Luận Văn
Đề Tài: Mở rộng hoạt động thanh toán không
dùng tiền mặt tại Chi nhánh NHNo & PTNT
Thăng Long

Luận văn tốt nghiệp
Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
LI NểI U
Trong xu th phỏt trin chung ca t nc v quỏ trỡnh hi nhp vi
th gii, ngnh ngõn hng úng gúp mt vai trũ ht sc to ln. ỏp ng
nhng yờu cu ca nn kinh t, ngõn hng ó tng bc cng c, ci tin v
phỏt trin trong ton b h thng.

Luận văn tốt nghiệp
Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
CHNG I: NHNG VN C BN V THANH TON
KHễNG DNG TIN MT
I.Khỏi nim
Thanh toỏn khụng dựng tin mt l mt hỡnh thc thanh toỏn tin, hng
húa dch v ca khỏch hng thụng qua vai trũ trung gian ca Ngõn hng bng
cỏch trớch t ti khon ny chuyn tr vo ti khon khỏc theo lnh ca ch ti
khon.
Nh vy thanh toỏn khụng dựng tin mt l nghip v trung gian ca
Ngõn hng. Ngõn hng ch thc hin thanh toỏn khi cú lnh ca ch ti khon,
bao gm cỏc t chc kinh t, n v cỏ nhõn m ti khon ti Ngõn hng.
Thanh toỏn khụng dựng tin mt thụng thng gm cú 4 bờn:
- Bờn mua hng hay nhn dch v cung ng.
- Ngõn hng phc v bờn mua, tc l Ngõn hng ni n v mua m ti
khon giao dch.
- Bờn bỏn, tc l bờn cung ng hng húa v dch v.
- Ngõn hng phc v bờn bỏn, tc Ngõn hng ni n v bỏn m ti

yờu cu: gn nh, bo m, an ton, d dng trong thanh toỏn mi lỳc mi
ni, m li sinh li. ú chớnh l hỡnh thc thanh toỏn kớn bng in t hay
cũn gi bi thut ng thanh toỏn khụng dựng tin mt.
Thanh toỏn khụng dựng tin mt s lm gim khi lng tin mt cú
trong lu thụng, gim chi phớ trong cỏc khõu in n, kim m, vn chuyn gim
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn: L­¬ng ThÞ Hång Liªn
được chi phí lao động xã hội, đảm bảo cho các dòng vốn trong nền kinh tế xã
hội được tập trung và phân phối nhanh, đáp ứng có hiệu quả thanh toán trong
nền kinh tế, từ đó thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển.
2. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt
Thanh toán không dùng tiền mặt có vai trò to lớn trong nền kinh tế
quốc dân, đặc biệt là trong cơ chế thị trường hiện nay:
- Thanh toán không dùng tiền mặt phục vụ cho quá trình tái sản xuất xã
hội, bởi tiền tệ vừa là khởi đầu và cũng vừa là kết thúc của một chu kỳ sản
xuất.
- Thanh toán không dùng tiền mặt được đẩy mạnh sẽ tiết kiệm được chi
phí lưu thông.
- Thanh toán không dùng tiền mặt tạo điều kiện cho ngân hàng quản lý
và kiểm tra được quá trình sản xuất và lưu thông của nền kinh tế.
-Thanh toán không dùng tiền mặt tạo điều kiện cho ngân hàng và các
tổ chức tín dụng tập trung được nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế.
2.1.Đối với Ngân hàng
Cung cấp dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt cho khách hàng và
nền kinh tế tạo điều kiện cho các ngân hàng tăng thu nhập từ thu phí dịch vụ.
Từ đó thay đổi cơ cấu thu nhập trong tổng thu nhập, nâng cao khả năng tài
chính, khả năng cạnh tranh và tạo sự phát triển bền vững.
Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt mang lại hiệu quả kinh tế to
lớn cho các ngân hàng thương mại, nhờ việc khai thác và sử dụng linh hoạt
nguồn vốn tiền gửi thanh toán của các tổ chức kinh tế và cá nhân trên tài khoản

Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
trong hot ng kinh doanh, m bo an ton v vn v ti sn, trỏnh c ri
ro. 2.3.i vi nn kinh t
Hiu qu hot ng thanh toỏn khụng dựng tin mt mang tớnh v mụ,
cú ý ngha kinh t - xó hi cao:
- To iu kin cho cỏc TCTD khai thỏc tt chc nng trung gian thanh
toỏn ca nn kinh t, thc hin quỏ trỡnh chu chuyn tin t cho nn kinh t,
khai thỏc v s dng cỏc ngun vn trong nn kinh t.
- To iu kin cho quỏ trỡnh sn xut kinh doanh c tin hnh trụi
chy, nhp nhng, thỳc y ng vn luõn chuyn nhanh chúng, gúp phn y
nhanh tc sn xut, luõn chuyn hng húa.
- Gúp phn lm gim lng tin mt trong lu thụng trờn th trng,
hn ch lm phỏt, lu thụng tin tờ, n nh giỏ tr ng tin; to iu kin cho
Ngõn hng Nh nc thc hin tt nhim v iu hũa lu thụng tin t, kim
soỏt cỏc giao dch thanh toỏn khụng dựng tin mt gia cỏc ngõn hng khỏc h
thng, thng xuyờn nm c khi lng chu chuyn tin t khụng bng tin
mt, nõng cao hiu lc thi hnh chớnh sỏch tin t quc gia.

