Mã số:

- Tên sáng kiến: Một số giải pháp dạy ôn tập trong môn Địa lý ở
trường Trung học
- Lĩnh vực áp dụng: Lĩnh vực xã hội
- Họ tên tác giả: Trần Thị Thanh Hịa
- Đơn vị cơng tác: Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Tân Phong

Bình Xuyên, năm 2019


- Tên sáng kiến: Một số giải pháp dạy ôn tập trong môn Địa lý ở trường
Trung học
- Mô tả sáng kiến:
+ Về nội dung của sáng kiến:
Giải pháp thực hiện:
Trong thực tế giảng dạy ở mơn Địa lý thì theo phân phối chương trình có
tiết ơn tập nhưng trong sách giáo khoa thì lại khơng có tiết ơn tập mà giáo viên
giảng dạy phải tự xây dựng và thiết kế tiết ôn tập riêng cho bản thân.
Bằng kinh nghiệm đứng lớp 17 năm của bản thân. Tôi đã tự nhận thức sâu
sắc rằng để nâng cao được chất lượng bộ mơn và để làm sao mơn mình đạt được
kết quả cao so với huyện, với tỉnh thì việc dạy ôn tập cho học sinh là vô cùng
quan trọng. Để đạt kết quả đó, bản thân tơi đã sử dụng một số giải pháp sau:
Giải pháp 1: Sử dụng các phương pháp trong dạy học
Trong thực tế có rất nhiều các phương pháp nghiên cứu khác nhau, song
phương pháp nào cũng đi đến một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất, tối ưu nhất
thì áp dụng để nội dung phương pháp đó nghiên cứu kỹ năng dạy tiết ơn tập
trong mơn Địa lý 8 ở bậc THCS. Vậy ta có thể sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp chia nhóm, phương pháp dạy bài thực hành, phương pháp đàm
thoại gợi mở, phương pháp sử dụng bản đồ, phương pháp phát hiện và giải quyết
vấn đề, phương pháp kiểm tra đánh giá,…. Tróng sáng kiến kỹ năng dạy tiết ơn

cùng một nhiệm vụ).
- Phối hợp với công việc các nhân thành sản phẩm chung của nhóm, cử đại
diện trình bày kết quả làm việc của nhóm, các nhóm khác quan sát, lắng nghe,
nhận xét và bổ xung y kiến.
Bước 3: Giáo viên tóm tắt các ý kiến phản hồi từ các nhóm, sau đó cùng
thảo luận với cả lớp để chốt lại nội dung chủ yếu của bài học. Cuối cùng giáo
viên nhận xét kết quả làm việc của các nhóm và tổng kết.
Vậy ở phương pháp này giáo viên có thể sử dụng các kỹ thuật dạy học sau
để đạt kết quả cao nhất: Kỹ thuật phòng tranh, kỹ thuật đặt câu hỏi, kỹ thuật
khăn trải bàn, kỹ thuật trình bày 1 phút, kỹ thuật bản đồ tư duy,…
Phương pháp dạy bài thực hành:
Trong giảng dạy Địa lý 8 ở trường THCS, nội dung thực hành khá đa dạng,
số tiết thực hành đã chiếm một tỷ lệ đáng kể, nội dung thực hành thể hiện khá rõ
rệt trong bài kiểm tra giữa kỳ và bài kiểm tra cuối kỳ và nó cũng chiếm một
lượng điểm khá cao trong bài kiểm tra. Vậy ôn tập nội dung thực hành cho học
sinh là điều rất cần thiết.
Quy trình thực hiện:
Bước 1: Nêu mục đích, u cầu của bài thực hành (mục tiêu dạy học).


Ví dụ: Thực hành đọc bản đồ địa hình Việt Nam, thực hành đọc lát cắt địa lý
tổng hợp.
Bước 2: Giáo viên hướng dẫn học sinh tiến hành các thao tác, các bước, các
công việc cụ thể tùy thuộc vào nội dung thực hành.
Ví dụ: - Phải xử lý số liệu trước khi vẽ biểu đồ, chọn biểu đồ thích hợp với
chuỗi số liệu, các bước đọc bản đồ, viết một báo cáo ngắn.
- Yêu cầu học sinh nhắc lại những kiến thức đã học liên quan đến nội dung
thực hành.
Bước 3: Học sinh thực hiện các công việc theo sự hướng dẫn của giáo viên.
Bước 4: Tổng kết, đánh giá.

thiết vì các bản đồ thể hiện rất nhiều lĩnh vực khác nhau: Tự nhiên, kinh tế - xã
hội, dân cư, những vấn đề về môi trường của quê hương đất nước. Trong đó các
đối tượng địa lý tự nhiên biến đổi rất chậm, còn các đối tượng kinh tế xã hội
ln biến đổi rõ ràng, nhanh chóng, đơi khi đột biến. Chính vì vậy rèn luyện kỹ
năng đọc bản đồ trong tiết ôn tập sẽ giúp cho các em khắc sâu hơ về các kiến
thức tự nhiên, kinh tế - xã hội.
- Để rèn luyện kỹ năng bản đồ thì trước hết thầy cơ giáo phải phát âm rõ
ràng, chính xác các địa danh đó và vừa chỉ địa danh đó trên bản đồ để học sinh
theo dõi trên bản đồ treo tường đối chiếu với sách giáo khoa. Tiếp theo giáo viên
viết rõ ràng các địa danh đó lên bảng rồi gọi học sinh lên bảng xác định trên bản
đồ.
- Qua các cơng việc đó giúp học sinh vừa nghe, vừa nhìn, vừa phát âm, vừa
viết lên các địa danh kiến thức sẽ được khắc sâu hơn.
- Giáo viên phải quan tâm đến tất cả các đối tượng học sinh để các em được
lĩnh hội kiến thức đều nhau qua phần đọc bản đồ.
Rèn kỹ năng so sánh:
So sánh là biện pháp lôgic xác định được những đặc điểm giống và khác
nhau của các đối tượng địa lý. So sánh các đối tượng địa lý trên bản đồ có nhiều
đặc thù riêng là cái không gian trong thời gian và là cái thời gian trong không
gian thể hiện muộn hinh vạn dạng trong các đối tượng địa lý. Vì vậy so sánh các
đối tượng địa lý trên bản đồ thống nhất nhưng không đồng nhất. Bởi chúng nằm
trong sự thống nhất về đối tượng so sánh nhưng khác nhau về ngơn ngữ thực
hiện.
Rèn kỹ năng phân tích:


