THÅT XÛÃ THÏË CA NGÛÚÂI XÛA 1

MC LC
1. MÚÃ ÀÊÌU CÊU CHUÅN..................................................................................................4
2. HỊNH ẪNH MƯÅT XÛÃ NÛÄ NGÂY XÛA..............................................................................7
3. ƯNG GIÂ HỔ MẬ MUA... NGÛÅA HAY LÂ MIÏÅNG THÏË GIAN ........................................9
4. CHUÅN CON VE SÊÌU VÂ NÛÚÁC NGƯ .......................................................................12
5. TIÏËNG ÀÂN BÂN QËC SÛÅ (TRÊU K THUËT TÏÌ UY VÛÚNG)..............................14
6. THÌN VU KHƯN THÛÃ TÂI TRÊU K ........................................................................17
7. QUAN DÚÃ ÀÛÚÅC KHEN, QUAN GIỖI BÕ CHÏ.............................................................19
8. NHÊN VÂ TRĐ................................................................................................................21
9. NÚI CHÌNG NGÛÅA ....................................................................................................23
10. BIÏÍN CẤ LÚÁN ..............................................................................................................25
11. THÏË NÂO LÂ ÙN TRƯÅM..............................................................................................27
12. MẨO BIÏÅN CÛÁU TRI K..............................................................................................29
13. TĐN LÙNG QN KÏËT BẨN........................................................................................32
14. ÀỂP VÂ XÊËU................................................................................................................37
15. CẤI GHEN CA NÂNG TRÕNH T .............................................................................38
16. CƯËT CẤCH CA MƯÅT NHÊN TÂI...............................................................................40
17. DIÏÅN MẨO CA MƯÅT TÛÚÁNG TÂI.............................................................................42
18. KHƯNG AI HIÏÍU CON BÙÇNG CHA.............................................................................45
19. KHI TRIÏÅU QUẤT ÀÛÚÅC PHONG TÛÚÁNG.................................................................47
20. QU CƯËC THÛÃ TÂI HỔC TRÔ.....................................................................................50
21. TÏÍ TÛÚÁNG ẤN ANH, QU TRỔNG VÚÅ.......................................................................52
22. HỔ CHÏËT VỊ... QUẪ ÀÂO ............................................................................................53
Ngư Ngun Phi 2

23. THÏË NÂO LÂ CƯNG PHẤP BÊËT VÕ THÊN ..................................................................56
24. VƯ CÚÁ HẨI NGÛÚÂI LÂ CẤI CÚÁ TÛÅ HẨI MỊNH...........................................................59
25. MƯÅT BÂ HOÂNG GIÛÄ TIÏËT VÂ MƯÅT BÂ HOÂNG THÊËT TIÏËT...................................62
26. KHƯÍNG TÛÃ VÂ CÅC HÔA HƯÅI LƯỴ TÏÌ......................................................................64

55. THÅT BẤCH CHIÏËN BẤCH THÙỈNG.......................................................................133
56. KHI ƯNG VUA MËN LÂM THẤNH HIÏÌN ..............................................................135
57. CON CHIM HOANG DẬ.............................................................................................138
58. CÊY VƯ DNG..........................................................................................................139
59. CÅC TRANH LÅN GIÛÄA NGÛÚÂI HAI CHÊN VÂ NGÛÚÂI MƯÅT CHÊN ................141
60. BÂI HỔC NG NGƯN: TRẤI VÚÁI TÛÅ NHIÏN ...........................................................144
61. TA CNG MËN LÏ CẤI ÀI TRONG BN..........................................................145
62. CHIM ẤC DỔA CHIM UN SƯÌ................................................................................147
63. TÊÌN THY HOÂNG TỊM THËC TRÛÚÂNG SINH ...................................................149
64. VONG TÊÌN GIẪ HƯÌ DẬ .............................................................................................152
65. TRÛÚNG LÛÚNG THĐCH KHẤCH TÊÌN THY HOÂNG..........................................156
67. ÀIÏÌU NÂO NHC HÚN .............................................................................................158
68. NHÊN ÀẨO HAY BÊËT NHÊN ....................................................................................159
69. HỔC PHẾP TRÛÚÂNG SINH BÊËT TÛÃ.........................................................................161
70. TRÛÚNG LÛÚNG GÙÅP HUNH THẨCH CƯNG.......................................................163
71. L TÛ, TRIÏÅU CAO MÛU VIÏÅC PHÏË LÊÅP ................................................................166

