Chuyên đề môn khoa học quản lý
Khoa Khoa häc Qu¶n lý Chuyªn ®Ò m«n häc

1
Câu 1: Phân biệt các mô hình quản lý chất lượng: ISO-9000, Mô
hình quản lý chất lượng toàn diện (TQM), Hệ thống thực hành quản lý
tốt (GMP), Hệ thống phân tích, xác định kiểm soát các điểm nguy hại
trọng yếu trong quá trình chế biến thực phẩm (HACCP), Hệ thống quản
lý chất lượng Q-Base, Hệ thống quản lý chất lượng 5S ?
Các mô hình quản lý chất lượng ra đời nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày
càng cao về chất lượng sản phẩm, chất lượng quản lý. Vậy vì sao phải quan
tâm đến chất lượng? Câu trả lời lời đó là: Chất lượng và tăng trưởng kinh tế

ra hoặc hàm ý. Một cách cụ thể hơn định nghĩa này có thể phát biểu: Chất
lượng là một trạng thái động liên quan đến sản phẩm, dịch vụ, con người
trong quá trình và môi trường đáp ứng hoặc vượt quá kỳ vọng.
Cách tiếp cận của bộ tiêu chuẩn ISO-9000: Họ cho rằng chất lượng
sản phẩm và chất lượng quản trị có mối quan hệ nhân quả, chất lượng sản
phẩm do quản trị quyết định, chất lượng quản trị là nội dung chủ yếu của quản
lý chất lượng. Phương châm của ISO-9000 là làm đúng ngay từ đầu, lấy
phòng ngừa làm phương châm chính.Về chi phí là phòng ngừa các lãng phí
bằng cách lập kế hoạch và xem xét điều chỉnh trong suốt quá trình. Họ cho
rằng tiêu chuẩn của họ là điều kiện cần thiết để tạo ra hệ thống “mua bán tin
cậy’ trên thị trường trong nước và quốc tế và đó là giấy thông hành để vượt
qua các rào cản thương mại trên thị trường.
Bộ tiêu chuẩn này được xây dựng trên triết lý cơ bản như: Thiết lập
hệ thống quản lý chất lượng hợp lý nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ có chất
lượng thoả mãn mọi nhu cầu của khách hàng. Bộ tiêu chuẩn ISO-9000 là các
tiêu chuẩn về hệ thống bảo đảm chất lượng, chứ nó không phải là tiêu chuẩn
kỹ thuật về sản phẩm.Bộ tiêu chuẩn này đưa ra những hướng để xây dựng một
hệ thống chất lượng có hiệu quả chứ không áp đặt một hệ thống chất lượng
đối từng doanh nghiệp, hệ thống quản lý dựa trên mô hình quản lý theo quá
trình và lấy phòng ngừa làm phương châm chính.
Hiện nay, ISO-9000 phiên bản năm 2000 có những cải tiến về hệ thống
chất lượng. Theo quy định của ISO tất cả các tiêu chuẩn quốc tế cần phải
được xem xét lại 5 năm một lần chính vì vậy lần sửa đổi thứ ba này được dự
định ban hành tiêu chuẩn ISO-9000 phiên bản năm 2000 chính thức vào cuối
năm 2000 trong đó có cách tiếp cận mới, cấu trúc mới, yêu cầu mới. Sự ra đời
của phiên bản ISO-9000 năm 2000 vừa tạo điều kiện thuận lợi cũng như thách
thức với các doanh nghiệp nước ta do yêu cầu đòi hỏi cao. Để tồn tại và phát
Khoa Khoa häc Qu¶n lý Chuyªn ®Ò m«n häc

3

lòng kiên trì .v.v…
3. Hệ thống thực hành sản xuất tốt (GMP):
Khoa Khoa häc Qu¶n lý Chuyªn ®Ò m«n häc

4
Hệ thống thực hành sản xuất tốt (Good Manufacturing Practice) là hệ
thống đảm bảo chất lượng, vệ sinh, an toàn áp dụng cơ sở sản xuất chế biến
thực phẩm và dược phẩm. Hệ thống này đưa ra các yêu cầu nhằm kiểm soát
tất cả các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình hình thành chất lượng sản phẩm từ
thiết kế, xây lắp nhà xưởng, thiết bị dụng cụ chế biến, quá trình chế biến, bao
gói, bảo quản, con người, môi trường hoạt động. Yêu cầu cụ thể như nhà
xưởng phải thoáng mát, sạch sẽ, không gây nhiễm bẩn vào sản phẩm. Phương
tiện chế biến phải an toàn vệ sinh, chiếu sáng, thông gió, máy móc, thiết bị
sản xuất bảo đảm bảo. Sức khoẻ người lao động phải được khám định kỳ,
điều trị kịp thời các loại bệnh tật, ngoài ra việc xử lý chất thải phải được kiểm
soát, bảo quản.
4. Hệ thống phân tích, xác định kiểm soát các điểm nguy hại trọng
yếu trong quá trình chế biến thực phẩm (HACCP):
Riêng về thực phẩm, nếu không áp dụng HACCP thì hầu như không
được quốc tế thừa nhận. Nước Nhật Bản trước đây không ủng hộ HACCP lắm
nhưng cũng phải bỏ ra 2 triệu USD để học tập cách áp dụng HACCP vào sản
xuất thực phẩm, thuỷ sản. HACCP là viết tắt của các từ tiếng Anh: Hazards
Anlysis of Critical Control Points; Nội dung chính là: Phân tích các mối
nguy hại, xác định các điểm kiểm soát tới hạn, xác lập ngưỡng tới hạn, thiết
lập hệ thống giám sát các diểm kiểm soát tới hạn, xác định các hoạt động
khắc phục, xác định thủ tục thẩm định, thiết lập hệ thống hồ sơ tài liệu. Như
vậy, HACCP chỉ giải quyết những điểm quan trọng nhất. HACCP phải dựa
trên nền tảng có một nề nếp quản lý tốt, tức là phải áp dụng được GMP. Vì
vậy việc áp dụng GMP là điều kiện tiên quyết với một cơ sở khi áp dụng
HACCP. Chính vì vậy, hệ thống HACCP sẽ tập trung chủ yếu vào kiểm soát

