MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY KỸ NĂNG NGHE TRONG
MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH LỚP 5
1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Xã hội ngày càng phát triển, xu hướng hội nhập quốc tế trên nhiều lĩnh
vực ngày càng mạnh, ngơn ngữ Tiếng Anh đóng vai trị vị trí hết sức quan trọng.
Tiếng Anh là công cụ giao tiếp, là chìa khố dẫn đến kho tàng tri thức của nhân
loại. Mặt khác việc ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin đã làm cho việc học
Tiếng Anh trở thành cấp bách và khơng thể thiếu. Vì vậy việc học Tiếng Anh của
học sinh tiểu học được học sinh, phụ huynh, giáo viên ngành giáo dục và cả nước
đặc biệt quan tâm. Tiếng Anh trở thành một trong các môn học chính trong chương
trình học của học sinh.
Việc học và sử dụng Tiếng Anh địi hỏi cả một q trình luyện tập cần cù
sáng tạo của cả người học lẫn người dạy. Đặc biệt trong tình hình cải cách giáo dục
như hiện nay, dạy Tiếng Anh theo quan điểm giao tiếp được nhiều người ủng hộ.
Theo phương pháp này học sinh có nhiều cơ hội để giao tiếp với bạn bè, với giáo
viên để rèn luyện ngôn ngữ, chủ động tích cực tham gia vào các tình huống thực tế:
Học đi đôi với thực hành.
Việc học và dạy ngoại ngữ theo phương pháp mới giúp học sinh có nhiều
điều kiện thuận lợi tiếp xúc với ngôn ngữ Tiếng Anh. Học sinh có dịp giao tiếp với
mọi người bằng Tiếng Anh. Nét đổi mới nổi bật của nội dung chương trình này là
tạo cơ hội tối đa cho học sinh luyện tập 4 kỹ năng nghe, nói, đọc và viết trên những
chủ đề và tình huống hay nội dung giao tiếp có liên quan đến mơi trường sống
trong và ngồi nước. Tuy nhiên trong thực tiễn rèn các kỹ năng Tiếng Anh cho học
sinh, giáo viên phải đương đầu với không ít khó khăn, đặc biệt là dạy kỹ năng
nghe. Kỹ năng nghe là một trong những kỹ năng được chú trọng phát triển trong
các phương pháp dạy ngoại ngữ mới. Kỹ năng nghe có tầm quan trọng vì học sinh
khơng thể giao tiếp bằng lời nói nếu khơng hiểu được những gì nghe được.

1


việc dạy và học Tiếng Anh trong hệ thống giáo dục tiểu học đã được đầu tư về
nhiều mặt như chương trình dạy học, đội ngũ giáo viên vững chuyên môn, trang
thiết bị dạy học hiện đại,.... Dạy và học Tiếng Anh thì chúng ta tập trung vào 4 kĩ
năng chủ yếu đó là : Nói- Nghe- Đọc- Viết. Ở trường tôi hiện nay đang chú trọng
đến việc phát triển hai kĩ năng cho học sinh đó là kĩ năng nghe và nói, nên chúng
tơi có những thuận lợi rất đáng kể trong việc dạy nghe cho học sinh, đặc biệt là học
sinh lớp 5:
- Nhiều em rất thích thú trong việc học kĩ năng nghe, các em biết cách nắm được
các kĩ thuật nghe, biết chọn lọc những thơng tin chính tìm ra từ khóa. Có những
em biết tìm tịi khám phá những địa chỉ học nghe trên mạng rất hay, nên khi học
trên lớp kĩ năng nghe của các em rất tiến bộ.
- Hiện nay các giáo viên Tiếng Anh như chúng tôi rất được nhà trường, Phịng giáo
dục cũng như các cấp quan tâm, ln tạo điều kiện cho chúng tôi học hỏi nâng cao
kiến thức của mình. Các hội thi OTE hàng năm khơng những là cơ hội cho học
sinh nâng cao kiến thức mà đó cũng là cơ hội cho giáo viên Tiếng Anh chúng tơi
được ơn lại, nâng cao kiến thức của mình.
- Nhà trường cũng thêm các trang thiết bị hỗ trợ cho việc dạy nghe như băng đĩa,
màn hình Tivi và phịng học Tiếng Anh riêng. Ln tạo điều kiện cho chúng tôi
trong những đợt tập huấn, sinh hoạt chuyên môn do Phòng và Sở giáo dục tổ chức.
- Nhiều phụ huynh cũng đã nhận thức được môn Tiếng Anh là một trong những
mơn học chính nên ln nhắc nhở, tạo điều kiện tốt nhất cho con em mình học tốt
mơn Tiếng Anh có thể.

