Tiểu luận Lý thuyết Tài chính tiền tệ …… Nguyễn Đặng Thuỳ Dung
LỜI MỞ ĐẦU
Lãi suất luôn được coi là một biến số nhạy cảm đối với đời sống
kinh tế. Lãi suất tác động trực tiếp đến lợi ích của các chủ thể kinh tế,
quyết định đến lợi nhuận của các nhà kinh doanh ngân hàng, quyết
định hiệu quả kinh tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các
doanh nghiệp. Có rất nhiều nghiên cứu, các cuộc tranh luận và bàn cãi
về lãi suất, diễn biến lãi suất được đưa tin hầu như hàng ngày trên các
báo, tạp chí, tạp san chuyên ngành… Lãi suất thực sự là một vấn đề
nóng bỏng thu hút được sự quan tâm của mọi tầng lớp dân cư và xã
hội. Quan tâm đến vấn đề lãi suất, chúng ta không ai có thể phủ nhận
lãi suất là một công cụ sắc bén trong điều hành kinh tế vĩ mô. Song sử
dụng công cụ lãi suất cũng giống như sử dụng một con dao hai lưỡi.
Muốn điều hành nền kinh tế có hiệu quả, đòi hỏi phải nắm bắt, nghiên
cứu kỹ lưỡng lãi suất, nếu không nó sẽ đem lại những kết quả ngoài
dự kiến.
Với mong muốn được hiểu thêm về lãi suất trên cơ sở các kiến
thức đã được học và xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn cùng với tính thời
sự của vần đề này, em đã lưa chọn đề tài: “Lãi suất và hệ thống lãi
suất của Việt Nam trong thời gian vừa qua”.Tuy nhiên, với tính chất
phức tạp của vấn đề, trong giới hạn của bài viết này, xin đề cập tới
những nhân tố tác đông thường xuyên đến lãi suất, dưới góc độ vĩ mô.
Nội dung chính của bài tiểu luận được trình bày theo thú tự sau:
1. Một số vấn đề lý luận chung về lãi suất.
2. Thực trạng hệ thống lãi suất Việt Nam.
3. Những nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất của ngân hàng thương
mại Việt Nam.
Tiểu luận Lý thuyết Tài chính tiền tệ ……… ……NguyễnĐặng Thuỳ
Dung
4. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống lãi suất ở Việt
Nam hiện nay

(tiền lãi). Vậy “ Lãi suất là tỷ lệ phần trăm giữa tiền lãi (hay chi phí
Tiểu luận Lý thuyết Tài chính tiền tệ ……… ……NguyễnĐặng Thuỳ
Dung
phải trả) trên một số lượng tiền nhất định để được sở hữu và sử dụng
tiền ấy trong khoảng thời gian đã thoả thuận trước” (Trang 256- “
Tiền và hoạt động ngân hàng”- NXB Chính trị quốc gia).
2. Các nguyên tắc xác định lãi suất
Lãi suất tồn tại trên thị trường trong một thời kỳ nào đó được
hình thành trên những nguyên tắc nhất định buộc những tác nhân và
thể nhân tham gia vào quan hệ tín dụng phải tuân theo.
2.1 Căn cứ vào cơ chế lãi suất dương:
Ngân hàng là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, tín dụng cho nên
giá cả “ hàng hoá” của ngân hàng phải do ngân hàng ấn định. Tuy
nhiên giá cả này có thể biến đổi theo thị trường sao cho giá cả đó có
thể đảm bảo cho hệ thống ngân hàng hoạt động một các có hiệu quả:
vưa huy động được nhiều vốn đồng thời cũng phải cho vay được
nhiều vốn nhất, đặc biệt là phải có lãi.
Đứng trên quan điểm duy vật biện chứng lãi suất ngân hàng chỉ
có thể phát huy tác dụng khi nó thực sự là tổng hoà lợi ích của cá bên
tham gia vào quan hệ tín dụng. Cơ chế lãi suất dương ra đời để đảm
bảo yêu cầu này. Nội dung của cơ chế lãi suất dương như sau: Tỷ lệ
lạm phát bình quân< lãi suất huy động vốn bình quân< Lãi suất cho
vay bình quân ≤ lợi nhuận bình quân.
2.2 Căn cứ vào quan hệ cung cầu về vốn:
Lãi suất tín dụng tức là lãi suất huy động và lãi suất cho vay,
hay hiểu đơn giản là giá mua và giá bán hàng hoá của thị trường tiền
tệ. Khi giá mua tăng tất yếu giá bán cũng phải tăng để đảm bảo cho
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thu được lợi nhuận và ngược
lại khi giá mua giảm thì việc giảm giá bán hoàn toàn có thể xảy ra.
Tiểu luận Lý thuyết Tài chính tiền tệ ……… ……NguyễnĐặng Thuỳ

nhiều nhân tố:
3.1 Mức cung tiền tệ:
Như đã trình bày ở trên, trong kinh tế thị trường (vốn)
được coi như hàng hoá khác và lãi suất chính là giá của vốn đi vay.
Cũng như giá cả của hàng hoá, nó sẽ tăng hoặc giảm theo quan hệ
cung cầu về hàng hoá đó. Cũng như vậy khi cung về tiền vốn lớn hơn
cầu về tiền thì lãi suất có xu hướng giảm và ngược lại. Cung cầu tiền
tệ là nhân tố tác động trực tiếp đến lãi suất.
3.2 Lạm phát và tỉ giá hối đoái – hai nhân tố tác động đến lãi
suất:
Có thể thấy tác động này qua hình vẽ: Ex
Tỉ
giá
E
x
0
Ex
1
E
x
1

Tỉ suất lợi tức mong đợi
Tỉ giá hối
đoái giảm
Giá dự
tính tăng làm

2/ Trong một khoảng thời gian lạm phát dự tính trong nước cao hơn
làm giảm giá đồng bản tệ, đường Rf chuyền từ Rf0 đến Rf1.
3/ Qua kinh nghiệm của các nhà kinh tế chỉ ra tác động thứ nhất
quyết định tácđộng thứ hai do đó tỉ giá hiện hành giảm từ Ex
0
xuống
Ex
1
.
Qua nhiều phân tích các nhà kinh tế cũng chỉ ra: lợi tức
mong đợi của tài sản trong nước tăng ít hơn so với lợi tức mong đợi
của tài sản ngoài nước. Như hình vẽ đã chỉ rõ: sự chuyển dịch từ R
0
sang R
1
.
3.3 Sự ổn định của nền kinh tế:
Tiểu luận Lý thuyết Tài chính tiền tệ ……… ……NguyễnĐặng Thuỳ
Dung
Lãi suất ngân hàng là một công cụ quan trọng được sử dụng
trong nhiều chính sách kinh tế của nhà nước. Vì vậy khi nền kinh tế có
sự biến động hay ổn định ( đó là tình hình tăng trưởng, lạm phát, thất
nghiệp và cán cân thanh toán quốc tế ) thì lãi suất sẽ thay đổi theo. Vì
thế lãi suất như một tấm gương phản chiếu thực trạng của nền kinh tế
ở mỗi quốc gia từng lãnh thổ tại thời điểm khác nhau. Các nhà kinh tế
trên thế giới đã tổng kết rằng : Lãi suất ngân hàng rất cao ứng với nền
kinh tế khủng hoảng thiếu, lạm phát phi mã hoặc siêu lạm phát; Lãi
suất NH hơi cao, ứng với nền kinh tế năng động; Lãi suất NH thấp,
ứng với nền kinh tế trì trệ, khủng hoảng thừa và thiểu phát.
Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta đang ở trong một