Ngư Ngun Phi 4

1. MÚÃ ÀÊÌU CÊU CHUÅN
Mưåt hưm Trang Tûã dêỵn hổc trô ài ngao du, nhên lc ghế vâo
nhâ mưåt ngûúâi bẩn àïí thùm. Ch nhâ tay bùỉt mùåt mûâng, nối:
- Tiïëng tùm tiïn sinh vang dưåi nhû sêëm bûng tai. Hưm nay
tiïn sinh ghế thùm bó phu thêåt lâ vẩn hẩnh.
Nối rưìi quay lẩi gổi mưåt gia àinh, bẫo:
- Hưm nay ta gùåp khấch qu, àïí múã àêìu cêu chuån ngûúi
hậy thõt mưåt con chim cho ta àậi khấch!
Àûáa úã hỗi:
- Vêng ẩ! Nhûng thûa ch nhên, cố hai con chim, mưåt con hốt
hay, mưåt con khưng biïët hốt, thõt con nâo?

(nïëu dng hổ trong viïåc sai vùåt). Ngûúâi vư dng cố thïí bõ ngûúâi
khưn khếo bốc lưåt cưng sûác cho àïën khi húi thúã can kiïåt. Côn ngûúâi
hûäu dng thò sao? Ngûúâi thêëy viïåc gò cng lâm àûúåc, thânh ra viïåc
gò cng ưm lêëy, cấng àấng, vong àưång, vong tûúãng, cëi cng cng
lâm con rưëi cho bổn quìn thïë cûúâng hâo. Tûåu trung, hûäu dng
hóåc vư dng cng àïìu bõ dng.
Ngûúâi àẩo àûác, theo ngûúâi xûa lâ ngûúâi hiïìn trđ. Trđ àïí khưng
ai lúåi dng mònh. Hiïìn àïí khưng ai ghết mònh. Chó cố bêåc hiïìn trđ
múái trấnh àûúåc cẩm bêỵy ca ngûúâi khấc. Cố thïí chûáng minh mưåt
cêu chuån tûúng tûå.
Nûúác Tïì cố loẩn lẩc. Àưi bẩn Bẫo phc Nha vâ Quẫn Di Ngư
(tûác Quẫn Trổng) phô hai võ cưng tûã chẩy ra nûúác ngoâi. Bẫo Thc
Nha àem cưng tûã Tiïíu Bẩch sang nûúác C, vâ nối: "Chó cố mêëy
nûúác nhỗ múái khưng thêët tđn". Quẫn Di Ngư àûa cưng tûã C chẩy
sang nûúác Lưỵ, vâ nối: "Lưỵ lâ cûúâng qëc ca thúâi nây. Vẫ lẩi Lưỵ lâ
qụ ngoẩi ca cưng tûã ". Vua Tïì bõ giïët. Nhúâ nûúác C úã gêìn Tïì nïn
Bẫo Thc Nha àem cưng tûã Tiïíu Bẩch vïì kõp àậ lïn ngưi. Cưng tûã
C úã nûúác Lưỵ rêët xa khưng vïì kõp. Bẫo Thc Nha nối vúái cưng tûã
Ngư Ngun Phi 6

Tiïíu Bẩch (bêëy giúâ àậ lïn ngưi lêëy hiïåu lâ Tïì Hoân Cưng): "Trûúác
àêy Quẫn Di Ngư mën giïët cha cưng lâ búãi "ai vò cha nêëy". Lc
êëy Di Ngư àang phô cưng tûã C. Xin cha cưng àûâng giêån ưng ta.
Di Ngư lâ bêåc àïå nhêët k tâi. Cha cưng mën dûång nghiïåp bấ,
khưng cố ưng àố, khưng xong. Nay tưi àem binh àống biïn giúái lâm
ấp lûåc, båc vua Lưỵ phẫi "xûã trđ" lêëy C, vâ båc vua Lưỵ giao Di
Ngư cho cha cưng".
Bïn kia Di Ngư vâ vua Lưỵ tranh khưng kõp vúái Tiïíu Bẩch,
lông côn àang tûác. Bưỵng nghe qn Tïì kếo àïën. Mûu sơ nûúác Lưỵ lâ
Thi Bấ, hiïën kïë: "Àïí trấnh binh àao vúái Tïì, cha cưng nïn giïët C