4


b) Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi kể trên chúng tơi cũng gặp khơng ít những khó khăn
khi giảng dạy mơn Tiếng Anh nói chung và dạy kĩ năng nghe nói riêng:
- Về phía học sinh: Nhiều em học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của

Đây là kết quả trước khi tôi áp dụng sáng kiến này:
Khảo sát kỹ năng nghe học sinh lớp 5 đầu năm học 2018- 2019

Lớp
5A
5B
5C

Sĩ số

Hoàn thành tốt

Hoàn thành

Chưa hoàn thành

HS
34
34
33

SL
10
9
10

%
29,4
26,5
30,3

hưởng bởi kỹ năng nói, nên giáo viên thường xuyên giúp các em học sinh trong lớp
luyện nói nhiều để bù vào kỹ năng nghe. Bởi vì khi luyện nói, học sinh sẽ nhớ
được các từ vựng, các câu mà các em thường xun tiếp xúc, chính vì thế học sinh
sẽ phát triển được kỹ năng nghe. Hơn thế nữa, trong khi nghe, nếu gặp những câu
dài, khó nghe thì yêu cầu mình chỉ cần dừng lại ở mức độ nghe hiểu và cảm nhận ý
nghĩa chính của câu nói, khơng cần phải nghe rõ tồn bộ các từ trong câu.
- Cần tập trung nghe rõ cách phát âm và ngữ điệu, hiểu trực tiếp bằng Tiếng
Anh thì càng tốt, nếu khó thì có thể liên hệ sang Tiếng Việt. Nên nhớ khi nghe cần
nhìn vào hình ảnh và liên tưởng ra hình ảnh của sự vật hay sự kiện trong đầu mình.
Hoặc tổ chức trị chơi nhằm giúp học sinh tập trung sự chú ý một cách cẩn thận
vào phần quan trọng trong khi nghe.
Ví dụ:
+ Cúi đầu xuống và nhắm mắt lại
6


+ Chú ý nghe một cách cẩn thận
+ Em đang nghe thấy gì?
-Trong quá trình nghe nếu gặp phải những từ hay câu nghe khơng rõ thì sau
khi nghe xong có thể Pause lại để ngẫm nghĩ lại câu nói. Nếu nghe mãi khơng
được thì có thể xem trong textscript rồi tập nghe lại. Nhớ "nghe bằng mắt" thì hiệu
quả hơn, nhanh hơn và đỡ chán hơn "nghe bằng tai".
- Củng cố tăng cường khả năng nghe và nói của học sinh thông qua sự việc
diễn ra hằng ngày. Giáo viên cần tận dụng mọi cơ hội cho học sinh luyện tập nghe
kết hợp với nói và làm theo sự hướng dẫn của giáo viên.
- Ví dụ: Khi dạy Unit 13: What do you do in your free time?. Trong sách Tiếng
Anh 5, tập 2- bộ GD-ĐT.
+ Giáo viên cho học sinh quan sát tranh trong sách giáo khoa trang 20, rồi thiết lập
ra tình huống của bài nghe "What do they do in their free time? ” . Lúc này giáo
viên yêu cầu học sinh luyện nói bằng cách nhìn tranh hỏi về hoạt động vào thời

trong việc dạy nghe như là https://www.sachmem.vn . Giáo viên nên kết hợp dạy
trang này cùng với bảng tương tác, điều này sẽ rất dễ cho các em luyện nghe trong
một tiết dạy. Các em có thể chọn đáp án trực tiếp ngay trên bảng tương tác , giáo
viên có thể check lại bằng phần mềm.
Ví dụ : Hình ảnh trên trang https://www.sachmem.vn

Bên cạnh đó trên các trang của www.youtube.com có rất nhiều đĩa
dạy học Tiếng Anh bằng hình ảnh do người bản địa kết hợp với người Việt dạy rất
8


phong phú và phù hợp với lứa tuổi tiểu học. Bộ đĩa học Tiếng Anh bằng hình ảnh:+
Fun with English+ Go’s go+ ABC English for children+ Các bộ phim hoạt hình,
các trị chơi hoạt hình bằng tiếng Anh…Các loại băng đĩa này khi áp dụng vào việc
giảng dạy học sinh học nghe Tiếng Anh rất bổ ích. Sử dụng nguồn tài nguyên công
nghệ thông tin này không những giúp các em học tốt mơn nghe Tiếng Anh mà cịn
giúp các em tiếp cận với sớm với công nghệ thông tin. Học sinh sẽ sớm biết cách
khai thác nguồn thông tin vô hạn này, khi tiếp cận thông tin không những giáo viên
thích thú trong giảng dạy mà học sinh cũng say sưa với việc học. Đặc biệt là các
em học sinh lớp 5, các em sẽ rất nhanh nhạy trong việc tìm trang học nghe Tiếng
Anh Online phù hợp với mình .
2.2.3.Biện pháp thứ ba: Sử dụng tốt linh hoạt các kỹ thuật trong một tiết
dạy kỹ năng nghe:
Việc rèn luyện kỹ năng nghe trong một tiết học nghe được thực hiện qua 3 giai
đoạn:
A. Pre- listening (Trước khi nghe):
Trước hết học sinh phải hiểu được yêu cầu của bài mình sắp nghe. Học sinh
phải xác định rằng khơng nhất thiết phải nghe hết các từ. Mục đích của các hoạt
động trong giai đoạn này là nhằm giúp học sinh tập trung sự chú ý vào chủ đề, đặc
biệt là đốn trước những thơng tin của chủ đề được nghe. Để khắc phục những khó

