LỜI NÓI ĐẦU
Quản lý ngoại hối là một nhiệm vụ trọng của NHNN trong việc hoạch định và
thực hiện chính sách tiền tệ. chính sách quản lý ngoại hối hiệu quả sẽ góp phần đáng
kể trong cân bắng cán cân thanh toán, kiểm soát sức mua của đồng tiền,kiềm chế
lạm phát, tận dụng nguồn vốn trong nước, thu hút vốn đầu tư nước ngoài tạo điều
kiện ổn định và phát triển nền kinh tế
Cùng với sự biến động của nền kinh tế , chính sách quản lý ngoại hối đã được
đổi mới triệt để về tư duy lẫn điều hành. Chính sách nới lỏng quản lý ngoại hối đã
dần dần thay thế chính sách độc quyền kiểm soát và kinh doanh ngoại hối nhà nước.
Cơ chế điều hành tỷ giá cũng được thay đổi căn bản từ chế độ tỷ giá cố định sang
chế độ tỷ giá thả nổi có kiểm soát. các công cụ quản lý ngoại hối được sử dụng
tương đối có hiệu quả. Bên cạnh những thành quả đạt được, trong những năm vừa
qua, chính sách quản lý ngoại hối vẫn còn những tồn tại nhất định. Đó là, tỷ giá
chưa thật sự phản ánh đúng cung cầu tiền tệ trong nền kinh tế. Sự kết hợp giữa
chính sách quản lý ngoại hối với các chính sách quản lý vĩ mô đã có nhưng chưa hài
hòa. Để có thể hiểu thêm về hoạt động quản lý ngoại hối của
NHNN Việt Nam trong thời gian qua, trong quá trình học cũng như trong quá trình
nghiên cứu viết tiểu luận môn học “Ngân hàng trung ương” em lựa chọn đề tài :
“Đánh giá về hoạt động quản lý hoạt động ngoại hối của NHNN Việt Nam
thời gian qua và những kiên nghị”
Mặc dù đã được trang bị những kiến thức cơ bản trong môn học “Ngân hàng
trung ương”, nhưng với trình độ có hạn cũng như còn nhiều hạn chế trong quá trình
nghiên cứu tài liệu chắc chắn bài viết không tránh khỏi thiếu sót. Em rất mong nhận
được ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo.
Sinh viên :Phùng Thị Ánh Tuyết
CHƯƠNG 1:
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG NGOẠI HỐI
Trang 1
CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC
thời sử dụng chính sách ngoại hối như một công cụ có hiệu lực thực hiện chính sách
tiền tệ, thông qua mua bán ngoại hối trên thị trường để can thiệp vào tỷ giá khi cần
thiết nhằm ổn định giá trị đối ngoại của đồng tiền, tác động vào lượng tiền cung
ứng.
2.2. Bảo tồn quỹ dự trữ ngoại hối nhà nước
NHTW không chỉ bảo quản và quản lý quỹ dự trữ ngoại hối nhà nước mà còn
biết sử dụng phục vụ cho đầu tư phát triển kinh tế, đảm bảo an toàn không bị ảnh
hưởng rủi ro về tỷ giá ngoại tệ trên thị trường quốc tế.
2.3. Cải thiện cán cân thanh toán quốc tế
Trong cả hai trường hợp cán cân thanh toán bội thu hoặc bội chi, nếu không
có sự can thiệp của NHTW, tỷ giá sẽ tăng giẳm theo nhu cầu ngoại hối trên thị
trường. Tuy nhiên ở nhiều nước, NHTW đóng vai trò điều tiết tỷ giá để thực hiện
mục tiêu của chính sách kinh tế. Nếu NHTW muốn xác lập một tỷ giá ổn định nghĩa
là giữ cho tỷ giá không tăng, không giảm, thì NHTW hoặc là mua vào số ngoại tệ từ
nước ngoài chuyển vào trong nước làm cho quỹ dự trữ ngoại hối sẽ tăng lên tương
ứng, hoặc NHTW sẽ bán ngoại tệ ra để đáp ứng nhu cầu của thị trường khi có luồng
ngoại tệ chảy ra nước ngoàI, quỹ dự trữ ngoại hối giảm xuống tương ứng.
Trang 3
II.CƠ CHẾ QUẢN LÝ NGOẠI HỐI
1. Cơ chế tự do ngoại hối
Theo cơ chế này, ngoại hối được tự do lưu thông trên thị trường, cân bằng
ngoại hối do thị trường quyết định mà không có sự can thiệp của nhà nước.
2. Cơ chế quản lý
Hiện nay, hầu hết các nước đều áp dụng cơ chế có sự quản lý của nhà nước,
song mức độ quản lý và can thiệp có khác nhau.
2.1. Cơ chế nhà nước thực hiện quản lý hoàn toàn
Theo cơ chế này, nhà nước thực hiện độc quyền ngoại thươngvà độc quyền
ngoại hối. Nhà nước áp dụng các biện pháp hành chính áp đặt nhằm tập trung tất cả
hoạt động ngoại hối vào tay mình. Tỷ giá do nhà nước quy định buộc tất cả các giao
dịch ngoại hối phải chấp hành, các tổ choc tham gia hoạt động kinh doanh xuất nhập
1.2 Mua bán trên thị trường quốc tế
Với nhiệm vụ quản lý quỹ dự trữ ngoại hối,NHTW thực hiện việc mua bán
trên thị trường quốc tế nhằm bảo tồn và phát triển quỹ dự trữ ngoại hối. NHTW thực
hiện việc mua bán ngoại hối sẽ tác động trực tiếp vào tiền TW (MB) từ đó có thể
can thiệp nhằm đạt được tỷ giá mong muốn.
2. Hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW
Quản lý, điều hành thị trường ngoại hối, thị trường ngoại tệ liên ngân hàng,
bằng cách đưa ra quy chế ra nhập thành viên, quy chế hoạt động, quy định giới hạn
tỷ giá mua bán trên thị trường..
Tham gia xây dựng các dự án pháp luật, và ban hành các văn bản hướng dẫn
thi hành luật quản lý ngoại hối
Cấp giấy phép và thu hồi giấy phép hoạt động ngoại hối
Kiểm tra giam sát việc xuất nhập khẩu ngoại hối, kiểm soát các hoạt động
ngoại hối của các tổ chức tín dụng.
Thực hiện các nhiệm vụ quyền hạn khác của quản lý ngoại hối.
Biên lập cán cân thanh toán
3. Nội dung cơ bản của quy chế quản lý ngoại hối
Những quy định chung gồm :
- Đối tượng và phạm vi quản lýtổ chức cá nhân có hoạt động ngoại hối.
- Cơ quan quản lý: Chính phủ giao cho ai?, ví dụ: MHTW hoặc thành lập
riêng một cơ quan để giao nhiệm vụ..
Trang 5
- Quy định về nội dung quản lý ngoại hối, người cư trú, người không cư trú,
các hoạt động ngoại hối.
- Quy định về: mở tài khoản, sử dụng ngoại tệ của người không cư trú và
người cư trú.
- Quy định về các giao dịch vãng lai
- Quy định về giao dịch vốn
- Các điều khoản khác.
Các quy định đặt ra nhằm đảm bảo hoạt động ngoại hối được thực hiện tốt.
Trang 7
b. Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động ngoại hối.
c. Tổ chức, điều hành thị trường ngoại tệ liên ngân hàng và thị trường ngoại hối
trong nước.
d. Kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các quy địnhcủa pháp luật về quản lý ngoại
hối.
e. Kiểm soát hoạt động ngoại hối của các tổ chức tín dụng.
f. Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác về quản lý ngoại hối theo quy định
của pháp luật.
2. Điều 38: quy định quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước
a. Quy định dự trữ ngoại hối: ngoại tệ tiền mặt, số dư ngoại tệ trên tàI khoản tiền
gửi ở nước ngoàI, hối phiếu và các chứng nhận nợ của nước ngoàI bằng ngoại tệ,
vàng…
b. NHNN quản lý dự trữ ngoại hối của nhà nước, của nước CHXHCNVNtheo quy
định của chính phủ nhằm thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia, đảm bảo khả
năng thanh toán quốc tế , bảo toàn dự trữ ngoại hối nhà nước.
c. Sử dụng ngoại hối nha nước cho các nhu cầu đột xuất, cấp bách của nhà nước do
thủ tướng chính phủ quyết định.
d. NHNN báo cáo chính phủ và UBTV Quốc Hộivề tình hình biến động dự trữ
ngoại hối nhà nước.
e. Bộ tàI chính kiểm tra việc dự trữ ngoại hối nhà nước.
Ngày 17/08/1998 chính phủ đã ban hành nghị định số 63/1998/NĐ-CP quy định
quản lý ngoại hối. Sau đó, ngày 16/4/1999 NHNN có thông tư số 01/1999/NHNN7
hướng dẫn thi hành nghị định63/1998/NĐ-CPvề quản lý ngoại hối. Có các nội dung
chính sau:
o Những quy định chung về:
đối tượng áp dụng
phạm vi điều chỉnh
o Quy định về việc mở tài khoản
o Quy định về các giao dịch vãng lai