ùn. Ng Viïn biïët thiïëu nûä nghêo khưí, lẩi úã núi vùỉng vễ, nïn khưng
dấm ùn hïët, àïí lẩi cho nâng mưåt phêìn. Thiïëu nûä nối:
- Hai ngûúâi côn ài xa, hậy dng hïët ài.
Ng Viïn vâ Thùỉng ùn hïët cúm. Lc sùỉp ài, Ng Viïn nối:
- Tưi khưng bao giúâ qụn ún nâng. Tưi lâ ngûúâi chẩy trưën.
Nïëu gùåp ngûúâi khấc xin àûâng tiïët lưå.
Thiïëu nûä than:
- Ba chc nùm nay ta chûa hïì tiïëp chuån vúái ngûúâi àân ưng
nâo. Giúâ vò miïëng ùn thânh ra thêët tiïët! Thưi, cấc ngûúi ài ài!
Ng Tûã Tû ài àûúåc mêëy bûúác, ngoẫnh mùåt thêëy cư gấi giùåt
la êëy àậ ưm lêëy cc àấ nhẫy xëng sưng mâ trêìm mònh.
Ng Viïn bi thûúng quấ àưỵi, cùỉn ngốn tay chẫy mấu, viïët hai
mûúi chûä trïn àấ: "Nhơ hoân sa, ngậ hânh khêët. Ngậ phc bẫo, nhó
thên nõch. Thêåp niïn chi hêåu, thiïn kim bấo àấp" (Nâng giùåt la,
Ngư Ngun Phi 8

ta ùn xin. Ta bng no, nâng chïët chòm. Hển mûúâi nùm nûäa ngân
vâng bấo àïìn).
Tûã Tû lêëp àêët hôn àấ lẩi rưìi dùỉt Thùỉng vâo nûúác Ngư.
LÚÂI BÂN:
Cho àïën bêy giúâ, cố lc ngûúâi ta gùåp cẫnh ngưå thêët thûúâng
àânh tẩm ùn xin qua ngây, thò thúâi àố viïåc ùn xin ca Ng Tûã Tû
cng khưng cố gò àấng ngẩc nhiïn. Vêën àïì úã àêy lâ mưåt thiïëu nûä
qụ ma sau khi cho Ng Tûã Tû ùn mưåt bûäa cúm, nâng lẩi trêìm
mònh. Tẩi sao nâng lẩi tûå sất? Cố ngûúâi nối, thiïëu nûä chïët lâ búãi
Tûã Tû dùån mưåt cêu: "Nïëu gùåp ngûúâi khấc xin àûâng tiïët lưå". Nâng
chïët lâ àïí Ng Tûã Tû n têm. Thêåt ra àố lâ ph.
Ta xem cêu nâng nối: "Thiïëp trưng ngâi khưng phẫi lâ ngûúâi
thûúâng, àêu dấm vò chuån nhỗ mổn mâ khưng cho ùn?" "khưng
phẫi ngûúâi thûúâng" cố chó Ng Tûã Tû lâ nhên vêåt quan trổng sau

- Ph thên xem biïët nố rêët qu, d húi gêìy, thåc giưëng
Hoâng Tuët Phiïu ca ngûúâi Khûúng. Nhâ ta gêy àûúåc giưëng nây
sệ lâm giâu khưng mêëy hưìi. Ngùåt vò xa ngốt ngây àûúâng, qua àêo
trng e cố cûúáp, nïn cha con ta cng ài.
Hai cha con hổ Mậ thûã ngûåa vâ ngậ giấ xong, tra n cûúng,
cha con àưìng lïn ngûåa ra vïì, lông thêëy hoan hó.
Hổ ài qua mưåt xốm nhâ, Mậ ưng khiïm tưën cho ngûåa ài nûúác
kiïåu, dên lâng àốn ưng lẩi nối:
- Mậ lậo! Ưng lâ ngûúâi ni ngûåa, sao khưng biïët thûúng
ngûåa? Con ngûåa gêìy thïë kia, côn cha con ưng cổp ùn bẫy ngây
khưng hïët, núä nâo cẫ hai lẩi àê trïn mònh nố?
Ưng Mậ nối vúái con mònh:
- Hổ nối phẫi àêëy con ẩ! Vêåy cha nhûúâng cho con cûúäi. Cha
cêìm cûúng cho.
Thïë lâ mưåt mònh Mậ cưng tûã ngưìi ngûåa, ưng Mậ ài bưå theo.
Hổ n têm ài xốm nhâ khấc, bêy giúâ trúâi àậ khấ trûa, nhûäng
Ngư Ngun Phi 10

