Tiểu luận Thị trờng chứng khoán ở Việt Nam
Lời mở đầu
Với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế của thế giới, sự vơn lên không
ngừng của các nớc trong khu vực về tất cả các lĩnh vực mà đặc biệt là sự phát
triển nh vũ bão về kinh tế, chính trị, xã hội. Điều đó đặt nớc ta vào một vị thế
vô cùng quan trọng, bởi vì nớc ta nằm ở vị trí cực kỳ nhạy cảm, nhạy cảm cả
về vị trí chiến lợc quân sự cũng nh kinh tế trong khu vực. Chính vì thế mà
Đảng và nhà nớc đã nhận thấy rõ công việc của mình là phải lãnh đạo, định h-
ớng phát triển cho nền kinh tế đất nớc sao cho thật tốt, để tiến vào kỷ nguyên
mới với thành công mới rực rỡ. Để đạt đợc điều đó Đảng, nhà nớc đã đa ra
nhiệm vụ và mục tiêu phải tiến hành "Công nghiệp hoá và Hiện đại hoá đất n-
ớc".
Để tiến hành công nghiệp hoá hiện đại hoá thành công, tăng trởng kinh tế
bền vững, khắc phục nguy cơ tụt hậu so với các nớc trong khu vực cần phải có
nguồn vốn lớn. Mà để có nguồn vốn lớn cần phát triển thị trờng chứng khoán.
Tuy nhiên, việc phát triển thị trờng chứng khoán ở Việt Nam gặp không ít khó
khăn về kinh tế nhng cũng chính nó lại có thể trở thành vật cản cho nền kinh tế
ấy.
Chính vì thế, mà hơn bao giờ hết chúng ta cần phải chuẩn bị một cách kỹ
càng cả về kiến thức cơ bản và các kinh nghiệm của các nớc khác trên thế giới
về cơ cấu quản lý và kiểm soát hoạt động của thị trờng chứng khoán. Có nh
vậy thì thị trờng chứng khoán mới không trở thành vật cản của nền kinh tế.
Trong phạm vi bài tiểu luận này các vấn đề đợc đề cập đến gôm:
- Chứng khoán và Thị trờng chứng khoán
- Thị trờng chứng khoán tại Việt Nam
- Những giải pháp đẩy mạnh sự phát triển thị trờng chứng khoán tại Việt
nam .
Phần1: chứng khoán và thị tr ờng chứng khoán
I. chứng khoán
1. Khái niệm :
Chứng khoán là chứng chỉ thể hiện quyền của chủ sở hữu chứng khoán

- Căn cứ vào chủ thể phát hành, trái phiếu gồm hai loại chính là: trái
phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phơng (do chính phủ và chính
quyền địa phơng phát hành) và trái phiếu công ty (do công ty phát hành).
- Căn cứ vào tính chất chuyển đổi, trái phiếu đợc chia thành loại có khả
năng chuyển đổi (chuyển đổi thành cổ phiếu) và loại không có khả năng
chuyển.
- Căn cứ vào cách thức trả lãi, trái phiếu đợc chia thành các loại sau:
+ Trái phiếu có lãi suất cố định: là loại trái phiếu đợc thanh toán cố định
theo định kỳ.
2
Tiểu luận Thị trờng chứng khoán ở Việt Nam
+ Trái phiếu với lãi suất thả nổi: là loại trái phiếu mà khoản lãi thu đợc
thay đổi theo sự biến động của lãi suất thị trờng hoặc bị chi phối bởi biểu giá,
chẳng hạn nh giá bán lẻ.
+ Trái phiếu chiết khấu: là loại trái phiếu không trả thởng và đợc bán theo
nguyên tắc chiết khấu. Tiền thởng cho việc sở hữu trái phiếu nằm dới dạng lợi
nhuận do vốn đem lại hơn là tiền thu nhập ( nó là phần chênh lệch giữa giá trị
danh nghĩa- mệnh giá trái phiếu và giá mua).
- Trái phiếu có bảo đảm và trái phiếu không có bảo đảm.
2.3. Các chứng chỉ có nguồn gốc chứng khoán:
- Chứng quyền: là giấy xác nhận quyền đợc mua cổ phiếu mới phát hành
tại mức giải tờng bán ra của công ty. Các chứng quyền thờng đợc phát hành
cho cổ đông cũ, sau đó chúng có thể đợc đem ra giao dịch.
