Luận văn tốt nghiệp
PHẦN 1 : TỔNG QUAN
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
1
Luận văn tốt nghiệp
1.Nguyên liệu:
1.1.Bắp đường :
1.1.1.Nguồn gốc [10]:
Bảng 1.1: Tên khoa học của bắp đường
Giới Plantae
Ngành Angiospermae
Lớp Monocots
Lớp phụ Commelinids
Bộ Poales
Họ Poaceae
Chi Zea
Loài Z.mays
Loại bắp đường còn có tên khác là ngô ngọt, bắp ngọt hay bẹ (danh pháp khoa
học: Zea mays L. ssp. mays ) thuộc họ cỏ (Gramineae hoặc là Poaceae). Trước công
nguyên 3000 năm, bắp đã được trồng tại Mexico. Loại bắp nguyên thủy (Zea mays)
được tìm thấy trong hang động Puebla ở Mexico có tuổi ở vào khoảng 5.000 năm
trước công nguyên. Bắp nguyên thủy được trồng làm lương thực. Bắp lan tỏa ra phần
còn lại của thế giới sau khi có tiếp xúc của người châu Âu với châu Mỹ vào cuối thế
kỷ 15, đầu thế kỷ 16. Vào giữa thế kỷ thứ 19, mới có loại bắp đường (phỏng đoán là
qua sự đột biến của gene). Bắp đường chín mau hơn loại bắp thường và có hột nhỏ,
mềm cũng như rất ngọt.
1.1.2.Tình hình sản xuất [10]:
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
2
Luận văn tốt nghiệp
Bảng 1.2: Các nhà sản xuất bắp hàng
12
Cộng hòa Nam Phi 12
Ý
11
Toàn thế giới 692
3
Luận văn tốt nghiệp
Tại Hoa Kỳ và Canada, sử dụng chủ yếu của bắp là nuôi gia cầm và gia
súc, cỏ khô, cỏ ủ chua hay lấy hạt làm lương thực. Cỏ ủ chua được sản
xuất bằng cách lên men các đoạn thân cây bắp non.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
4
Luận văn tốt nghiệp
Bảng 1.3: Giá trị dinh dưỡng trên 100g
bắp đường
Hạt bắp có nhiều ứng dụng
trong công nghiệp, như
chuyển hóa thành chất dẻo
hay vải sợi. Một lượng bắp
nhất định được thủy phân hay
xử lý bằng enzym để sản xuất
xi rô, cụ thể là xi rô chứa
nhiều fructoza, gọi là xirô
bắp, một tác nhân làm ngọt
và đôi khi được lên men để
sau đó chưng cất trong sản
xuất một vài dạng rượu.
Rượu sản xuất từ bắp theo
truyền thống là nguồn của
wisky bourbon. Etanol từ bắp
4,0%
Magiê 37,0 mg
10,0%
Kali 270,0 mg
6,0%
5
Luận văn tốt nghiệp
Sự tiêu thụ bắp từ phía con người như là một loại lương thực chính diễn
ra tại nhiều khu vực trên thế giới. Trong nhiều nền văn hóa người ta sử
dụng các món cháo bắp, như polenta ở Italia, angu ở Brasil, mămăligă ở
Romania hay mush tại Hoa Kỳ hoặc các thức ăn gọi là sadza, nshima,
ugali và mealie pap tại châu Phi. Bắp cũng là thành phần chính trong
tortilla, atole và nhiều món ăn khác trong ẩm thực Mexico, hay chicha,
một loại đồ uống lên men ở Trung và Nam Mỹ. Việc ăn bắp còn trên lõi
cũng tùy thuộc vào từng nền văn hóa. Nó là khá phổ biến tại Hoa Kỳ
nhưng dường như không thấy tại châu Âu.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
6
Luận văn tốt nghiệp
Hình1.1 : Các món ăn chế biến từ bắp
Bắp ngọt là dạng biến đổi gen chứa nhiều đường và ít tinh bột, được dùng
như một loại rau.
Hình 1.2: Bắp sử dụng để chế biến
Bỏng bắp là các hạt bắp từ một vài giống, thứ bắp sẽ nổ để xốp hơn khi bị
rang nóng. Nó là một loại đồ ăn chủ yếu dành cho những người thích ăn
quà vặt.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
7
Luận văn tốt nghiệp
Hình 1.3: Bỏng bắp
chẳng hạn etanol.