để phân biệt mô các hình quản lý chất lượng có tính chất tương đối đó là:
- ISO-9000: Họ cho rằng chất lượng sản phẩm là do quản trị chất
lượng quyết định cho nên nó là một hệ thống các tiêu chuẩn quản lý chất
lượng bao gồm từ khâu đầu đến khâu cuối của quá trình sản xuất trên cơ
sở tiêu chuẩn hoá chặt chẽ từng khâu, nó nhấn mạnh đến vấn đề tiết kiệm
chi phí. Nó là một hệ thống tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng chứ nó không
phải là tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật về sản phẩm. Nó hướng và đề cao vai
trò của các nhà quản lý, trong sản xuất lấy phương châm phòng ngừa là
chính, tránh lãng phí.
- Mô hình quản lý chât lượng toàn diện (TQM): Mô hình này chú
trọng vào khách hàng lấy khách hàng làm phương châm chính nhưng lại
Khoa Khoa häc Qu¶n lý Chuyªn ®Ò m«n häc

6
chú ý vào những người làm ra chất lượng. Toàn bộ hệ thống từ các nhà
quản lý lãnh đạo, các nhân viên tất cả phải nỗ lực và trách nhiệm cho toàn
công ty. Mô hình này lấy hiệu quả kinh doanh làm mục tiêu, tất cả mọi
hiệu quả đều hướng vào kinh doanh, lấy mục tiêu của công ty làm mục tiêu
chung. Đây là mô hình được áp dụng rất nhiều trên thế giới và có thể là
cao nhất hiện nay.
- Hệ thống thực hành sản xuất tốt (GMP): Nó chỉ áp dụng trong lĩnh
vực trong chế biến thực phẩm và dược phẩm. Mô hình này đưa ra một mô
hình bảo đảm chất lượng vệ sinh, an toàn trong sản xuất như vệ sinh
phương tiện chế biến, phân xưởng chế biến, sức khoẻ người lao động, bảo
quản, xử lý chất thải, phân phối sản phẩm.v.v…
- Hệ thống phân tích, xác định kiểm soát các điểm nguy hại trọng
yếu trong quá trình chế biến thực phẩm (HACCP): GMP là điều kiện tiên
quyết đối với một cơ sở khi tiến hành áp dụng HACCP. Vì vậy, hệ thống
HACCP sẽ tập trung chủ yếu vào các yếu tố mang tính công nghệ của quá
trình sản xuất và các khâu trọng yếu. Các yêu cầu đảm bảo an toàn HCCP

các doanh nghiệp mới áp dụng hệ thống quản lý chất lượng. Các chính sách
này nó sẽ khuyến khích các doanh nghiệp nhanh chóng xây dựng cho riêng
mình một mô hình quản lý chất lượng phù hợp. Điều này cũng tạo ra rất nhiều
băn khoăn cho các doanh nghiệp, họ chờ đợi các chính sách của nhà nước. Họ
gặp khó khăn trong vấn đề về vốn trong quá trình triển khai áp dụng, xây
dựng một mô hình quản lý chất lượng. Do đó những hỗ trợ của Nhà nước là
rất cần thiết.
- Nhà nước thành lập các công ty tư vấn, các trung tâm tư vấn về vấn đề
quản trị chất lượng. Để từ đó tư vấn cho các doanh nghiệp nhà nước nên áp
dụng hình thức quản lý chất lượng nào cho phù với ngành nghề kinh doanh
của mình để phù hợp và có hiệu quả nhất. Vấn đề về chất lượng rất còn mơ hồ
đối với một số doanh nghiệp. Có các trung tâm tư vấn, các công ty tư vấn sẽ
giúp cho các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về vấn đề chất lượng, thấy được tầm
quan trọng của việc áp dụng một mô hình quản lý chất lượng sản phẩm. Tư
vấn cho họ nên áp dụng mô hình nào mô hình nào là quan trọng nhất.
- Đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về chất lượng cho các trung
tâm, các địa phương và hỗ trợ đào tạo về quản trị chất lượng cho các doanh
nghiệp. Đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước cũng như doanh nghiệp rất yếu về
quản lý chất lượng. Do vậy để nâng cao sự hiểu biết cũng như các vấn đề về
quản lý, các kế hoạch các chương trình phát triển về chất lượng trong tương
Khoa Khoa häc Qu¶n lý Chuyªn ®Ò m«n häc

8
lai phải đào tạo đội ngũ này thành các cán bộ có năng lực, có trách nhiệm, các
chuyên gia trong vấn đề này.
- Nhà nước tăng cường hợp tác quốc tế với các tổ chức quốc tế về chất
lượng, cấp giấy phép hành nghề cho các tổ chức có uy tín hoạt động tư vấn,
cấp giấy chứng nhận chất lượng. Hợp tác quốc tế để mở rộng và nâng cao các
mô hình quản lý chất lượng khác nhau để từ đó thâm nhập các thị trường khu
vực khác nhau trên thế giới.