- Chứng khế: là các giấy tờ đợc phát hành kèm theo các trái phiếu, trong
đó xác nhận quyền đợc mua cổ phiếu theo những điều kiện nhất định.
- Chứng chỉ thụ hởng: là giấy xác nhận quyền lợi của khách hàng là
những nhà đầu t cá nhân trong các quỹ đầu t nhất định. Chứng chỉ này có thể
đợc mua bán, giao dịch trên thị trờng chứng khoán nh các giấy tờ có giá trị
khác. Chứng chỉ này do công ty tín thác đầu t hay các quỹ tơng hỗ phát hành
(là tổ chức chuyên nghiệp thực hiện đầu t theo sự uỷ nhiệm của khách hàng)...

công ty phát hành chứng khoán bán ở thị trờng thứ cấp. Nhà đầu t trên thị tr-
ờng sơ cấp chỉ mua cho công ty phát hành với giá mà họ cho rằng thị trờng thứ
cấp sẽ chấp nhận cho chứng khoán này.
Thị trờng sơ cấp và thị trờng thứ cấp là hai bánh xe của một chiếc xe.thị
trơng sơ cấp là bánh động lực còn thị trờng thứ cấp là bánh cân bằng.Nh vậy
thị trờng sơ cấp và thị trờng thứ cấp có mối quan hệ nội tạI, trong đó thịtrờng
sơ cấp là tiền đề còn thị trờng thứ cấp là động lực.
Xét về phơng diện tổ chức và giao dịch ,TTCK có ba loại:
Thị trờng chứng khoán tập trung:là thị trờng ở đó việc giao dịch mua
bán chứng khoán đợc thực hiện thông qua Sở giao dịch chứng khoán.
Thị trờng chứng khoán bán tập trung: là thị trờng CK bậc cao. Thị
trờng chứng khoán bán tập trung (OTC) không có trung tâm giao dịch mà giao
dịch mua bán chứng khoán thông qua mạng lới điện tín, điện thoại. Một điều
rất quan trọng là các nhà đầu t trên thị trờng OTC không trực tiếp gặp nhau để
thoả thuận mua bán chứng khoán nh trong phòng giao dịch của SGDCK, thay
vào đó họ thuê các công ty môi giới giao dịch hộ thông qua hệ thống viễn
thông.
4
Công ty
chứng
khoán
Hệ
thống
đăng
ký,
thanh
toán, bù
trừ và
lưu ký
chứng

chứng khoán đợc niêm yết trên SGDCK cũng đợc mua bán ở thị trờng này.
Hoạt động giao dịch buôn bán chứng khán trên thị trờng OTC cũng diễn
ra khá đơn giản. Khi một khách hàng muốn mua một số lợng chứng khoán
nhất định, anh ta sẽ đa lệnh ra cho công ty chứng khoán đang quản lý tài sản
của mình yêu cầu thực hiện giao dịch hộ mình. Thông qua hệ thống viễn
thông, công ty môi giới- giao dịch sẽ liên hệ tới tất cả các nhà tạo thị trờng của
loại chứng khoán này để biết đợc giá chà bán thấp nhất của loại chứng khán
đó. Sau đó công ty này sẽ thông báo lại cho khách hàng của mình và nếu
khách hàng chấp thuận, thì công ty sẽ thực hiện lệnh này và giao dịch của
khách hàng sẽ đợc thực hiện.
Thị tròng chứng khoán phi tập trung: còn gọi là thị trờng thứ ba. Hoạt
động mua bán chứng khoán đợc thực hiện tự do.