ngûúâi ngưìi mất trïn àûúâng thêëy cẫnh cha con hổ Mậ nhû vêåy, hổ
kếo ra àốn àêìu ngûåa, xó vẫ ngûúâi con:
- Ai dẩy cưng tûã vïì cấch hiïëu àẩo nhû thïë? Con thò ngưìi ngûåa
kïnh kiïåu, àïí cha chẩy bưå theo àưí mưì hưi! Qua cấnh àưìng kia cố
hổc hiïåu Khưíng Mưn, chùỉc hổ àấnh cưng tûã trâo mấu ra mêët!
Mậ cưng tûã lêåt àêåt nhẫy xëng ngûåa, chùỉp tay thûa vúái cha:
- Hổ nối phẫi àêëy cha ẩ! Nậy giúâ con cng khỗe rưìi, cha hậy
cûúäi nố cho àúä mïåt.
Ngûúâi cha lïn ngûåa ài, ngang qua "Khưíng Mưn hổc hiïåu",
mưåt sưë hổc trô úã àố biïët mùåt ưng giâ, chng chẩy lẩi àốn ưng nối:
- Mậ lậo bấ! Lậo bấ lêu nay mẩnh giỗi chûá? Nghe nối lïånh
lang lêu nay bïånh thêåp tûã nhêët sinh, nay múái vûâa húi bònh phc

trong hai cấi àïìu hỗng.
Ngư Ngun Phi 12

4. CHUÅN CON VE SÊÌU VÂ NÛÚÁC NGƯ
Mưåt súám, Thấi tûã Hûäu mang cung tïn vâo cung, vûâa gùåp vua
Ph Sai. Nhâ vua hỗi:
- Con mang cung tïn ài àêu mâ ấo qìn ûúát sng thïë nây?
Thấi tûã nối:
- Con ài sùn vư bõ sp hêìm?
- Sao lẩi vư sp hêìm?
Thấi tûã nối:
- Con thêëy con ve àang kïu, con toan rònh bùỉt. Bêët ngúâ con
thêëy con bổ ngûåa àûa câng lïn bùỉt con ve, lẩi thêëy con chim sễ àêåu
gêìn àố mën àúáp con bổ ngûåa. Con bên lui lẩi chín bõ bùỉt con
chim sễ, khưng ngúâ bõ sa xëng sònh!
Nhâ vua nối:
- Con chó biïët ham cấi lúåi trûúác mùỉt mâ khưng nghơ àïën cấi
hẩi phđa sau. Thiïn hẩ cố ai ngu nhû con khưng?
Thấi tûã nối:
- Vêåy mâ cố kễ ngu hún con! Lưỵ vưën lâ nûúác lïỵ nhẩc, trûúác cố
Chu Cưng, sau cố Khưíng Tûã, khưng xêm phẩm gò àïën Tïì, thïë mâ
Tïì vêỵn cêët qn àấnh, tûúãng lâ lêëy àûúåc Lưỵ. Ai ngúâ nûúác Ngư ta
vûúåt ngân dùåm àấnh Tïì, ai ngúâ nûúác Viïåt àem qn cẫm tûã àấnh
Ngư!...
Ph Sai nưíi giêån hết:
- Ct! Ct... Àố lâ lån àiïåu ca thùçng giùåc giâ Ng Viïn!
Thùçng giùåc êëy tao àậ giïët rưìi! Nïëu mây lâ con tao tûâ nay àûâng nối
túái viïåc àố nûäa!
Thấi tûã Hûäu súå hậi lui ra.
THÅT XÛÃ THÏË CA NGÛÚÂI XÛA 13