Ở giai đoạn Pre- listening
- Pre- question (cho sẵn các câu hỏi).
Tôi sẽ hỏi học sinh các câu hỏi có liên quan đến chủ đề các em sắp nghe nhằm gây
sự tò mò cho các em .
1. Who are they ?
2. Where are they ?
3. What animals do you see ?
4. What do you think about tigers?
…………………………………….
Những câu hỏi như vậy sẽ dẫn dắt học sinh vào nội dung chúng sẽ nghe và gây nên
trí tò mò để các em sẽ tập trung vào nội dung câu chuyện.
B. While- listening (Trong khi nghe):
- Mục đích của các hoạt động trong giai đoạn này là nhằm giúp cho học sinh
thực hành kỹ năng nghe, tức là qua lời nói rút ra được thơng tin cần truyền đạt.
Học sinh cần tập trung vào việc nghe để hiểu thông tin .

10


- Giáo viên nên cho học sinh nghe 2 hoặc 3 lần và làm bài tập, nếu phần
trước cho học sinh đốn nội dung nghe thì ở phần này cho học sinh đối chiếu điều
đã nghe với điều đã đoán.
- Đối với bài nghe khó giáo viên có thể chia q trình nghe thành bài tập
nghe từ dễ đến khó.
- Đối với bài nghe dài có thể dễ hố bài nghe thành các dạng bài tập phù hợp
trình độ học sinh.
- Khi học sinh nghe xong, giáo viên nên kiểm tra lại việc nghe bằng cách
yêu cầu cả lớp trả lời câu hỏi (không nên bắt ép cá nhân học sinh trả lời).
+ Giáo viên cần đảm bảo rằng dù câu trả lời đúng hay sai cũng cần cho học sinh
kiểm tra lại bằng nghe lại.

- Nhiều học sinh khơng thể tập trung vì bị gây nhiễu bởi các hoạt động xung
quanh, học sinh phải tách mình ra khỏi các yếu tố gây nhiễu đó.
a) Giáo viên thử làm mẫu vai một người nghe tốt: các yếu tố cần thiết cho
một người nghe tốt là:
+ Nhìn thẳng vào người nói khi nghe trực tiếp.
+ Cố gắng giữ im lặng.
+ Tập trung nghe người nói.
+ Suy nghĩ về những gì người nói đang nói.
+ Nêu câu hỏi khi nghe chưa hiểu.
+ Coi trọng và biết đánh giá những gì người nói phải nói.
+ Vận dụng nguyên tắc để thực hành theo cặp (Ví dụ: thay nhau hỏi xem “ bạn
mình đã làm gì vào ngày nghỉ cuối tuần” và báo cáo kết quả cho các lớp nghe sau
khi trao đổi với bạn).
b) Luyện nề nếp tập trung chú ý khi nghe
Cho học sinh nghe từng câu hay đoạn, bài và giáo viên gọi cá nhân học sinh
lặp lại. Tập cho học sinh có ý thức và thói quen lắng nghe bạn. Một cách giúp học
sinh tập trung chú ý nghe bạn nói đó là giáo viên thường xuyên đặt ra những câu
hỏi yêu cầu học sinh phải sử dụng lại những thơng tin từ điều bạn mình đã nói để
trả lời. Mỗi tuần một lần cho học sinh chơi một trò chơi tập trung nghe:
Trò chơi thứ nhất: Giúp bạn học tốt
Mỗi học sinh trong lớp sưu tầm hoặc tự đặt ra một câu (có thể có thơng tin bị
sai) mỗi thành viên của lớp sẽ lắng nghe bạn đọc câu của mình rồi tìm cách xác
định câu đúng hay sai và sửa câu. Giáo viên nên bóc thăm học sinh có nhiệm vụ để
mọi thành viên của trong lớp phải lắng nghe bạn đọc
Trò chơi thứ hai: Truyền tin

13


Lớp có 12 dãy bàn, giáo viên làm 12 phiếu trên mỗi phiếu ghi một câu. Sau

âm), tập trung vào ngữ âm thực hành, không đi chi tiết vào lý thuyết ngữ âm
(khơng phân tích, giới thiệu hệ thống phiên âm quốc tế, hệ cấu âm, vị trí cấu âm).
- Các bước tiến hành:

