NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN
DOANH THU, CHI PHÍ VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH DỊCH VỤ
TƯ VẤN XÂY DỰNG
1.1. ĐẶC ĐIỂM KINH DOANH DỊCH VỤ TƯ VẤN XÂY DỰNG CÓ
ẢNH HƯỞNG TỚI KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ KẾT QUẢ
KINH DOANH
1.1.1. Đặc điểm tổ chức kinh doanh
Hoạt động tư vấn xây dựng là hoạt động tư vấn đáp ứng các yêu cầu về
kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn cho bên thầu trong việc xem xét quyết
định, kiểm tra quá trình chuẩn bị đầu tư và thực hiện đầu tư
Quá trình tổ chức thực hiện của hoạt động tư vấn xây dựng gồm có 5 giai
đoạn:
- Giai đoạn 1 – Nhập cuộc: là những chuẩn đoán sơ bộ vấn đề, lập kế
hoạch tư vấn, hợp đồng tư vấn…
- Giai đoạn 2 – Chuẩn đoán: là tìm hiểu sự việc, phân tích, tổng hợp và
khảo sát chi tiết các vấn đề…
-Giai đoạn 3 – Lập kế hoạch: là xây dựng các giải pháp, đánh giá giải
pháp, kiến nghị với khách hàng và lập kế hoạch thực hiện
- Giai đoạn 4 – Thực hiện: là trợ giúp việc thực hiện, kiến nghị điều
chỉnh, đào tạo…
- Giai đoạn 5 – Kết thúc: là đánh giá, báo cáo cuối cùng, giải quyết các
cam kết, các kế hoạch tiếp tục về sau và chấm dứt hợp đồng
Nội dung của hoạt động tư vấn gồm các loại hình tư vấn xây dựng như: tư
vấn đấu thầu, mua sắn thiết bị vật tư; tư vấn về pháp luật xây dựng, hợp đồng
kinh tế; xác định giá xây dựng; giá tư vấn xây dựng cho việc ký hợp đồng thiết
kế quy hoạch tổng thể mặt bằng; khảo sát địa hình địa chất phục vụ cho xây
dựng dự án; thiết kế kỹ thuật công trình; lập tổng dự toán xây dựng; thẩm định
thiết kế kỹ thuật, thiết kế thi công công trình; thẩm định tổng dự toán công trình
kèm theo thiết kế kỹ thuật công trình; tư vấn giám sát thi công xây lắp; tư vấn
đánh giá trình độ và giá trị công nghệ được chuyển giao…

Khách hàng chỉ ưa chộng Công ty tư vấn khi họ tin rằng Công ty được mình
chọn có năng lực để thực hiện các dịch vụ nghề nghiệp có chất lượng cao, có
mức thù lao phù hợp… do đó, thị trường của hoạt động tư vấn xây dựng phụ
thuộc rất lớn vào thị trường các Công ty kinh doanh về ngành nghề xây dựng
cũng như phụ thuộc rất lớn vào sự phát triển về cơ sở hạ tầng, xây dựng cơ bản
của nền kinh tế. Trong thời điểm hiện tại, ở nước ta các Công ty hoạt động trong
lĩnh vực xây dựng cũng ngày càng nhiều nên thị trường của hoạt động tư vấn
thiết kế và khảo sát xây dựng đang ngày càng được mở rộng và phát triển không
ngừng và trở nên cạnh tranh gay gắt với sự xuất hiện của nhiều Công ty hoạt
động trong lĩnh vực tư vấn xây dựng. Do là một ngành mới phát triển trong một
vài năm gần đây cộng thêm việc hạn chế về các trang thiết bị hiện đại phục vụ
cho hoạt động tư vấn cũng như sự hạn chế về trình độ chuyên môn của các
chuyên gia tư vấn nên thị trường hiện tại của các Công ty này chủ yếu là những
Công ty xây dựng, những nhà đầu tư, chủ dự án cần tư vấn, khảo sát và thiết kế
các công trình, hạng mục công trình ở phạm vi trong nước chứ chưa mở rộng ra
phạm vi ngoài nước. Chính vì vậy, các Công ty hoạt động trong lĩnh vực tư vấn
xây dựng cần phải đầu tư thêm các trang thiết bị hiện đại cũng như mở rộng
được thị trường của mình, thu hút được nhiều khách hàng trong và ngoài nước
hơn.
1.2. BẢN CHẤT VÀ NỘI DUNG CỦA DOANH THU, CHI PHÍ VÀ KẾT
QUẢ KINH DOANH DỊCH VỤ TƯ VẤN XÂY DỰNG
1.2.1. Bản chất và nội dung của doanh thu dịch vụ tư vấn xây dựng
Dịch vụ tư vấn xây dựng là ngành kinh tế tổng hợp phục vụ nhu cầu xây
dựng cơ bản, nhu cầu xây dựng các công trình, hạng mục công trình. Là ngành
kinh doanh đặc biệt, hoạt động vừa mang tính sản xuất kinh doanh lại vừa mang
tính chất công nghiệp nhằm tạo ra cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân. Hoạt
động tư vấn xây dựng thực hiện nhiều loại hoạt động đa dạng khác nhau như: tư
vấn đấu thầu, mua sắn thiết bị vật tư; tư vấn về pháp luật xây dựng, hợp đồng
kinh tế; thiết kế kỹ thuật công trình; lập tổng dự toán xây dựng; thẩm định thiết
kế kỹ thuật, thiết kế thi công công trình; thẩm định tổng dự toán công trình kèm