- Cêìm lâ Cêëm! Lâ cêëm ngùåt! Lâ cêëm chó nhûäng sûå àùỉm say
tûãu sùỉc àïí giûä cho chấnh àẩo. Trong àân, dêy lúán nhêët chó vua, côn
cấc dêy nhỗ lâ bïì tưi. Àúâi Phc Hi chïë àân cố 5 dêy. Àïën Chu Vùn
thïm mưåt dêy, sang Chu V thïm mưåt dêy nûäa àïí húåp tònh giûäa
vua tưi, vêåy à biïët àân dng vâo viïåc chđnh sûå.
Uy Vûúng nối:
- Phẫi! Têët nhiïn tiïn sinh phẫi biïët cêìm êm?
Trêu K nối:
- Tưi hổc àân têët phẫi biïët chúi àân, cng nhû àẩi vûúng lo
nghiïåp nûúác, hấ lẩi khưng biïët trõ qëc hay sao? Nay àẩi vûúng
THÅT XÛÃ THÏË CA NGÛÚÂI XÛA 15

cêìm mïånh àêët nûúác mâ khưng trõ, cố khấc gò tưi cêìm àân mâ
khưng gẫy? Tưi ưm àân mâ khưng gẫy thò àẩi vûúng khưng bùçng
lông. Àẩi vûúng bỗ nûúác khưng trõ thò trùm hổ khưng bùçng lông!
Uy Vûúng ngẩc nhiïn nối:
- Thò ra tiïn sinh mûúån tiïëng àân àïí khun ta? !
Sau àố Uy Vûúng múâi Trêu K lâm tûúáng qëc, Trêu K
chêën hûng nûúác Tïì thânh mưåt cûúâng qëc.
LÚÂI BÂN:
Àêy cng lâ thåt thuët khấch. Uy Vûúng thđch êm nhẩc.
Trêu K xûng mònh biïët chúi àân nïn múái àûúåc Uy Vûúng tiïëp.
Nïëu Trêu K nối: "Tưi vâo khun nhâ vua khưng nïn àam mï tûãu
sùỉc", thò chûa chùỉc àûúåc Uy Vûúng múâi vâo.
Quẫ nhû lúâi Trêu K nối, êm nhẩc dng vâo viïåc lïỵ nghi
chđnh sûå, êm hûúãng ca nố khiïën ngûúâi ta thû thấi, an lẩc, vui
hôa. "Nhẩc" lâ àiïåu àân, côn êm lâ "lẩc" lâ vui hôa. Cấc triïìu àẩi
thúâi cưí (trûúác nhâ Chu) àïìu dng êm nhẩc trong viïåc tïë lïỵ, thiïët
triïìu. Àïën àúâi Tr Vûúng nhâ Ên, vua Tr sai mưåt àẩi nhẩc sû lâ
Sû Diïn chïë ra mưåt loẩi êm nhẩc cho cấc ca nûä hất àïí hôa àân

Trêu K chùỉp tay àấp:
- Khưng dấm! Xin tiïn sinh cho nghe!
Thìn Vu Khưn nối:
- Con khưng lòa mể, vúå khưng lòa chưìng!
Trêu K àấp:
- Xin vêng lúâi! Tûâ nay tưi khưng xa vua nûãa bûúác!
Khưn nối:
- Àậ dng gưỵ gai lâm bấnh xe mâ bưi thïm múä thïë lâ trún
lùỉm, nhûng nïëu mâ àc lưỵ vng khố mâ vêån chuín àûúåc!
K àấp:
- Xin vêng lúâi! Tưi khưng lâm àiïìu gò trấi vúái thưng tc.
Khưn nối:
- Cấnh cung dêỵu cûáng cng cố lc trïỵ, cấc dông sưng àïìu
chẫy ra bïí, tûå nhiïn mâ hôa húåp!
K àấp:
- Xin vêng lúâi! Tưi sệ chổn ngûúâi hiïìn mâ dng, quët khưng
àem kễ bêët tâi vâo chưën miïëu àûúâng.
Ngư Ngun Phi 18

Khưn nối:
- Cêìm sùỉt khưng so dêy thò khưng thânh êm låt.
K àấp:
- Xin vêng lúâi! Tưi sệ sûãa lẩi phấp låt àïí xem xết nhûäng kễ
gian lêån.
Thìn Vu Khưn súå hậi sp lẩy rưìi lui ra. Bổn tay chên thêëy
bưå mùåt ca ưng mếo xïånh liïìn hỗi:
- Sao vêåy?
Thìn Vu Khưn thúã ra, nối:
- Ta dng êín nghơa hỗi nùm àiïìu, quan Tûúáng qëc trẫ lúâi
àûúåc hïët. Ngâi lâ bêåc àẩi tâi ta khưng thïí sấnh bùçng.