III.iu kin thc hin v nguyờn tc thanh toỏn
1. iu kin thc hin
Cỏc cỏ nhõn v n v mun thc hin thanh toỏn qua ngõn hng cn
phi cú ti khon tin gi ti ngõn hng.
Luận văn tốt nghiệp
Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
Ti khon tin gi cú s d chi tr.
Chp hnh th l thanh toỏn khụng dựng tin mt do Ngõn hng Nh
nc ban hnh.

mc vi phm cú th x lý theo phỏp lut.
- Ngõn hng, Kho bc Nh nc ch cung cp s liu trờn ti khon
khỏch hng cho cỏc c quan ngoi ngnh khi cú vn bn ca cỏc c quan cú
thm quyn theo quy nh ca phỏp lut.
- Khi thc hin cỏc dch v thanh toỏn cho khỏch hng, Ngõn hng
c thu phớ theo quy nh ca Thng c Ngõn hng Nh nc Vit Nam.

IV. Cỏc nhõn t nh hng ti hot ng thanh toỏn khụng dựng tin mt
Hot ng thanh toỏn khụng dựng tin mt ca Ngõn hng chu tỏc
ng ca nhiu nhõn t: Kinh t, tp quỏn khỏch hng, cụng ngh thụng
tinvic nghiờn cu cỏc nhõn t ny s giỳp Ngõn hng a ra c cỏc gii
phỏp thớch hp m rng hot ng thanh toỏn ca mỡnh:
1.Mụi trũng kinh t
Mụi trng kinh t bao gm cỏc yu t: Mc tin t hoỏ, thu nhp
bỡnh quõn u ngi, tc tng trng GDP, lm phỏtth hin trỡnh
phỏt trin ca nn kinh t. S phỏt trin v n nh ca cỏc nhõn t ny l iu
kin thun li phỏt huy cỏc chc nng thanh toỏn ca ngõn hng ng thi
tỏc ng mnh m n nhu cu v cỏch thc s dng sn phm dch v ngõn
hng ca khỏch hng. Khi nn kinh t trong nc ang trong giai on tng
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn: L­¬ng ThÞ Hång Liªn
trưởng, các biến số vĩ mô đều có dấu hiệu tốt, tình hình hoạt động sản xuất
kinh doanh phát triển sẽ là cơ hội tốt trong việc đẩy mạnh các hoạt động thanh
toán qua ngân hàng.Bởi khi đó sản xuất hàng hoá phát triển mạnh, nhu cầu trao
đổi mở rộng, quá trình mua bán diễn ra thường xuyên hơn, chi tiêu thực tế của
dân cư tăng nhanh đòi hỏi công tác TTKDTM phải phát triển kịp thời, thích
ứng với sự phát triển của nền kinh tế.
Trong điều kiện môi trưòng kinh tế cạnh tranh ngày càng gay gắt, các
ngân hàng phải tập trung củng cố “năng lực cạnh tranh” của mình và phải bắt
đầu nghiên cứu kỹ kưỡng các đối thủ, cũng như các khách hàng của họ. Đó

gian thanh toỏn, khi lng thanh toỏn v cht lng thanh toỏn. Quỏ trỡnh
thanh toỏn c m bo an ton, chớnh xỏc, nhanh chúng kp thi s khin
dõn c v cỏc t chc kinh t tớch cc tham gia hot ng thanh toỏn qua ngõn
hng.
4. T chc mng li cung cp dch v thanh toỏn
Nu cỏc ngõn hng, t chc cung ng dch v thanh toỏn cú mng li
rng khp c nc s to ra nhng iu kin thun li cho cỏc doanh nghip, t
chc v cỏ nhõn n giao dch thanh toỏn. Núi cỏch khỏc, vi mng li chõn
rt cng rng Ngõn hng thng mi s thc hin chc nng trung gian thanh
toỏn ca mỡnh mt cỏch d dng v chớnh xỏc hn. ng thi vi chớnh sỏch a
dng hoỏ sn phm s giỳp ngõn hng t c mc tiờu an ton, sinh li.
Khỏch hng c cung cp nhiu sn phm dch v tin ớch s tớch cc tham
gia s dng TTKDTM.
Luận văn tốt nghiệp
Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
Kinh doanh cỏc dch v mi vi mng li rng khp s tng thu nhp
cho cỏc ngõn hng t vic thu phớ dch v. Trờn c s ú ngõn hng cú th
gim phớ sut thanh toỏn, to iu kin cnh tranh v do vy khuyn khớch hot
ng TTKDTM phỏt trin mnh m.
5. C s phỏp lý m bo cho hot ng thanh toỏn
Kinh doanh ngõn hng l mt trong nhng ngnh kinh t chu s giỏm
sỏt cht ch ca lut phỏp v cỏc c quan chc nng ca Chớnh ph. C s
phỏp lý cho h thng thanh toỏn l nn tng m bo cho cỏc ch th thanh
toỏn yờn tõm v tham gia tớch cc vo quỏ trỡnh thanh toỏn vỡ quyn li ca h
c phỏp lut bo v.
Vic hon thin b sung h thng vn bn phỏp quy v cụng tỏc
TTKDTM ngy cng phự hp vi thc t hot ng kinh doanh ngõn hng
trong iu kin kinh t th trng s m bo hn v quyn li ca khỏch hng.
Nhng quy nh v th tc thanh toỏn c n gin hn, d hiu, d s dng,
theo thụng l quc t s y nhanh tc thanh toỏn v thu hỳt c nhiu

1.2.Các loại séc thông dụng
1.2.1.Phân loại theo tính chất chuyển nhượng
Séc vô danh hay séc người cầm ( Cheque to Bearer ):
Là loại séc không ghi tên người được hưởng lợi, mà chỉ ghi là “trả cho
người cầm séc ”. Do vậy bất cứ ai cầm séc này cũng có thể nhận được số tiền
trên tờ séc ở Ngân hàng. Loại séc này được tự do chuyển nhượng cho người
khác bằng hình thức trao tay.
Luận văn tốt nghiệp
Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
Sộc ớch danh ( Norminal cheque ):
L sộc ghi rừ tờn ngi c hng li. chi tr riờng cho ngi th
hng, ngõn hng khụng tr cho ai khỏc ngoi ngi th hng.
1.2.2.Phõn loi theo thi gian luõn chuyn chng t
Sộc chuyn khon hay sộc ti khon ngi th hng (Account Payee
cheque):
L sộc m ngi ký phỏt hoc ngi cm sộc khụng mun Ngõn hng
tr tin mt m mun tr vo ti khon ngi th hng bng cỏch vit ngang
qua mt t sộc nhng ch Tr vo ti khon hoc nhng ch cú ni dung
tng t nh Ti khon ngi th hng m thụi . Sộc chuyn khon khụng
th chuyn nhng.
iu kin: Ngi bỏn khụng tin tng ngi mua v phng din
thanh toỏn.
Phm vi thanh toỏn:
- Thanh toỏn cựng mt NHTM (Bờn chi tr v th hng cựng m ti
khon ti mt NHTM).
- Thanh toỏn khỏc NHTM cú tham gia thanh toỏn bự tr.
Quy trỡnh thanh toỏn ca Sộc chuyn khon:
- Trng hp 1: Cỏc khỏch hng cựng m ti khon ti mt NHTM
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn: L­¬ng ThÞ Hång Liªn

và gửi một liên bản kê thanh toán bù trừ sang NHTM phục vụ bên
thụ hưởng trong phiên thanh toán bù trừ.
(6) NHTM phục vụ bên thụ hưởng hạch toán “Có” vào tài khoản bên
thụ hưởng và báo “Có” cho họ.
Séc bảo chi hay séc chứng thực (Certified cheque):
Séc bảo chi là séc được tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán xác nhận
khả năng thanh toán trước khi người chi trả trao séc cho người thụ hưởng để
nhận hàng hoá, dịch vụ. Người phát hành séc phải lưu trước số tiền ghi trên tờ
séc vào một tài khoản riêng để ngân hàng làm thủ tục bảo chi trước khi giao
séc cho khách hàng.
Bên thụ hưởng
séc
Bên chi trả
(ký phát séc)
NHTM phục vụ
bên thụ hưởng
NHTM phục vụ
bên chi trả
(1)
(2)
(6)
(4)
(5)
(3)
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn: L­¬ng ThÞ Hång Liªn
Ngân hàng chẳng những chứng thực người ký phát có đủ tiền ở tài
khoản chi trả séc mà còn có trách nhiệm phong tỏa số tiền đó cho người thụ
hưởng trong thời gian luật định tùy theo luật pháp của mỗi nước.
Điều kiện: ở đây người bán cũng không tin tưởng người mua về