Bắp cũng được dùng như một loại mồi câu gọi là "viên bột nhão". Nó là
phổ biến tại châu Âu để câu nhấp.
Các núm nhụy từ hoa cái của bắp (râu bắp), cũng được buôn bán như là
một loại thảo dược có tác dụng lợi tiểu.
Hình 1.5: Râu bắp
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
9
Luận văn tốt nghiệp
Hạt bắp cũng có thể dùng thay cho cát sỏi trong một số chỗ vui chơi cho
trẻ em.
1.1.4.Hình thái thực vật
Chú thích hình:
A – thân cây
B – đốt
C – lóng
D – cuống
E – chồi non
F – lá bao
G – lá nhánh
H – lõi ngô
I – hạt bắp non
J – vòi nhụy
K – vỏ của lá tiếp theo
L – bắp
M – cuống hoa khác
N – lóng khác
O – lá gốc
Hình 1.6: Cấu tạo một tai bắp
Cây thảo lớn mọc hằng năm, có thể cao tới 2,5m.
khoảng 24 – 29°C, nhiều ánh sáng. Không khí có độ ẩm thấp và nhiệt độ cao có
hại cho sự gieo phấn. Những vùng đất ẩm lạnh, có nước đọng không thích hợp
cho bắp.
1.1.6.Một số giống bắp đường ở Việt Nam [12] :
a/Giống bắp đường Sakita: Là giống bắp lai nhập nội. Bắp đường Sakita có
thời gian sinh trưởng 60 – 65 ngày, cây cao trung bình 1,5 – 1,7m, chiều cao
đóng bắp thấp, chống đổ tốt, số bắp trên cây 1 – 2 bắp, chiều dài bắp 20cm, bắp
có hình thuôn đẹp, hạt đóng sít, có màu trắng – vàng xen kẽ. Bắp Sakita có độ
ngọt rất cao (nhiều nơi bà con gọi là bắp siêu ngọt), luộc ăn mềm, thơm được
nhiều người ưa thích. Giống bắp này chống chịu sâu bệnh khá, năng suất trung
bình 12 tấn/ha (khoảng trên 4 tạ/sào Bắc bộ).
b/Giống bắp đường TN115: Là giống bắp lai nhập nội, do công ty Trang Nông
nhập và phát triển. Thời gian sinh trưởng 68 – 70 ngày, cây cao trung bình 2,0 –
2,2m, chiều cao đóng bắp thấp, chống đổ khá, cây sinh trưởng mạnh, dễ trồng,
số bắp trên cây trung bình 1 – 2 bắp; bắp dài 20cm, hạt màu vàng, đóng sít, ít
đuôi chuột. Bắp luộc mềm, hạt ngọt, thơm ngon. TN115 kháng sâu bệnh khá,
năng suất trung bình 12 tấn/ha.
Bắp đường TN115 yêu cầu thoát nước tốt, mật độ trồng thích hợp 70x25cm
(khoảng 2.000 cây/sào). Cần tỉa chồi, tỉa bắp triệt để trước khi trỗ cờ phun râu,
mỗi cây chỉ để 1 bắp. Thu hoạch sớm khi 10% số cây có bắp thâm râu là thích
hợp để tiêu thụ ăn luộc.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
12
Luận văn tốt nghiệp
c/Bắp đường lai TN103: Là giống bắp lai nhập nội từ công ty Navartis. Giống
bắp TN103 có thời gian sinh trưởng 60 – 70 ngày, chiều cao cây trung bình 2,1 –
2,6m, chiều cao đóng bắp thấp, chống đổ tốt, số bắp hữu hiệu 1 – 2 bắp/cây,
chiều dài bắp trung bình 16 – 20cm, đường kính bắp 4,3 – 4,8cm; hạt đóng sít,
sâu, ít đuôi chuột. Màu hạt vàng tươi, bắp luộc mềm, rất ngọt, thơm ngon. Khả
năng chống chịu sâu bệnh của TN103 khá, năng suất trung bình 12 tấn/ha.
tự nhiên, bệnh thường phát sinh và gây hại nhiều hơn ở những ruộng
gieo trồng dầy, những ruộng bón qúa nhiều phân đạm.