- Thêìn chó biïët lâm hïët chûác trấch ca mònh, côn viïåc khen
chï thêìn khưng àûúåc biïët.
Uy Vûúng lúán tiïëng:
- Ta cho ngûúâi dô xết àêët Tûác Mùåc thêëy rång vûúân tûúi tưët,
ngûúâi dên giâu cố, viïåc quan khưng bï trïỵ, cẫ mưåt vng phûúng
Àưng êëy n ưín, múái hay nhâ ngûúi mưåt lông vò dên, khưng àt lốt
cho bổn quan lẩi úã triïìu, vò lệ àố mâ nhâ ngûúi bõ chï. Ngûúi thêåt
xûáng àấng lâ mưåt lûúng thêìn.
Nối rưìi liïìn gia phong cho võ quan àêët Tûác Mùåc. Lẩi gổi võ
quan àêët A, nối:
- Ngûúi trêën th àêët A thïë nâo mâ ngây nâo úã triïìu cng
thêëy lúâi khen ngúåi vïì ngûúi. Ta cho ngûúâi àïën dô xết thò thêëy
rång vûúân bỗ hoang ngûúâi dên àối rấch. Qn Triïåu xêm lêën búâ
cội ngûúi khưng chõu cûáu. Nhâ ngûúi bốc lưåt tiïìn ca dên chng
àt lốt cho kễ tẫ hûäu ca ta àïí àûúåc tiïëng khen. Ngûúi lâ tïn tham
quan àưåc ấc.
Ngư Ngun Phi 20

Quan àêët A sp lẩy xin tha tưåi. Uy Vûúng truìn àem hùỉn bỗ
vâo chẫo dêìu sưi. Cấc quan xanh mùåt. Vua truìn nhûäng tïn tûâng
khen chï bêët cưng àố ra mùỉng:
- Cấc ngûúi lâ tai mùỉt ca ta lẩi ùn bêín, phẫi trấi àẫo lưån.
Nay àem cấc ngûúi cho vâo vẩc dêìu.
Uy Vûúng truìn àem nhûäng kễ thên tđn nhêët ca mònh bỗ
vâo vẩc dêìu àïí lâm rùn! Chû hêìu thêëy sûå cẫi cấch ca Uy Vûúng
àïìu súå.
LÚÂI BÂN:
Viïåc nây nhan nhẫn úã mổi xậ hưåi. Àúâi nay cố khấc gò àúâi xûa?
Thđ sinh ài thi thêëy mònh ëu kếm bên àt lốt àïí àûúåc àiïím cao.
Thêåm chđ cố ngûúâi khưng ài thi mâ vêỵn cêëp bùçng lâm mêët cưng

Cng mưåt cên hỗi nhûng ba cêu trẫ lúâi hoân toân khấc nhau,
àêy thêåt lâ àiïìu th võ vâ bêët ngúâ.
Nhûng ta thûúâng thêëy viïåc àúâi khưng khấc nâo mưåt dông
sưng, cố lc tûâ trïn cao àưí âo âo xëng vûåc sêu, cố lc trûúân mònh,
Ngư Ngun Phi 22

