán độc lập
trong xã hội còn chưa rõ nét, kiểm toán chưa trở thành nhu cầu tự bản thân của các
doanh nghiệp mà chủ yếu là thực hiện theo quy định của Nhà nước, nên một số
doanh nghiệp chỉ cần có chữ ký của kiểm toán để nộp cho cơ quan chức năng Nhà
nước mà không cần quan tâm đến chất lượng kiểm toán, mặt khác cũng chưa có cơ
sở để đánh giá chất lượng kiểm toán. Hiện tượng cạnh tranh ở một số Công ty kiểm
toán bằng cách hạ giá phí thông qua việc rút ngắn thời gian kiểm toán, nhằm tiết
kiệm chi phí thực hiện cuộc kiểm toán, dẫn đến việc tiến hành cuộc kiểm toán một
cách qua loa, không đảm bảo tuân theo các Chuẩn mực Kiểm toán hiện hành.
Trong bối cảnh đó, AASC, Công ty kiểm toán hàng đầu của Việt Nam, với
những nỗ lực không mệt mỏi đã đạt được những thành công, xác định được vị trí
trong cơ chế quản lý kinh tế ở Việt Nam và có nhiều đóng góp cho sự nghiệp kiểm
toán nước nhà. Đạt được tất cả những điều này là do Công ty đã phát huy được
những điểm mạnh sau:
Cơ cấu tổ chức quản lý hợp lý và một đội ngũ nhân viên lành nghề đầy
nhiệt huyết.
Bộ máy quản lý của Công ty được tổ chức gọn nhẹ, hợp lý, phù hợp với xu thế
chung. Với việc mở rộng phạm vi hoạt động của mình, AASC đang từng bước sắp

29/1/1994).
∗ Những tài liệu luật pháp kèm theo lĩnh vực kiểm toán được AASC cập nhật
làm căn cứ kiểm toán và các kiểm toán viên cũng luôn tuân thủ chặt chẽ Quy trình kiểm
toán mà Công ty xây dựng.
II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ THỰC TẾ LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN
BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI AASC
1. Quy định về lập kế hoạch kiểm toán
Nhận thức được tầm quan trọng của lập kế hoạch kiểm toán, Ban lãnh đạo
AASC đã có quy định thành văn về việc lập kế hoạch kiểm toán trong tất cả các
cuộc kiểm toán như sau:
“Nhằm tuân thủ đúng các Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam, nâng cao chất
lượng hoạt động kiểm toán và tăng cường sức cạnh tranh, Ban Giám đốc Công ty
yêu cầu các phòng trước khi thực hiện kiểm toán Báo cáo tài chính, kiểm toán Báo
cáo quyết toán vốn đầu tư công trình xây dựng cơ bản hoàn thành, kiểm toán dự án
phải lập kế hoạch kiểm toán và gửi về phòng kiểm soát chất lượng để lấy ý kiến
tham gia và chuẩn bị công việc kiểm soát chất lượng”. ( Văn bản nội bộ - Quy định
của AASC về lập kế hoạch kiểm toán)
Để kế hoạch kiểm toán thực sự giữ đúng vị trí là kim chỉ nam xuyên suốt toàn
bộ cuộc kiểm toán, quá trình lập kế hoạch kiểm toán của AASC được thực hiện
theo trình tự:
∗ Gửi thư mời kiểm toán và hình thành một hợp đồng kiểm toán.
∗ Lập kế hoạch kiểm toán tổng thể:
- Chuẩn bị các điều kiện cho lập kế hoạch kiểm toán: Thu thập thông tin về
khách hàng: cơ cấu tổ chức, đặc điểm về hoạt động sản xuất kinh doanh, thông tin
về nghĩa vụ pháp lý...
- Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán: hệ thống
kế toán, quy trình hạch toán đang áp dụng, cơ cấu tổ chức và hoạt động của hệ
thống kiểm soát nội bộ của đơn vị.
- Thực hiện các bước phân tích sơ bộ trên Báo cáo kết quả kinh doanh và
Bảng cân đối kế toán và một sô tỷ suất quan trọng.

chọn phương pháp kiểm toán thích hợp.
Trên thực tế, việc mô tả các thông tin từ tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ
của khách hàng lên giấy tờ làm việc của kiểm toán viên được các Công ty kiểm
toán tiến hành theo 3 hướng: mô tả bằng bảng câu hỏi về hệ thống kiểm soát nội
bộ, bảng tường thuật, lưu đồ. Tại AASC, việc mô tả hệ thống kiểm soát nội bộ trên
giấy tờ làm việc của kiểm toán viên được tiến hành theo phương pháp lập bảng câu
hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ. Bảng câu hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ được
Công ty thiết kế chung cho mọi cuộc kiểm toán, bao gồm hai phần chính:
- Các câu hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ và hệ thống kế toán.
- Các câu hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ và phương pháp kế toán áp dụng
đối với từng khoản mục trên Bảng cân đối kế toán.
Các câu hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ được Công ty lập căn cứ vào thực tế
kiểm soát tại các doanh nghiệp Việt Nam, theo chế độ kế toán của Việt Nam. Các
câu hỏi này được xây dựng theo hướng “mở”, nghĩa là kiểm toán viên có thể thêm
vào những câu hỏi mà thực tế để đánh giá chính xác hơn hệ thống kiểm soát nội bộ
và hệ thống kế toán. Các câu trả lời bao gồm 3 loại: có, không và không áp dụng.
Căn cứ vào các câu trả lời này và tầm quan trọng của vấn đề nêu trong câu hỏi,
kiểm toán viên đánh giá rủi ro kiểm soát nội bộ.
3. Đánh giá rủi ro
Đánh giá rủi ro là một mảng công việc quan trọng và khá phức tạp vì đòi hỏi
nhiều thông tin trên các mặt khác nhau về hoạt động của Công ty khách hàng. Quá
trình đánh giá rủi ro của Công ty được bắt đầu bằng việc đánh giá rủi ro chấp nhận
hợp đồng, đặc biệt đối với khách hàng năm đầu tiên. trong quá trình này kiểm toán