1
GIẢI PHÁP NÀO ỨNG PHÓ VỚI HIỆN TƯỢNG NƯỚC BIỂN DÂNG
TRONG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CÁC ĐÔ THỊ VEN BIỂN VIỆT NAM
TS.KTS. Lê Trọng Bình
Trưởng Khoa quản lý Đô thị-Học viện
Cán bộ QLXD&ĐT-Bộ XD.

Ngày 02/12/2008, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định
158/TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí
hậu (CTMTQG), đã xác định nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị, toàn xã
hội, các cấp, các ngành, các tổ chức, mọi người dân, là chuẩn bị các giải pháp
ứng phó với những tác động của hiện tượng biến đổi khí hậu đối với nước ta.
Trong lĩnh vực QHXD và phát triển đô thị Việt nam, nhiệm vụ trên cần
được quán triệt và khẩn trương tổ chửc triển khai thực hiện. Bài viết này đề
xuất một số quan điểm và giải pháp ứng phó với hiện tượng nước biển dâng
trong công tác QHXD các đô thị ven biển.
1. Khái quát đặc điểm các đô thị ven biển
Khu vực ven biển và hải đảo nước ta tập trung phần lớn các đô thị, điểm
dân cư nong thôn, khoảng 130 đô thị các loại trong tổng số 750 đô thị, hệ thống
cơ sở hạ tầng kinh tế, kỹ thuật với khoảng 90 cảng biển, 2/3 tổng số sân bay..
của cả nước. Tại đây hội tụ những tài nguyên quan trọng và có giá trị phục vụ
phát triển kinh tế xã hội: hệ thống cảnh quan sinh thái tự nhiên hấp dẫn của trên
3.200km bờ biển, các vịnh, bãi biển và hàng ngàn hòn đảo, các di sản thiên
nhiên, văn hoá khu dự trữ sinh quyển thế giới, các hệ sinh thái vùng ngập nước,
hệ sinh thái biển đảo,.. hệ thống di sản văn hoá, lịch sử dầy đặc gắn với truyền
thống dựng nứơc và bảo vệ đất nước gồm hàng ngàn di tích văn hoá, lễ hội,
lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, trong đó nhiều di sản có giá trị cấp quốc gia, quốc
tế ( hiện có gần 1000 trong khoảng 3.800 di tích lịch sử văn hoá được xếp hạng
quốc gia, 4 di sản văn hoá thế giới được UNESCO công nhận, chưa kể nhiều di
sản văn hoá được xếp hạng cấp địa phương trên địa bàn 29 tỉnh, thành phố
vùng ven biển, hải đảo nước ta).

xuống cấp, biến đổỉ hệ cân bằng sinh thái khu vực ven biển. Một số dự án chỉ
chú trọng đến mục đích kinh doanh đất đai, bất động sản, hoặc chưa thực sự
quan tâm đến các yếu tố biến đổi khí hậu, cụ thể là nước biển dâng trong tương
lai. Một số dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị có nguy cơ không
bảo đảm mục tiêu dự kiến trước hiện tượng triều cường, nước biển dâng đang
xay ra ngày một nhiều hơn. Hệ luỵ của tiến trình phát triển đó là các khu đô
thị, khu du lịch, kể cả một số đô thị ven biển sẽ phải hứng chi hậu quả khó
lường của hiện tượng nước biển dâng trong thế kỷ 21.
Còn tồn tại thực trạng thiếu đồng bộ trong công tác quy hoạch phát triển
gồm QHPT các ngành, quy hoạch sử dụng đất đai với quy hoạch xây dựng trên
địa bàn đô thị cả nước nói chung, trong đó có khu vực ven biển; tình trạng
chồng chéo trong khai thác và sử dụng tài nguyên sinh thái; công tác quản lý
quy hoạch xây dựng và quy hoạch phát triển ngành; sự tản mạn trong hệ thống
luật pháp và cơ chế, chính sách quản lý phát triển dẫn đến tình trạng thiếu các
quy định pháp luật, cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù phát triển đô thị,
điểm dân cư nông thôn trong điều kiện nước biển dâng, sự phối kết hợp liên
3
ngành, liên vùng trong quản lý đầu tư xây dựng các công trình kinh tế, xã hội,
phát triển hạ tầng đô thị...
Một bất cập khác trong công tác lập Quy hoạch phát triển các đô thị nói
chung, trong đó có quy hoạch xây dựng, quy hoạch phát triển đô thị khu vực
biển đảo, là bên cạnh sự chồng chéo về nội dung chưa có giải pháp lồng ghép
hiệu quả, chất lượng các quy hoạch phát triển, trong đó có quy hoạch xây dựng
nhìn chung còn yếu. Các đô thị ven biển đã được lập, phê duyệt Quy hoạch
chung, điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng với thời hạn đến năm 2020, một
số đô thị có thời hạn quy hoạch đến năm 2030. Nội dung quy hoạch xây dựng
đô thị chưa dự báo và có giải pháp ứng phó các biến động khi hậu, tổ chức
không gian đô thị gắn với bảo vệ môi trường, cảnh quan và ứng phó nước biển
dâng cho giai đoạn lâu dài hơn, bảo đảm tính trường tồn của tiến trình phát
triển đô thị. Yếu tố này cũng được thể hiện mờ nhạt trong "Điều chỉnh Định