len lấch qua hễm ni, cố lc thïnh thang lùång túâ giûäa bònh
ngun... thiïn hònh vẩn trẩng. Nhûng mưỵi dẩng trẩng àïìu ph
húåp vúái mưỵi hoân cẫnh. Búãi khưng bao giúâ trúâi mûa lt mâ sưng
cẩn, trúâi nùỉng hẩn mâ nûúác sưng dêng. Ni dûång bẩt ngân dông
sưng khưng thïí khưng ën mònh lûúån theo thïë ni. Con ngûúâi cng
thïë. Cố lc ta vò ngûúâi vâ ngûúâi vò ta, cố lc ta vò ta, vâ ngûúâi vò
ngûúâi, theo hoân cẫnh mâ hânh sûå. Nhû thïë múái khưng lưỵi.
Trong toấn hổc cng cố nhûäng vêën àïì nhû trong nhên sinh.
Trûúác àêy 2300 nùm, nhâ Toấn hổc Hi Lẩp, Eulide phất biïíu: - "Tûâ
mưåt àiïím ngoâi àûúâng thùèng, ta chó vệ àûúåc mưåt vâ chó mưåt àûúâng
thùçng song song vúái àûúâng thùèng àậ cho"!
Ai mën hổc toấn lïn cao bùỉt båc phẫi chêëp nhêån lúâi u
cêìu nây. Vò àêy lâ mưåt àiïìu hiïín nhiïn. Thïë mâ úã Anh, Remann lẩi
phất biïíu: - "Tûâ mưåt àiïím ngoâi àûúâng thùèng, ta khưng vệ àûúåc
mưåt àûúâng thùèng nâo song song vúái àûúâng thùèng cho trûúác"!
Chûa hïët! Sau àố nhâ toấn hổc Laubatchewsky lẩi phất biïíu:
- "Tûâ mưåt àiïím nùçm ngoâi àûúâng thùèng, ta cố thïí vệ àûúåc vư sưë
àûúâng thùèng song song vúái àûúâng thùèng cho trûúác"!
Thïë cố trấi ngûúåc khưng? Hai àõnh àïì sau àêy phẫi lâ sai (vò
sai àêu lâ àõnh àïì!), úã toấn cao cêëp ngûúâi ta vêỵn dng nố. Têët
nhiïn mën dng nố phẫi ty theo àiïìu kiïån. Ngûúâi ta thûúâng nối,
"chên l úã bïn nây Pyrrếneếs, sang bïn kia trúã thânh nghõch l".
Àng hay khưng àng côn ty theo hoân cẫnh.
Qua cêu hỗi nhên trđ ca Khưíng Tûã, Ng tûã Tû úã nûúác Ngư

tòm chưỵ trưën.
Lc êëy quan ấn nghơ thêìm: "Cố l nâo m quấn àùåt àiïìu àïí
hẩi gậ nây? Vò m cho hùỉn ng ngoâi chìng ngûåa, khưng tđnh
tiïìn, vêåy lâ ngûúâi tưët rưìi".
Ấn quan tin lúâi m khưng cêìn nghe lúâi biïån bẩch ca gậ thû
sinh. Ấn quan bùỉt châng bỗ t.
Hai nùm sau mận ấn, châng ghế lẩi kinh hỗi thùm thò biïët
tin mònh àêåu. Nhûng vò khưng cố mùåt mònh lc àố àïí àiïån thđ, thò
Ngư Ngun Phi 24

cêìm bùçng cưng cưëc. Châng bìn vâ hêån. Hân sơ kia kiïëm àêu àûúåc
bưå ấo nho sinh lõch sûå, châng ghế lẩi quấn qìng ra sau chìng
ngûåa bêåt lûãa àưët nhâ kho rưìi chẩy ra phđa trûúác, vúâ nhû thûåc
khấch múái bûúác vâo quấn.
Châng vûâa gổi thûác ùn vûâa àûa mùỉt nhòn khối phđa sau cën
lïn ngn ngt... rưìi múái hư hoấn lïn: "Chấy nhâ... Chấy nhâ", rưìi
cng chẩy ài tòm gâu mc nûúác dưåi lûãa.
Mổi ngûúâi xm lẩi dêåp tùỉt ngổn lûãa. Ch quấn dûúâng nhû
khưng nhúá mùåt châng.
Hân sơ bỗ ài, côn câm râm mêëy tiïëng:
- Ưi cåc àúâi! Kễ cố cưng thò bùỉt bỗ t, côn ngûúâi cố tưåi àûúåc
thûúãng!...
LÚÂI BÂN:
Châng thû sinh cố vễ nhû cay c vúái cåc àúâi. Xết ra m
quấn khưng cố gò àưåc ấc, vò nống råt mâ thiïín cêån múái àưí oan cho
châng. Ngây xûa, bêåc qn tûã khưng mêëy khi biïån bẩch nưỵi oan
khc ca mònh. Hóåc cố biïån bẩch mâ ngûúâi ta khưng nghe thò hổ
cng khưng thêm oấn hêån. Xết cho k, oấn hêån cng khưng lúåi gò.
Nhâ Phêåt nối: "Nưỵi oan khưng nïn biïån bẩch. Vò biïån bẩch thò
khưng hó xẫ". Nhûng tấc giẫ ca bâi "Núi chìng ngûåa" cố mưåt

Tơnh Quấch Qn Àiïìn Anh tónh ngưå àấp:
- Phẫi!