2. Chức năng của TTCK
2.1.Chức năng thứ nhất :Huy động vốn cho nền kinh tế
Thị trờng chứng khoán đợc xem nh chiếc cầu vô hình nối liền ngời thừa
vốn với ngời thiếu vốn để họ giúp đỡ nhau thông qua việc mua bán cổ phiếu và
qua đó để huy động vón cho nền kinh tế, góp phần phát triển sản xuất kinh
doanh tạo công ăn việc làm cho ngời lao động, giảm thất nghiệp, ổn định đời
sống dân c và thúc đẩy nền kinh tế phát triển.Thông qua thị trờng CK,chính
phủ và chính quyền địa phơng cũng huy động các nguồn vốn cho đầu t phát
triển cơ sở hạ tầng.Thị trờng chứng khoán đóng vai trò tự động điều hoà vốn
giữa nơi thừa sang nơi thiếu vốn. Vì vậy, nó góp phần giao lu và phát triển
5
Tiểu luận Thị trờng chứng khoán ở Việt Nam
kinh tế. Mức độ điều hoà này phụ thuộc vào quy mô hoạt động của từng thị tr-
ờng chứng khoán. Chẳng hạn, những TTCK lớn nh Luân Đôn, Niu óc , Paris,
Tokyo,... thì phạm vi ảnh hởng của nó vợt ra ngoài khuôn khổ quốc gia vì đây
là những TTCK từ lâu đợc xếp vào loại hoạt động có tầm cơ quốc tế. Cho nên
biến động của thị trờng tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế của bản thân nớc sở
tại, mà còn ảnh hởng đến thị trờng chứng khoán nớc khác.

Tiểu luận Thị trờng chứng khoán ở Việt Nam
hành cổ phiếu,trái phiếu. Biện pháp này chỉ có thể thực hiện đợc khi dân
chúng có nguồn tiết kiệm dồi dào, và ý thức cũng nh phong trào tiết kiệm
trong dân chúng tốt.
Có thị trờng chứng khoán số vốn nhàn rỗi trong xã hội sẽ đợc thu hút vào
công cuộc đầu t. Vốn đầu t sẽ sinh lời, càng kích thích ý thức tiết kiệm trong
dân chúng.
3.1.2. Giúp Nhà nớc thực hiện chơng trình phát triển kinh tế xã hội
Nhà nớc nào cũng có nhiệm vụ ổn định và phát triển kinh tế. Nền kinh tế
tăng trởng hay suy thoái trớc hết phụ thuộc vào chính sách và các biện pháp
can thiệp của Nhà nớc. Bất cứ Nhà nớc nào cũng phải có ngân sánh. Ngân
sánh Nhà nớc càng lớn thì chơng trình phát triển kinh tế xã hội càng dễ dàng
thành công.
Để có vốn cho chi tiêu, Nhà nớc phải thực hiện chính sách thuế. Thuế là
biện pháp quan trọng nhất để tạo ngân sách Nhà nớc. Nhng, thông thờng thuế
không đủ cho chi tiêu, do đó phải có một nguồn thu khác, đó là trái phiếu kho
bạc, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phơng. Một hình thức
Nhà nớc vay tiền của dân.
3.1.3. Thị trờng chứng khoán là công cụ giảm áp lực lạm phát
3.1.4. Thu hút và kiểm soát vốn đầu t nớc ngoài
Vốn đầu t từ nớc ngoài có vai trò đặc biệt quan trọng đối với những nớc
đang phát triển. Chúng ta ai cũng có thể nhận ra rằng vốn đầu t trong nớc (dù
có huy động tối đa nguồn tiết kiệm của dân chúng) cũng chỉ có giới hạn. Do
vậy phải có vốn đầu t từ nớc ngoài. Trong việc thu hút vốn đầu t nớc ngoài có
nhiều chính sách và biện pháp có thể thực hiện ở nớc ta.
3.1.5. Thị trờng chứng khoán lu động hóa mọi nguồn vốn
trong nớc
Các cổ phiếu, trái phiếu tợng trng cho một số vốn dầu t đợc mua đi bán
lại trên TTCK nh một thứ hàng hóa. Ngời có vốn (có cổ phiếu, trái phiếu...)
không sợ vốn của mình bị bất động tức là không sợ bị chôn tại nơi mà mình

3.2.4. Tin đồn thất thiệt: Việc phao tin đồn không chính xác hay thông
tin lệch lạc về hoạt động của một đơn vị kinh tế sẽ gây hậu quả xấu cho đơn vị.
Đây là điều cấm trong hoạt động của TTCK.
3.2.5. Mua bán liên tục nhằm đầu cơ: Liên tục mua một loại cổ phiếu
nào đó ở giá cao và bán ra ở giá thấp với mục tiêu làm ảnh hởng đến giá cổ
phiếu để đầu cơ.