(trong đó có các tỉnh chịu ảnh hưởng nhất như Cà Mau, Kiên Giang, Bà Rịa-
Vũng Tàu, Thanh Hóa, Nam Định, Thái Bình).
3. Một số giải pháp
3.1. Trước hết cần quán triệt quan điểm và phương châm tổ chức triển
khai các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu đã được xác định tại Quyết
định số 158/TTg ngày 02/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương
trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu (CTMTQG), là: " việc
ứng phó với biến đổi khí hậu là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị, của toàn
xã hội, của các cấp, các ngành, các tổ chức, mọi người dân, cần được tiến hành
với sự đồng thuận và quyết tâm cao, từ phạm vi địa phương, vùng, quốc gia đến
toàn cầu; phải được thực hiện trên nguyên tắc phát triển bền vững, bảo đảm
tính hệ thống, tổng hợp, ngành, liên ngành, vùng, liên vùng, bình đẳng về giới,
xóa đói, giảm nghèo; có trọng tâm, trọng điểm; cần có giải pháp ứng phó với
những tác động cấp bách trước mắt và những tác động tiềm tàng lâu dài; phải
được thể hiện trong các chiến lược, chương trình, quy hoạch, kế hoạch phát
triển của các ngành, các địa phương, được thể chế hóa bằng các văn bản quy
phạm pháp luật..".
3.2. Thứ hai, áp dụng các nguyên tắc và quan điểm phát triển đô thị Việt
Nam xác định tại " Định hướng Qui hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị
Việt Nam đến năm 2020" và " Điều chỉnh Định hướng Qui hoạch tổng thể
phát triển hệ thống đô thị Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050",
trong đó chú trọng các nguyên tắc:
i) Phát triển đô thị phải đảm bảo ổn định, bền vững và trường tồn, trên
cơ sở tổ chức hợp lý môi sinh, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, tiết kiệm
năng lượng, bảo vệ môi trường, giữ gìn cân bằng sinh thái;
ii) Tổ chức hợp lý môi sinh và bảo vệ môi trường, đảm bảo giữ gìn cân
bằng sinh thái đô thị, phòng chống thiên tai và các sự cố công nghệ có thể xảy
ra;
iii) Cơ cấu quy hoạch xây dựng đô thị hợp lý, phù hợp với điều kiện tự
nhiên, quy luật phát triển kinh tế xã hội.

v) Đề xuất các nguyên tắc, quan điểm, giải pháp đối với công tác Quy
hoạch xây dựng và phát triển các đô thị, điểm dân cư nông thôn trên địa bàn
theo các phương án mức nước biển dâng;
vi) Xây dựng, trình cấp thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch hành động về
QHXD, ĐTXD các đô thị, điểm dân cư nông thôn, hệ thống công trình kết cấu
hạ tầng khu vực ĐBSCL theo Quyết định 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008
của Thủ tướng Chính phủ.
vii) Xây dựng, điều chỉnh, hoàn thiện quy trình quản lý QHXD, ĐTXD,
các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong quy hoạch, thiết kế, xây dựng các đô
thị, điểm dân cư nông thôn phù hợp với điều kiện nước biển dâng.