I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Tập đọc là một bộ phận môn quan trọng chương trình Tiếng Việt ở Tiểu
học, nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển cho học sinh kỷ năng đọc, một
kỷ năng quan trọng hàng đầu mang tính chất phổ biến, bắt buộc đối với mọi học
sinh trong trường tiểu học. Biết đọc con người sẽ tiếp thu được những thành tựu
mọi mặt của đời sống qua nhiều thế hệ đã được ghi lại bằng chữ viết, biết đọc,
con người sẽ có trong tay một phương tiện tư duy, bồi dưỡng tâm hồn trên cơ sở
đó mà hình thành một nhân cách toàn diện.
Ở tiểu học, độc là một trong bốn mục tiêu hàng đầu mà chương trình Tiếng
Viết phải hướng tới (Nghe, nói, đọc, viết) nhằm giúp các em chiếm lĩnh được một
ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập. Đọc trở thành yêu cầu cơ bản đầu
tiên của các em ngay từ khi cắp sách đến trường. Đọc vừa là mục tiêu nhưng
cúng là phương tiện phục vụ đắc lực cho các em học tập các môn học khác đồng
thời nâng cao khả năng tự học của các em.
Phân môn tập đọc còn được hình ở các em phương pháp và thói quen làm
việc với văn bản, giúp các em thấy được ích lợi của việc đọc, trong học tập.
Ngoài ra việc đọc có ý thức còn giúp cho học sinh phát triển tư duy, làm giàu
kiến thức, ngôn ngữ và kiến thức văn học, bồi dưỡng vốn sống, tư duy, tình cảm
và khiếu thẩm mỹ cho các em.
Đối với học sinh lớp 5 nhiệm vụ của người giáo viên là hình thành và phát
triển ở các em kỹ năng đọc thành tiếng, đọc thầm hiểu nội dung văn bản. Đối với
học sinh vùng miền núi đọc diễn cảm là một khó khăn cho giáo viên. Vì học sinh
do điều kiện học tập chưa đảm bảo nên học sinh miền núi còn đọc chậm không
bằng học sinh đồng bằng. Chính vì vậy giáo viên dạy ở vùng núi cần rèn đọc lưu
loát là mục tiêu trọng tâm.
Do tầm quan trọng của việc đọc và tính chất của vấn đề là một giáo viên
tiểu học dạy ở vùng cao tôi xin đề xuất một số kinh nghiệm về “Một số biện pháp
rèn đọc đối với học sinh lớp 5”.
II. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC Ở TIỂU HỌC
1. Cơ chế đọc và ứng dụng vào việc luyện đọc:
1

2
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp giao tiếp.
- Phương pháp luyện theo mẫu.
- Phương pháp thực nghiệm.
V. NỘI DUNG CHỌN ĐỀ TÀI
Để giúp các em đọc ngọng, yếu khắc phục được những nhược điểm, đọc
đúng được văn bản, các em đọc to, rõ ràng ngày càng tốt hơn, lưu loát hơn.
A. TỔ CHỨC DẠY HỌC ĐỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC:
Để tạo ra một năng lực đọc cho học sinh, giáo viên cần rèn luyện cho học
sinh thực hiện thành thạo 2 hình thức đọc: Đọc thành tiếng và đọc thầm.
Luyện đọc thành tiếng là đêt cũng cố kỹ năng đọc đúng chính âm và ngữ
điệu đọc, giúp học sinh có khả năng đọc tốt hơn. Đọc thành tiếng còn để luyện
đọc hay (trên cơ sở đúng) giáo viên dựa trên căn cứ nội dung, phong cách văn
bản để dẫn dắt, gợi mở cho học sinh tìm ra cách đọc, tập thể hiện bằng giọng đọc.
Đọc thầm: là đọc không phát ra âm thanh. Tốc độ đọc thầm nhanh hơn đọc
thành tiếng từ 1,5 - 2 lần. Đọc thầm có ưu thế trong việc tiếp nhận, thông hiểu
nộng dung văn bản một cách hiệu quả.
Ở tiểu học, ngay từ những lớp đầu bậc tiểu học, yêu cầu rèn luyện kỷ năng
đọc đã được đặt ra cho học sinh. Giáo viên thường yêu cầu học sinh di chuyển
mắt theo que trỏ hoặc ngón tay để đọc thầm không sót tiếng.
Trên thực tế dạy học, hai hình thức đọc này thường được thực hiện đồng
thời và gắn bó chặt chẽ với nhau trong việc thực hiện và thực hiện mục tiêu
chung của việc rèn luyện kỹ năng đọc. Năng lực của đọc thành tiếng được biểu
hiện ở sự thuần phục 4 kỹ năng đọc; đọc đúng, đọc nhanh, đọc diễn cảm và đọc
hiểu; năng lực đọc thầm được thể hiện ở sự thuần phục 3 kỹ năng: Đọc đúng, đọc
nhanh, đọc hiểu.
1. Rèn kỹ năng đọc đúng:
1.1. Luyện đọc đúng chính âm
Đọc đúng chính âm là sự tái hiện về mặt âm thanh của bài đọc một cách

lưỡi của âm. Sau đó, giáo viên hướng dẫn học sinh đặt lại vị trí mặt lưỡi - lợi.
Tiếp đó, giáo viên yêu cầu học sinh bật hơi mạnh để tạo ra âm /S/. Sau đó đưa ra
4
tiếng cần luyện. (Giáo viên có thể đặt vào ngữ cảnh để giúp học sinh nhận diện
một cách đúng đắn và phân biệt được những phụ âm này trên chữ viết).
Biện pháp này khá phức tạp, đòi hỏi người dạy phải có sự hiểu biết về ngữ
âm nhưng đem lại hiệu quả cao trong việc chữa lỗi phát âm cho học sinh. Vì vậy,
giáo viên cần có cách diễn đạt ngắn, gọn, dễ hiểu để học sinh dễ tiếp thu.
c. Biện pháp luyện tập tổng hợp rồi phân tích:
Trong các lỗi phát âm thì lỗi phần vần khá phức tạp do sự tác động qua lại
làm thay đổi lẫn nhau giữa các yếu tố tạo nên vần (âm đệm, âm chính, âm cuối)
cho nên khó có thể đưa ra một phương pháp cụ thể để sữa lỗi. Vì vậy, khi sữa lỗi
phát âm phần vần nhất thiến phải theo phương pháp luyện tập tổng hợp rồi mới đi
đến phân tích. Để thực hiện phương pháp này, giáo viên có thể đi theo trình tự
sau:
- Học sinh luyện phát âm chuẩn mẫu.
- Phân tích thành phần các âm mắc lỗi để học sinh nhận diện cách phát âm
đúng/sai, từ đó tìm hướng sữa chữa. Ví dụ: Chữa lỗi phát âm trong trường hợp có
sự kéo dài trường độ /ă/ sang /a/ - /ﻝ/ thành /:ﻝ/ trong các từ đao tai (đau tay),
chao mài (cháu này)…trong trường hợp này có thể điều chỉnh rút ngắn nguyên âm
bằng cách cho học sinh phát âm thật nhanh và khép miệng ở âm cuối.
Dựa vào ngữ cảnh để khu biệt nét nghĩa, tạo cho học sinh phâng biệt âm
đúng, âm sai để luyện đọc.
1.2. Luyện đọc đúng ngữ điệu:
a. Luyện đọc đúng tiết tấu, ngắt nghỉ hơi, ngữ điệu câu:
Để luyện cho học sinh đọc đúng tiết tấu, ngắt, nghỉ hơi, ngữ điệu câu, giáo
viên cần hướng dẫn dựa vào các yếu tố sau:
- Dựa vào hệ thống dấu câu: Tiếng việt có 10 dấu câu, việc ngắt, nghỉ hơi
phải phù hợp với từng loại dấu câu. Ví dụ: Nghị ở dấu phẩy bằng nữa thời gian
nghỉ ở dấu chấm; nghỉ dâu chấm trong đoạn bằng nữa thời gian nghỉ ở dấu chấm

theo mẫu. Khi hướng dẫn học sinh luyện tập, giáo viên chú ý giúp các em điều
chỉnh tốc độ bằng giữ nhịp đọc. Ngoài ra, giáo viên cũng có thể cho học sinh đọc
6