dịch vụ. Việc phân loại chi phí theo những tiêu thức khác nhau phù hợp với lĩnh
vực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh
nghiệp trong công tác quản lý và hạch toán. Trong các doanh nghiệp hoạt động
dịch vụ tư vấn, thiết kế xây dựng thường thực hiện phân loại chi phí theo phân
loại sau:
* Phân loại chi phí theo khoản mục chi phí gồm:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm toàn bộ các chi phí về nguyên
vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu…sử dụng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm
hay thực hiện các lao vụ, dịch vụ
- Chi phí nhân công trực tiếp : bao gồm chi phí về tiền lương, phụ cấp
lương và các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp tham gia sản xuất
- Chi phí sử dụng máy thi công: bao gồm toàn bộ những chi phí dùng cho
hoạt động sử dụng máy thi công phục vụ cho quá trình tư vấn và khảo sát thiết
kế của doanh nghiệp
- Chi phí sản xuất chung: gồm toàn bộ những chi phí dùng cho hoạt động
sản xuất chung phát sinh trong phạm vi phân xưởng, tổ thiết kế sản xuất
- Chi phí bán hàng: là chi phí phát sinh liên quan đến việc tiêu thu sản
phẩm, hàng hóa dịch vụ cảu doanh nghiệp
- Chi phí quản lý doanh nghiệp: bao gồm chi phí phát sinh liên quan đến
việc quản lý hành chính, điều hành hoạt động chung của doanh nghiệp
Đây cũng được coi là cách phân loại chi phí phổ biến nhất trong các
doanh nghiệp hiện nay vì cách phân loại này căn cứ vào công dụng của chi phí
để phân chi thành các khoản mục nhờ đó, cung cấp số liệu cho công tác tính giá
thành sản phẩm đồng thời là tài liệu tham khảo quan trong để xây dựng định
mức chi phí sản xuất và lập kế hoạch sản phẩm cho kỳ tiếp theo.
* Phân loại chi phí theo nội dung chi phí: theo cách này chi phí sản
xuất có thể được chia thành các loại sau:
Chi phí nguyên vật liệu : Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu, vật liệu
chính và phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế…mà doanh nghiệp sử dụng cho hoạt
động sản xuất kinh doanh.

Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ tư
vấn xây dựng bao gồm: kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt
động tài chính và kết quả hoạt động khác.Các chỉ tiêu xác định kết quả kinh
doanh gồm các chỉ tiêu sau:
- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: phản ánh tổng doanh thu bán hàng
và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong năm.
- Các khoản giảm trừ doanh thu: bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá
hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT
của doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp. Đây là chỉ
tiêu phản ánh tổng hợp các khoản được ghi giảm trừ vào tổng doanh thu trong
năm báo cáo của doanh nghiệp.
- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: phản ánh số doanh thu bán hàng và
cung cấp dịch vụ (đã trừ các khoản giảm trừ) của doanh nghiệp trong kỳ báo
cáo.
- Giá vốn hàng bán: phản ánh tổng giá vốn của hàng hóa, chi phí trực tiếp của
khối lượng dịch vụ hoàn thành đã cung cấp, chi phí khác được tính vào giá vốn
hoặc ghi giảm giá vốn trong kỳ báo cáo.
- Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ: phản ánh số chênh lệch giữa
doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ với giá vốn hàng bán phát
sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp.
- Doanh thu từ hoạt động tài chính: phản ánh doanh thu hoạt động tài chính
thuần của doanh nghiệp phát sinh trong kỳ báo cáo.
- Chi phí hoạt động tài chính: phản ánh tổng chi phí tài chính của doanh nghiệp
phát sinh trong kỳ báo cáo (lãi tiền vay phải trả, chi phí hoạt động liên doanh…)
- Chi phí lãi vay: phản ánh chi phí lãi vay phải trả của doanh nghiệp được tính
vào chi phí tài chính trong kỳ báo cáo.
- Chi phí bán hàng: phản ánh tổng chi phí bán hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong
kỳ báo cáo của doanh nghiệp.
- Chi phí quản lý doanh nghiệp: phản ánh tổng chi phí quản lý doanh nghiệp
phát sinh trong kỳ báo cáo.

được thực hiện vào thời điểm khi mà đã bàn giao cho chủ đầu tư, chủ dự án về
dịch vụ tư vấn, các bản thiết kế công trình, hạng mục công trình thường là vào
thời điểm cuối quý hay cuối năm của năm thực hiện dự án đó.
1.3. KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH
TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH DỊCH VỤ TƯ VẤN XÂY
DỰNG
1.3.1. Kế toán doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động dịch vụ tư vấn xây
dựng
1.3.1.1. Kế toán doanh thu hoạt động dịch vụ tư vấn xây dựng
Trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ tư vấn xây
dựng để phản ánh doanh thu của hoạt động tư vấn xây dựng các doanh nghiệp
thường sử dụng những tài khoản sau:
- Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ : tài khoản này dùng
để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong một kỳ kế toán của
doanh nghiệp. Đối với hoạt động tư vấn xây dựng thì kế toán sử dụng tài khoản
511 với tài khoản chi tiết cấp II là TK 5113 – Doanh thu cung cấp dịch vụ và
được chi tiết theo từng công trình hạng mục công trình mà doanh nghiệp tham
gia thiết kế, tư vấn. Kết cấu của tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung
cấp dịch vụ: