Sự khác nhau giữa vốn
điều lệ vs. vốn chủ sở hữu
và rủi ro trong kinh doanh
Một số đóng góp ý kiến:
Bạn thân mến, việc vốn điều lệ khác với vốn chủ sở hữu là bình thường, đó là vì lý
do sau. Vốn điều lệ chỉ ghi con số có tính chất đăng ký. Trong khi đó, doanh
nghiệp vận hành qua các năm, lãi-lỗ làm thay đổi phần lãi giữ lại, khiến cho vốn
chủ sở hữu trên thực tế thay đổi. Đó là từ nguồn vận hành sản xuất-kinh doanh.
Hơn thế nữa, ngày nay với việc phát hành
cổ phần mới, với mức thặng dư tạo
thành vốn chủ sở hữu, và việc chuyển đổi các
trái phiếu chuyển đổi thành cổ phần,
tức là biến tài sản nợ thành tài sản vốn, vốn chủ sở hữu tiếp tục còn tăng lên.
Ngược lại, lại có trường hợp vốn điều lệ lớn hơn vốn chủ sở hữu, một trong những
lý do là: (i) Chưa góp đủ vốn; (ii) Vốn chủ sở hữu teo đi do phần lỗ trong hoạt
động kinh doanh.
Tuy vậy, vốn điều lệ vẫn có ý nghĩa quan trọng của nó:
1. Trước tiên, căn cứ vào đó có thể biết được số cổ phần của công ty cổ phần
đã phát hành, nếu bạn biết
mệnh giá;
2. Thứ hai, đó là căn cứ pháp lý trong trường hợp tranh chấp, giải thể, để biết
được liệu một doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ đầu tiên và trên hết là
đóng góp đủ vốn hay chưa;
3. Thứ ba, qua vốn điều lệ và các phần cấu thành còn lại của vốn chủ sở hữu,
bạn cũng có thể hình dung doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả và đang chú
trọng vào lĩnh vực nào.
(1) và (2) tương đối dễ hình dung. Tôi chỉ lấy ví dụ điểm thứ (3) để bạn thấy bức
tranh. Giả sử, vốn điều lệ của bạn là 10 tỷ đồng, với mệnh giá 1 triệu đồng cổ
phần, và như vậy, bạn có 10.000 cổ phần. Thế nhưng, cấu trúc vốn chủ sở hữu lại
có phần thặng dư vốn do phát hành 1.000 cổ phần cho các cổ đông mới nào đó,
với mức giá mua 10 triệu đồng/cổ phần, như vậy bạn có mức thặng dư vốn 10 tỷ,

và hiển nhiên, việc đầu tiên là phải đủ vốn góp theo điều lệ, rồi mới nói tới các
khía cạnh khác của năng lực tài chính.