(4) NHTM phục vụ bên thụ hưởng hạch toán “Có” trên tài khoản bên
thụ hưởng và báo “Có” cho họ.
Đồng thời lập 3 liên bản kê thanh toán bù trừ và gửi 1 liên cùng séc
Bảo chi cho NHTM phục vụ bên chi trả trong phiên thanh toán bù trừ.
- Trường hợp 3: Các khách hàng mở tài khoản tại 2 NHTM cùng hệ thống,
nhưng không tham gia thanh toán bù trừ
Tương tự như trường hợp 2 nhưng ở bước (4b) thay vì lập bản kê thanh
toán bù trừ, NHTM phục vụ bên thụ hưởng lập giấy báo liên hàng. Sổ séc định mức:
Bên thụ hưởng
séc
Bên chi trả
(ký phát séc)
NHTM phục vụ
bên thụ hưởng
NHTM phục vụ
bên chi trả
(1)
(2)
(4a)
(4b)
(3)
Luận văn tốt nghiệp
Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
S sộc nh mc l s sộc cú n nh mt s tin nht nh cho vic
phỏt hnh sộc, c ỏp dng theo yờu cu ca khỏch hng hoc theo quy nh
ca ngõn hng.
V phm vi: s sộc nh mc c s dng thanh toỏn gia cỏc khỏch

chuyn tin.
iu kin: Ngi bỏn hon ton tớn nhim ngi mua v phng din
thanh toỏn, v cho phộp ngi mua khi nhn hng ri mi thanh toỏn, s tin
tng c th hin c s tin v thi hn thanh toỏn.
Trong vũng mt ngy lm vic, ngõn hng phc v n v tr tin phi
hon tt lnh chi ú hoc t chi thc hin nu ti khon ca n v khụng
tin hoc lnh chi lp khụng hp l. Ngõn hng phc v n v hng phi ghi
cú ngay vo ti khon v bỏo cho n v bit sau khi nhn c chng t hp
l.
Phm vi:
- Thanh toỏn trong cựng mt NHTM.
- Thanh toỏn khỏc NHTM cú tham gia thanh toỏn bự tr (thuc cựng
a bn).
- Thanh toỏn khỏc NHTM cựng h thng, nhng khụng tham gia thanh
toỏn bự tr (khụng cựng thuc a bn).
- Thanh toỏn khỏc NHTM khỏc h thng, khụng tham gia thanh toỏn bự
tr (khụng cựng thuc a bn).

LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn: L­¬ng ThÞ Hång Liªn

Quy trình thanh toán của Uỷ nhiệm chi:
- Trường hợp 1: Các khách hàng có tài khoản tại cùng một NHTM
(1) Bên bán giao hàng hoá, dịch vụ cho bên mua.
(2) Bên mua nộp 4 liên Uỷ nhiệm chi vào NHTM.
(3) NHTM hạch toán “Nợ” trên tài khoản bên mua và báo “Nợ” cho họ.
(4) NHTM hạch toán “Có” trên tài khoản bên bán và báo “Có” cho họ.
- Trường hợp 2: Các khách hàng có tài khoản tại 2 NHTM có tham gia thanh
toán bù trừ
Bên mua Bên bán

bên bán
(1)
(3)
(4)
(2) (5)
Luận văn tốt nghiệp
Sinh viên: Lương Thị Hồng Liên
(4) NHTM phc v bờn mua lp lnh thanh toỏn liờn hng gi sang
NHTM phc v bờn bỏn.
- Trng hp 4: Cỏc khỏch hng cú ti khon ti 2 NHTM khụng cựng h
thng v khụng tham gia thanh toỏn bự tr
Cỏc NHTM cú th thanh toỏn qua ti khon gi ti NHNN.
2.2.Thanh toỏn bng sộc chuyn tin
Sộc chuyn tin l loi sộc do ngõn hng phỏt hnh theo yờu cu ca
khỏch hng dựng chuyn tin gia cỏc a phng, trong ú ngi i din
ng tờn trờn t sộc trc tip cm v chuyn sộc.
Thi hn hiu lc ca sộc chuyn tin l 30 ngy (k t ngy phỏt hnh
sộc n ngy np sộc vo ngõn hng thanh toỏn).
Phm vi ỏp dng:
- Thanh toỏn khỏc NHTM cựng h thng, nhng khụng tham gia thanh
toỏn bự tr (khụng cựng thuc a bn).
- Thanh toỏn khỏc NHTM khỏc h thng, khụng tham gia thanh toỏn bự
tr (khụng cựng thuc a bn). Trờn thc t trng hp ny khụng ỏp dng.
Sộc chuyn tin th tc gn nh, m bo an ton cho bờn mua v bờn
bỏn.
Ni dung thanh toỏn ca sộc chuyn tin:
- Th tc phỏt hnh sộc: NHTM phỏt hnh khụng nht thit phi l ni

(2)
(1)

Trích đoạn Thanh toỏn bằng thẻ thanh toỏn

---