Phân tích là phương pháp nhận biết lơgic, nó phân chia trong tư duy đối
tượng nhận thức ra thành các bộ phận và những mặt cấu thành để nghiên cứu
từng cái riêng biệt như các yếu tố nguyên vẹn phức tạp.
Phân tích như là một phương pháp đào sâu vơ hạn quá trình nhận thức hiện

Đối với dạng câu hỏi trình bày thì học sinh cần phải trình bày chi tiết nội
dung kiến thức.
Ví dụ: Trình bày các đới cảnh quan Châu Á
Học sinh cần trình bày được đặc điểm và nơi phân bố của từng đới cảnh
quan:
Cảnh quan Đài Nguyên:
+ Thực vật chủ yếu là rêu, quyết và địa y; động vật hầu như khơng có
+ Phân bố chủ yếu ở vòng cực Bắc
Dạng 3: Dạng câu hỏi chứng minh
Đối với dạng câu hỏi này thì cần đưa ra những dẫn chứng để chứng minh
Ví dụ: Chứng minh rằng Châu Á là châu lục đông dân.
Dân số thế giới năm 2000 là 6.055.400.000 người thì dân số Châu Á là
3.683.000.000 người. Đến năm 2015 dân số thế giới là 7.346.000.000 người thì
dân số Châu Á là 4.391.000.000 người. Dù ở thời điểm nào đi chăng nữa thì dân
số Châu Á cũng chiếm khoảng 61% dân số thế giới.
Giải pháp 4: Kiểm tra 10 – 15 phút
Trước khoảng 2 tuần dạy tiết ơn tập thì giáo viên phải giao bài cho học sinh
ôn tập dần ở nhà. Cuối tiết ôn tập giáo viên kiểm tra việc ôn tập bài ở nhà của
học sinh bằng cách cho các em kiểm tra vào giấy và nộp cho giáo viên. Giáo
viên chuẩn bị khoảng 10 đề khác nhau.
Giải pháp 5: Tiếp tục giao câu hỏi, bài tập và các bài cần ôn cho học sinh
về nhà để tiếp tục ôn tập
* Riêng đối với học sinh giỏi: Việc dạy học sinh giỏi đối với bản thân tôi
hầu như không dạy trước chương trình mà dạy song song với kiến thức trên lớp.
Tơi sử dụng 1 số giải pháp dạy ôn tập là chủ yếu.
+ Về khả năng áp dụng của sáng kiến:Sáng kiến này có thể áp dụng dạy
vào tiết ơn tập của môn Địa lý trong trường Trung học cơ sở, Trung học phổ
thơng,Tiểu học và từ đó có thể làm bài học kinh nghiệm tham khảo cho toàn bộ
Giáo viên đang trực tiếp đứng lớp
* Vận dụng các phương pháp, các kỹ năng trên tôi soạn một tiết ôn tập

Ngồi số tiền có thể tính đối với một khối học trong 1 học kì thì các giải
pháp này cịn có thể áp dụng đối với nhiều môn học trong cả 2 học kì thì số tiền
làm lợi là rất lớn, khó có thể tính bằng con số cụ thể.
+ Mang lại lợi ích xã hội: (nâng cao điều kiện an tồn lao động, cải thiện
điều kiện sống, làm việc, bảo vệ môi trường, sức khỏe con người)
Qua việc áp dụng chuyên đề, kết quả thu được trong giảng dạy bồi dưỡng
đội tuyển học sinh giỏi địa lý những năm gần đây, chất lượng và số lượng giải
tăng hơn so với các năm học trước. Chất lượng học sinh đại trà được nâng cao.
Góp phần hồn thành chỉ tiêu mũi nhọn và chỉ tiêu chung của nhà trường.
- Các thông tin cần được bảo mật (nếu có): Khơng
d) Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
Học sinh
Lớp học
Bản đồ


Máy tính
Đề cương do giáo viên tự soạn
Đề kiểm tra do giáo viên soạn và sưu tầm
Xây dựng kho tư liệu, tài liệu, phục vụ giảng dạy ngay tại trường và có
thể phổ biến rộng rãi trong tồn huyện, tồn tỉnh và các tỉnh bạn
đ) Về khả năng áp dụng của sáng: Sáng kiến này có thể áp dụng dạy vào
tiết ôn tập của môn Địa lý trong trường Trung học cơ sở, Trung học phổ
thơng,Tiểu học và từ đó có thể làm bài học kinh nghiệm tham khảo cho toàn bộ
Giáo viên đang trực tiếp đứng lớp.
Số

Tên tổ

TT


KHXH
Lĩnh vực xã hội

..., ngày ... tháng ... năm2019
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG
SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN
(Ký tên, đóng dấu)

Tân Phong, ngày 21 tháng 01 năm 2019

Tác giả sáng kiến
(Ký, ghi rõ họ tên)


Nguyễn Thị Thủy

Trần Thị Thanh Hòa