15


+ Nêu yêu cầu của bài tập (luyện tập các âm qua các con chữ cho sẵn).
+ Học sinh xác định các chữ trong các từ cho sẵn được in khác màu.
+ Học sinh nhìn sách, nghe lần 1 để biết cách phát âm, không cần nhắc lại.
+ Học sinh vừa nghe, vừa nhắc lại các từ theo băng đĩa (chú ý cách phát âm các âm
được in khác màu, cách đọc nhấn mạnh vào các âm tiết có trọng âm).
+ Giáo viên có thể so sánh cách phát âm tương đương với Tiếng Việt (nếu có) hoặc
có thể giải thích thêm cách phát âm với các âm khơng có trong Tiếng Việt.
+ Theo cặp hoặc nhóm, học sinh luyện đọc thành tiếng các cặp từ trong SGK.
+ Đại diện một số học sinh đọc lại trước lớp, lớp nhận xét.
Chú ý:
- Giáo viên nên sửa lỗi và cho học sinh phát âm lại những từ mà học sinh
phát âm chưa chuẩn.
- Giáo viên có thể yêu cầu học sinh đặt câu với các từ đó nếu có thời gian.
2.2.5.Biện pháp thứ năm: Dạy nghe Tiếng Anh thông qua các hoạt động
ngoại khóa và có kết hợp với giáo viên nước ngồi.
Hoạt động ngoại khóa là một hoạt động rất tích cực và rất thu hút các em trong các
tiết dạy và giao lưu Tiếng Anh. Thông qua hoạt động này các em có thể cùng nhau
nghe và nói Tiếng Anh một cách thoải mái giúp các em tự tin và không sợ sai.
Học Tiếng Anh với giáo viên bản ngữ giúp các em phát âm chuẩn và theo
đúng ngữ điệu, phát triển kỹ năng nghe và nâng cao khả năng nói Tiếng Anh. Khi
các em trực tiếp giao tiếp với người bản ngữ các em sẽ rèn cho mình được những
kĩ năng phục vụ cho việc học nghe như sau:
1. Rèn phát âm:

5B
5C

34
34
33

Hoàn thành tốt
SL
13
11
13

%
38,2
32,4
39,4

Hoàn thành
SL
21
23
20

%
61,8
67,6
60,6

Chưa hoàn thành

những biện pháp đó tơi thấy đã cải tạo được kĩ năng nghe của học sinh rất nhiều.
Và những kinh nghiệm này rất phù hợp với chương trình, sách giáo khoa
mới. Học sinh có hứng thú học tập hơn, tích cực chủ động sáng tạo để mở rộng vốn
hiểu biết, đồng thời cũng rất linh hoạt trong việc thực hiện nhiệm vụ lĩnh hội kiến
thức và phát triển kỹ năng. Không khí học tập trong lớp ln sơi nổi, nhẹ nhàng.
Học sinh có cơ hội để khẳng định mình, khơng cịn lúng túng, lo ngại khi bước vào
giờ học. Các tiết học trở nên sôi nổi, học sinh chủ động lĩnh hội tri thức, tham gia
thực hành nhiều hơn, tự tin hơn.
3.2 Kiến nghị đề xuất:
a) Đối với Nhà trường:
- Tạo điều kiện cho giáo viên dạy Tiếng Anh cũng như các em học sinh có
nhiều cơ hội gặp gỡ giao lưu với giáo viên Tiếng Anh nước ngoài.
b) Đối với Phịng giáo dục:
- Hiện nay việc ứng dụng cơng nghệ thông tin vào giảng dạy rất quan trọng,
đặc biệt là mơn Tiếng Anh, có rất nhiều phần mềm hữu ích để luyện nghe cho học
sinh mà chúng tôi chưa biết đến. Nên tơi kính mong ban lãnh đạo Phịng tạo điều
kiện thuận lợi để các giáo viên dạy Tiếng Anh tiểu học được tham gia bồi dưỡng về

18


công nghệ thông tin, cách thức khai thác các phần mềm và trang Website hoặc cách
lập các trang Website riêng phục vụ việc dạy và học Tiếng Anh.
Trên đây là " Một số biện pháp dạy kỹ năng nghe trong môn Tiếng Anh
cho học sinh lớp 5” của cá nhân tôi. Đây chỉ là những biện pháp nhỏ mà bản thân
được học tập qua các đồng nghiệp, qua việc đúc kết trong q trình giảng dạy bộ
mơn Tiếng Anh. Bản thân tôi sẽ tiếp tục học tập, trao đổi kinh nghiệm với đồng
nghiệp để hoàn thành tốt nhiệm vụ cao cả của người giáo viên như Bác Hồ đã từng
dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”. Với thời
gian có hạn và bản thân kinh nghiệm chưa nhiều nên không tránh khỏi những