Hình 1.11: Vòng phát sinh phát triển của bệnh phấn đen
Biện pháp phòng trừ: Để phòng trừ bệnh bạn phải kết hợp một cách đồng
bộ nhiều biện pháp ngay từ đầu vụ. Cụ thể như sau:
Sau mỗi vụ thu họach cần dọn sạch tàn dư của cây bị bệnh, đưa ra khỏi
ruộng rồi tiêu hủy. Cày bừa kỹ ruộng, nếu có điều kiện tốt nhất là cho
nước vào ruộng để đất ướt sẽ có tác dụng giết chết bào tử nấm đang
nắm trong đất.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
14
Luận văn tốt nghiệp
Không nên lấy hạt ở những ruộng đã bị bệnh ở vụ trước để làm giống
cho vụ sau, vì chính hạt giống là nguồn truyền bệnh cho vụ sau, nên sử
dụng nguồn giống từ những ruộng sạch bệnh.
Trước khi gieo cần sử lý khô hạt giống bằng thuốc Caram 85WP hoặc
Pro-Thiram 80WP với lương 300-500 gram cho một 100 kg hạt giống.
Khi ruộng bị bệnh bạn nên ngắt bỏ kịp thời các bộ phận bị bệnh và các
khối u trước khi các khối u này chín vỡ tung bào tử hậu ra xung quanh,
sau đó đem ra khỏi ruộng rồi tiêu hủy, rồi dùng một trong những lọai
thuốc như Viram Plus 500SC; Caram 85WP hoặc Pro-Thiram 80WP
phun xịt kỹ cho ruộng bắp. Nếu làm tốt biện pháp này sẽ có tác dụng
hạn chế bệnh lây lan rất nhiều.
Phun thuốc diệt trừ sâu ăn lá, sâu đục bắp, đục hột, rệp bắp kịp thời để
hạn chế những vết thương cơ giới do chúng cắn phá gây ra. Trong quá
trình chăm sóc bạn cố gắng hạn chế gây ra những vết xây xát cho cây
để hạn chế con đường xâm nhập của nấm bệnh vào trong cây.
Nếu ruộng thường xuyên bị bệnh gây hại nặng bạn nên luân canh một
vài vụ với cây trồng nước như lúa, một số lọai rau trồng nước để tiêu
diệt nguồn bệnh trong đất, biện pháp này nếu làm đồng lọat trên diện
Luận văn tốt nghiệp
Hình 1.13: Các dấu hiệu bệnh héo lá
Tác nhân gây bệnh: Bệnh do vi khuẩn Bacterial Stewarti E.F.Smith gây
ra.
Điều kiện phát sinh phát triển
Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện độ ẩm cao, mưa nhiều.
Điều kiện thích hợp cho vi khuẩn sinh trưởng là nhiệt độ 30
o
C, pH 6 – 8. Bệnh
lây lan qua hạt giống, tàn dư cây bệnh trong đất và đặc biệt là côn trùng môi giới
Chaetocnema pulicaria (cánh cứng đục lá).
Biện pháp phòng trừ
Chọn, tạo và gieo trồng giống kháng bệnh.
Xử lý hạt giống trước khi gieo bằng nước nóng hoặc bằng thuốc.
Phun thuốc trừ sâu lan truyền bệnh.
Phun chất kháng sinh trừ vi khuẩn: 2S Sea & Sec 12WP; 12DD; hòa
tiếp 50SP Sat 4SL. Có thể dùng các loại thuốc: Kasumil; TP – Zep
18EC.
d/Bệnh gỉ sắt
Đặc điểm nhận biết: Vết bệnh đầu tiên là những chấm màu vàng trong
đến vàng nhạt, nằm rải rác trên phiến lá. Sau tạo những u nổi làm cho tế
bào bị nứt, bên trong chứa một khối bột có màu nâu đỏ vàng, khi còn non
có màu vàng gạch. Cuối giai đoạn sinh trưởng bệnh phát triển nhiều, phủ
kín lá, ổ màu đen tạo thành các vết đen dài trên phiến lá.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
17
Luận văn tốt nghiệp
Hình 1.14: Các dấu hiệu bệnh gỉ sắt
Tác nhân gây bệnh: Bệnh do nấm Puccinia maydis gây ra.
Đặc điểm phát sinh phát triển bệnh
C, 27 – 35
o
C.
Biện pháp phòng trừ
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
18
Luận văn tốt nghiệp
Luân canh trồng bắp với cây họ đậu.
Dùng giống bắp chống bệnh.
Thu gom tàn dư cây bắp rồi đưa ra khỏi ruộng tiêu huỷ.
Bón phân đầy đủ và cân đối cho cây bắp. Tăng cường bón kali cho bắp.
Xử lý hạt giống bắp bằng nước nóng 52
o
C trong 10 phút.
f/Bệnh thối thân và tướp lá bắp
Triệu chứng
Bệnh làm thối phần trên của thân và gây ra các vết bệnh trên lá.
Trên lá, ban đầu vết bệnh ươn ướt như giọt dầu, về sau phần giữa vết
bệnh khô, nhưng chung quanh vẫn còn một viền màu nhạt, sau tạo thành
vết bệnh trên lá dài, kích thước rất khác nhau, cuối cùng lá bị bệnh rách
theo chiều dọc và tướp ra.
Thân cây bắp thường bị thối bắt đầu ở phần trên ngang gần mắt đóng bắp.
Trên bề mặt dóng thân xuất hiện các sọc màu nâu đỏ, còn phần bên trong
thân thì bị thối nâu hoặc thối đen.
Hiện tượng thối thân càng phát triển, ngọn cây bắp bị héo và chết, hoa cờ
không phát triển được.
Hình 1.15: Các dấu hiệu bệnh thối thân
Tác nhân gây bệnh: Bệnh do vi khuẩn Pseudomonas alboprecipitanas
Rosen gây ra
Điều kiện phát sinh phát triển bệnh: Nhiệt độ thích hợp cho vi khuẩn lây
nhiều đợt, khiến cho ruộng bắp phát triển không đồng đều, gây giảm
năng suất.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
20
Luận văn tốt nghiệp
Sau khi nở sâu non tuổi 1 sống trên cây, gặm lá bắp non làm cho lá bắp bị
thủng từng chỗ, hoặc bị khuyết mép lá.
Từ tuổi 2 trở đi, ban ngày sống ở dưới đất, gần xung quanh gốc cây bắp,
ban đêm chui lên cắn hại cây bằng cách gặm quanh thân cây hoặc cắn
ngang phiến lá.
Từ tuổi 3 tuổi trở đi sâu cắn đứt ngang thân cây (mỗi con một đêm có thể
cắn đứt 3 – 4 cây bắp non). Sâu gây hại cho bắp chủ yếu ở giai đọan cây
con (từ lúc mọc đến 4 – 5 lá). Khi cây bắp đã lớn sâu thường đục vào
thân cây chui vào bên trong ăn phần non, phần mềm của ruột cây làm
cho cây bị héo lá đọt và chết.
Sâu phá từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Mạnh nhất từ tháng 12 đến
tháng 2.
Biện pháp phòng trừ:
Vệ sinh sạch cỏ dại trong ruộng và xung quanh bờ. Cày bừa, xới ruộng,
phơi đất để diệt bớt sâu nhộng trong đất trước khi xuống giống.
Luân canh với cây lúa nước hoặc những loại rau ưa nước khác, để diệt
sâu nhộng đang sống trong đất và cắt đứt nguồn thức ăn phù hợp cho sâu.
Có thể sử dụng một số loại thuốc trừ sâu dạng bột như Basudin 10G;
Vibasu 10 H; Furadan 3G; Vibaba 5H; Regent 0,2/0,3G; Vifuran 3G;
Padan 4G; Vicarp 4H...rải xuống hàng hoặc hốc gieo hạt để diệt sâu theo
liều lượng khuyến cáo hoặc có thể sử dụng một trong các loại thuốc trừ
sâu để phun như: Sumithion 50EC; Sherpa 10EC/25EC; Visher 25ND;
Cyperan 5EC/10EC/25EC; Fastocid 5EC; Bi58 40EC; Bian 40EC/50EC;
Ofatox 400EC/400WP; Karate 2,5EC...Nên xịt vào buổi chiều mát để đến
đêm sâu bò ra gây hại dễ bị trúng độc hơn.
non tuổi lớn thích ăn những bộ phận ít nước nhiều đường
Biện pháp phòng trừ:
Luân canh với cây trồng nước như lúa, các loại rau trồng nước... để cắt
đứt nguồn thức ăn liên tục của sâu trên đồng ruộng. Ở những vùng
thường xuyên bị sâu gây hại nặng nên chọn những giống bắp có khả năng
ít bị nhiễm sâu đục thân...