4. Các đối tợng tham gia thị trờng chứng khoán
Các đối tợng tham gia thị trờng CK chia thành các nhóm:nhà phát
hành,nhà đầu và các tổ chức có liên quan.
4.1. Nhà phát hành và các tổ chức huy động vốn
Nhà phát hành là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua thị trờng
chứng khoán. Nhà phát hành có thể là chính phủ, chính quyền địa phơng, công
ty, hay các tổ chức tài chính.
8
Tiểu luận Thị trờng chứng khoán ở Việt Nam
4.2. Nhà đầu t
Nhà đầu t có thể chia làn hai loại: nhà đầu t cá nhân và nhà đầu t có tổ
chức.
4.2.1. Các nhà đầu t các nhân
Nhà đầu t các nhân là những ngời tham gia mua bán trên thị trờng chứng
khoán với mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Tuy nhiên, lợi nhuận luôn gắn liền với
rủi ro. Rủi ro càng cao thì lợi nhuận càng lớn. Do vậy, các nhà đầu t phải lựa
chọn các hình thức đầu t phù hợp với mình.
4.2.2. Các nhà đầu t có tổ chức
Các tổ chức này thờng xuyên mua bán chứng khoán với số lợng lớn và có
các bộ phận chức năng bao gồm nhiều chuyên gia có kinh nghiệm để nghiên
cứu thị trờng và đa ra các quyết định đầu t. Đầu t thông qua các tổ chức này có
u điểm là đa dạng hoá danh mục đầu t và các quyết định đầu t đợc thực hiện
bởi các chuyên gia có kinh nghiệm.
Một bộ phận quan trọng của các tổ chức đầu t là các công ty tài chính.

điều hành.
Thứ hai: SGDCK đợc tổ chức dới hình thức công ty cổ phần có cổ đông là
công ty chứng khoán thành viên. SGDCK tổ chức dới hình thức này hoạt động
theo luật công ty cổ phần và chịu sự giám sát của một cơ quan chuyên môn về
chứng khoán và thị trờng chứng chứng khoán do chính phủ lập ra.
Thứ ba: SGDCK đợc tổ chức dới dạng một công ty cổ phần nhng có sự
tham gia quản lý và điều hành của Nhà nớc. Cơ cấu tổ chức, điều hành và quản
lý cũng giống nh hình thức công ty cổ phần nhng trong thành phần hội đồng
quản trị có một số thành viên do Uỷ ban chứng khoán quốc gia đa vào, giám
đốc điều hành SGDCK do ủy ban chứng khoán bổ nhiệm.
Thành viên của SGDCK có thể là cá nhân hoặc các công ty chứng khoán
(còn gọi là công ty môi giới chứng khoán). Để trở thành thành viên của một
SGDCK, công ty phải đợc cơ quan có thẩm quyền của nhà nớc cấp giấy phép
hoạt động, phải có số vốn tối thiểu theo quy định và có những chuyên gia kinh
tế, pháp lý đã đợc đào tạo về phân tích và kinh doanh chứng khoán, ngoài ra
công ty còn phải thoả mãn yêu cầu của từng sở giao dịch riêng biệt. Một công
ty chứng khoán có thể là thành viên của hai hay nhiều SGDCK,nhng khi đã là
thành viên của SGDCK (thị trờng chứng khoán tập trung) thì không đợc là
thành viên của thị trờng phi tập trung (thị trờng OTC) và ngợc lại.
Để cho các giao dịch diễn ra công bằng, đảm bảo lợi ích của các nhà đầu
t, SGDCK có bộ phận chuyên theo dõi, giám sát các hoạt động giao dịch buôn
bán chứng khoán để ngăn chặn kịp thời các vi phạm trong giao dịch nh là gây
nhiễu giá, giao dịch tay trong, giao dịch có giàn xếp trớc. Bộ phận giám sát
tiến hành theo dõi dới hai hình thức là theo dõi thờng xuyên hoặc theo dõi
định kì. Khi phát hiện có vi phạm thì xử lý nghiêm minh, nếu đặc biệt nghiêm
trọng thì trình lên Uỷ ban chứng khoán để điều tra xử lý.
4.4.3. Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán
Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán hoạt động với mục đích bảo vệ
lợi ích cho các công ty thành viên nói riêng và cho toàn ngành chứng khoán
nói chung. Hiệp hội này có một số các chức năng chính sau: