Giạo trçnh THY VÀN CÄNG TRÇNH Lã Anh Tún
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------
Chỉång 6: TÊNH TOẠN THY VÀN VNG CỈÍA SÄNG CHËU NH HỈÅÍNG THY TRIÃƯU
90
Chỉång 6
TÊNH TOẠN THY VÀN VNG CỈÍA SÄNG
CHËU NH HỈÅÍNG THY TRIÃƯU
--- oOo ---
6.1 CỈÍA SÄNG
Cỉía säng l âoản säng näúi tiãúp giỉỵa dng säng v khu vỉûc chỉïa nỉåïc säng,
khu vỉûc ny cọ thãø l dng säng, häư, kho nỉåïc hồûc biãøn. Trong chỉång ny, ta chè
nọi vãư cỉía säng thäng våïi biãøn chëu nh hỉåíng ca thy triãưu. Khu cỉía säng l
khu quạ âäü giỉỵa säng v biãøn. Cọ thãø chia lm 3 âoản, mäüt cạch så bäü v mang
tênh khại niãûm, ty vo loải cỉía säng khạc nhau:

6.1.1 Vng ven biãøn ngoi cỉía säng
Vng ven biãøn l vng biãøn trỉåïc cỉía säng, cọ chiãưu sáu tỉì 10 - 20 m. Vng
ny chỉïa cạc váût tráưm têch ca säng, dáưn dáưn bäưi âng thnh bi cản v nỉåïc biãøn
bë nhảt r rãût (nháút l vãư ma l) so våïi ngoi biãøn. ÅÍ âáy, dng chy chëu nh
hỉåíng ca biãøn l ch úu.

Biãn âäü triãưu Âènh triãưu tháúp
(låïn) 2- Triãưu Triãưu
1- lãn xúng
Mỉûc nỉåïc biãøn 0- Thåìi gian
-1- Biãn âäü triãưu (nh)
-2-
Chán triãưu cao
SỌNG TRIÃƯU Chán triãưu tháúp
Chu k triãưu

Mäüt ngy âãm

Hçnh 6.2 Diãùn biãún mäüt con triãưu ngy

Âäúi våïi mäùi con triãưu (xem hçnh 6.2), khi mỉûc nỉåïc triãưu lãn gi l triãưu dáng (the
rising tide), dáng âãún mỉïc cao nháút gi l âènh triãưu. Khi mỉûc nỉåïc triãưu xúng gi
l triãưu rụt (the flowing-out tide), rụt âãún mỉïc tháúp nháút gi l chán triãưu. Âäúi våïi 2
con triãưu trong 1 ngy, âènh tỉång âäúi cao gi l âènh triãưu cao, âènh tháúp hån gi l
âènh triãưu tháúp. Tỉång tỉû, ta cng cọ chán triãưu cao v chán triãưu tháúp.

Chãnh lãûch mỉûc nỉåïc giỉỵa âènh triãưu v chán triãưu kãú tiãúp gi l biãn âäü triãưu (tidal
amplitude). Ngỉåìi ta cng phán biãût biãn âäü triãưu låïn (chè khong cạch giỉỵa mỉûc
nỉåïc cao nháút v tháúp nháút), tỉång tỉû l biãn âäü triãưu nh. Khong cạch vãư thåìi gian
giỉỵa 2 âènh (hồûc 2 chán) liãưn nhau gi l chu k triãưu (tidal cycle).

Trong 1 thạng cọ 2 thåìi k triãưu låïn, mäùi thåìi k tỉì 3 - 5 ngy, triãưu lãn xúng ráút
mảnh (lãn ráút cao, xúng ráút tháúp), gi l k triãưu cỉåìng, v 2 thåìi k triãưu bẹ lãn
xúng ráút úu, gi l k triãưu kẹm.

Giaùo trỗnh THUY VN CNG TRầNH Ló Anh Tuỏỳn

daỷng trióửu naỡy. Vuỡng bióứn nổồùc Uẽc laỡ nồi õỷc trổng cho loaỷi nhỏỷt trióửu õóửu.

Mọỹt ngaỡy mỷt trng
Z [m]
ốnh
t

Chỏn
Hỗnh 6.4 Nhỏỷt trióửu õóửu

3. Baùn nhỏỷt trióửu khọng õóửu (irregular semidiurnal tide)
Laỡ hióỷn tổồỹng xaớy ra trong 1 ngaỡy mỷt trng, cuợng coù 2 lỏửn trióửu lón vaỡ 2 lỏửn trióửu
xuọỳng, nhổng õốnh vaỡ chỏn trióửu trong 2 lỏửn õoù khaùc nhau. Daỷng trióửu naỡy coù
Giaùo trỗnh THUY VN CNG TRầNH Ló Anh Tuỏỳn
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------
Chổồng 6: TấNH TOAẽN THUY VN VUèNG CặA SNG CHậU ANH HặNG THUY TRIệU
93
nhióửu nồi thuọỹc n ọỹ Dổồng vaỡ Thaùi Bỗnh Dổồng. Vuỡng bióứn Vuợng Taỡu
thuọỹc daỷng baùn nhỏỷt trióửu naỡy.

Z [m] ốnh trióửu t

z
Chỏn trióửu
Mọỹt ngaỡy mỷt trng


-------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------
Chỉång 6: TÊNH TOẠN THY VÀN VNG CỈÍA SÄNG CHËU NH HỈÅÍNG THY TRIÃƯU
94
Chãú âäü thy triãưu ráút phỉïc tảp, khäng thãø hon ton giäúng nhau cho d trãn cng
mäüt vng biãøn. Bng dỉåïi âáy cho tháúy, dc theo båì biãøn Âäng ca Viãût Nam, chãú
âäü thy triãưu khạ khạc xa nhau.
Bng 6.1 Thy triãưu åí mäüt säú cng chênh åí Viãût Nam

TT

CNG

CHÃÚ ÂÄÜ TRIÃƯU
MỈÛC NỈÅÏC
TRUNG BÇNH
(m)
ÂÄÜ LÅÏN THY
TRIÃƯU TR. BÇNH K
NỈÅÏC CỈÅÌNG (m)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

2,00
1,90
1,71
0,90
1,24
1,30
1,24
1,00
-
2,42
-
2,28
3,0
3,1
3,0
2,5
1,0
1,4
1,4
1,5
1,6
3,0
3,3
0,8
3,3

6.2.3 Ngun nhán gáy ra thy triãưu
Màût tràng v màût tråìi tạc dủng tỉång häù våïi trại âáút v gáy ra lỉûc tảo triãưu.
Do màût tràng åí gáưn trại âáút hån nãn lỉûc tảo triãưu ca màût tràng låïn hån 2,17 láưn lỉûc
tảo triãưu ca màût tråìi, màût dáưu màût tråìi cọ khäúi lỉåüng låïn hån nhiãưu.

Trong âọ : G : l hàòng säú háúp dáùn
M : khäúi lỉåüng màût tràng
R : khong cạch tỉì màût tràng âãún cháút âiãøm nỉåïc
Thy triãưu trãn thỉûc tãú l täøng håüp ca lỉûc tảo thy triãưu màût tràng v thy triãưu
màût tråìi. Thãm vo âọ cạc âiãưu kiãûn váût l nhỉ âëa hçnh âạy, âỉåìng båì, ma sạt
dng chy v.v.... cn tạc dủng lm cho hiãûn tỉåüng thy triãưu biãún dảng v phỉïc
tảp hån.

Do phán têch chuøn âäüng ca hãû thäúng màût tràng - trại âáút, mäüt cháút âiãøm nỉåïc
trãn trại âáút s chëu tạc dủng ca 4 lỉûc:

1. Lỉûc háúp dáùn ca màût tràng
2. Lỉûc háúp dáùn vãư tám trại âáút
3. Lỉûc ly tám do trại âáút quay chung quanh trng tám chung
4. Lỉûc ly tám do trại âáút tỉû quay quanh trủc ca nọ

Trong âọ, lỉûc (2) v (4) cọ hỉåïng v âäü låïn tạc dủng âäúi våïi mäùi âiãøm củ thãø trãn
trại âáút âãưu khäng âäøi, nãn khäng nh hỉåíng âãún thy triãưu. Cn lải lỉûc (1) v (3)
l 2 lỉûc gáy ra thy triãưu.

6.3 ÂÀÛC TÊNH THY VÀN ÅÍ CỈÍA SÄNG CỌ THY TRIÃƯU
6.3.1 Hiãûn tỉåüng thy triãưu åí cỉía säng
Quạ trçnh truưn sọng triãưu vo cỉía säng cọ thãø mä t nhỉ sau:

• Trong thåìi gian triãưu bàõt âáưu lãn, täúc âäü nỉåïc säng tỉång âäúi mảnh hån täúc âäü
dng triãưu cho nãn âènh sọng triãưu khäng thãø tiãún ngay vo trong säng. Tuy
váûy, sỉïc mảnh ca nỉåïc säng cng khäng â âãø âáøy dng triãưu ra ngoi xa, kãút
qu nỉåïc triãưu nàòm tải nåi tiãúp giạp giỉỵa säng v biãøn, âäưng thåìi nỉåïc säng bë
biãøn cn khäng ngỉìng âng lải phêa trỉåïc, sọng triãưu dáưn phạt triãøn vãư phêa
thỉåüng lỉu.