Sau khi thu hoạch, sử dụng thân cây bắp cho trâu bò ăn, làm chất đốt
càng sớm càng tốt, để tiêu diệt những con sâu, con nhộng còn nằm bên
trong thân cây , hạn chế sâu truyền qua vụ sau.
Ngắt ổ trứng sâu trên ruộng rồi tiêu hủy.
Kiểm tra ruộng bắp thường xuyên để phát hiện sớm và phun thuốc kịp
thời diệt sâu non mới nở còn đang sinh sống và cắn phá trên lá chưa kịp
đục vào bên trong thân cây. Có thể sử dụng một trong các lọai thuốc như:
Padan 95SP; Binhdan 95WP; Regent 5SC; Viphensa 50ND; Phetho
50ND; Forsan 50EC/60EC; Fantasy 20EC; Diazol 60EC...Cũng có thể sử
dụng một vài lọai thuốc trừ sâu dạng hạt bón theo hàng, hốc cây như :
Binhdan 10H; Padan 4G; Vibasu 10H; Regent 0,2G/ 0,3G; Tigidan
4G...để diệt sâu.
i/Sâu keo ( Spodoptera mauritia Borsduval )
Đặc điểm nhận biết:
Sâu non có hình ống, màu nâu. Trên lưng và 2 bên có sọc màu nâu vàng,
đen, nâu thẫm.
Bướm sâu keo có màu nâu đen. Cánh bướm có màu nâu hay xám với
những chấm màu vàng sẫm và một đường viền màu xám ở gần mép cánh.
Cánh sau có màu trắng.
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
23
Luận văn tốt nghiệp
Hình 1.18: Sâu keo và bướm sâu
Đặc điểm phát sinh gây hại:
như vẩy cá.
Sâu phá hại bắt đầu từ thời kỳ bắp có 5 – 8 lá. Sâu hoạt động nhiều vào
ban đêm, ban ngày thường ẩn trong nõn bắp, trong bẹ lá hoặc chui xuống
đất ở gần gốc.
Khi cây còn nhỏ sâu hóa nhộng ở dưới đất (sâu 2-5 cm). Từ khi cây trỗ
cờ trở đi sâu hóa nhộng trong bẹ lá, lá bi hoặc trong bắp.
Biện pháp phòng trừ:
Làm sạch cỏ trong ruộng và xung quanh bờ.
Bẫy diệt ngài bằng bả chua ngọt từ tháng 12 đến đầu tháng 2. Cách làm
bả như sau: dùng 4 phần mật (đường đen) trộn với 4 phần dấm, một phần
rượu và một phần nước, sau đó cứ 100 phần hỗn hợp này cho thêm vào 1
phần thuốc trừ sâu Dịch bách trùng (hoặc Regent; Regell; Dip 80 SP). Bả
pha xong đặt trong chậu sành, nhựa...mỗi chậu khoảng 0,25 – 0,5 lít, đặt
cao khỏi mặt đất khoảng 0,2 – 0,3m nơi đầu gió, mỗi ha khoảng 7 – 10
chậu , cứ khoảng một tuần thay bả mới một lần. Hoặc có thể thay chậu
sành bằng búi nhùi rơm, rạ; cách làm: lấy rơm, rạ buộc vào cọc cao 1,2 –
1,5m sau đó vảy nước chua ngọt vào búi, mỗi ha 20 búi. Biện pháp này
muốn có kết quả phải được tiến hành đồng loạt trên diện rộng, tránh làm
đơn lẻ một mình vì sẽ thu hút trưởng thành từ ruộng khác đến đẻ trứng
gây hại nặng cho ruộng nhà mình
Xác định thời vụ gieo trồng thích hợp để tránh đợt sâu phá hại vào tháng
1 và 2.
Dùng thuốc trừ sâu như: Sadavi 95WP, Padan 95SP; Sudin 20EC;
Basudin 40EC.. theo liều lượng trên bao bì.
k/Rệp hại bắp (Rệp cờ - Aphis maydis)
Đặc điểm nhận biết:
GVHD:TRẦN QUỐC HUY SV: NGUYỄN HỨA THANH PHƯƠNG
25
Copyright: Tài liệu đại học ©