Lời Mở Đầu
ơn mời năm qua, kể từ khi Việt Nam bớc vào thực hiện mô hình
kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa nền kinh tế Việt
Nam đã đạt đợc nhiều thành tựu và kết quả đáng mừng, làm thay đổi khá rõ tình
hình đất nớc. Kinh tế ra khỏi tình trạng khủng hoảng, hoạt động ngày càng năng
động và có hiệu quả. Của cải xã hội ngày càng nhiều, hàng hoá ngày càng phong
phú, đời sống nhân dân từng bứơc đợc cải thiện, đất nớc chẳng những giữ vững ổn
định chính trị trớc những chấn động của thế giới mà còn có những bớc phát triển
đi lên. Tuy vậy nhìn chung nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam mới bắt đầu, còn ở trình độ thấp, chất lợng, hiệu quả cạnh tranh cha cao,
nhiều thị trờng còn sơ khai cha đồng bộ. Vì vậy, việc đổi mới t duy hơn nữa, đẩy
mạnh việc hình thành và phát triển đồng bộ các loại thị trờng có ý nghĩa vô cùng
quan trọng với sự phát triển của kinh tế nớc nhà trong điều kiện hiện nay cũng nh
trong tơng lai khi mà tình hình thế giới còn có nhiều diễn biến phức tạp. Nhận
thức một cách sâu sắc vấn đề này, ngay trong chơng trình hành động của Chính
phủ thực hiện Nghị quyết lần thứ 9 Ban chấp hành trung ơng Đảng khoá IX, việc
đẩy nhanh phát triển đồng bộ các loại thị trờng đã trở thành một trong bảy chơng
trình hành động lớn của Chính phủ. Vào ngày 16 tháng 1 năm 2006 vừa qua trong
bản Nghị quyết số 01/2006/NQ-CP của Chính Phủ thì việc phát triển đồng bộ các
loại thị trờng đợc coi là một trong những giải pháp chủ yếu điều hành thực hiện kế
hoạch hoá Kinh tế Xã hội và ngân sách Nhà nớc năm 2006. Nh vậy có thể
khẳng định rằng việc phát triển đồng bộ các loại thị trờng trong nền kinh tế thị tr-
ờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở nớc ta đã và đang là vấn đề cấp bách của đất nớc
đòi hỏi phải có các giải pháp toàn diện, kịp thời và là điều kiện cần cho quá trình
hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới của nớc ta.
H
1
I. Kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa và hệ thống các loại thị
trờng trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
1. Kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa.
Kinh tế thị trờng là một kiểu tổ chức kinh tế xã hội , trong đó quá trình sản

luật kinh tế, kế hoạch hóa, các chính sách kinh tế. Mặt khác kinh tế thị trờng định
hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam dựa trên cở sở và đợc dẫn dắt, chi phối bởi
nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội do đó còn bao gồm các đặc trng bản
chất sau đây:
- Mục tiêu hàng đầu của phát triển kinh tế thị trờng ở nớc ta là giải phóng
sức sản xuất , động viên mọi nguồn lực trong nớc và ngoài nớc để thực hiện công
cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá , xây dựng cở sở vật chất kỹ thuật của chủ
nghĩa xã hội , nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội , cải thiện từng bớc đời sống
của nhân dân.
- Nền kinh tế thị trờng gồm nhiều thành phần , trong đó kinh tế Nhà nớc giữ
vai trò chủ đạo.
- Trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa , thực hiện nhiều
hình thức phân phối thu nhập , trong đó phân phối theo lao động là chủ yếu.
- Cơ chế vận hành nền kinh tế là cơ chế thị trờng có sự vận động của Nhà n-
ớc xã hội chủ nghĩa .
- Nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa cũng là nền kinh tế mở
hội nhập.
Trên cơ sở có những đổi mới trong t duy và nhận thức về kinh tế thị trờng
cũng nh phát triển kinh tế, đồng thời với việc đa ra những đặc trng bản chất của
nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa, trong Nghị quyết Đại hội IX
Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra những biện pháp nhằm từng bớc xây dựng và
phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa và một trong những nội
dung quan trọng, chủ yếu đã đợc Đảng ta khẳng định đó là : Thúc đẩy sự hình
thành, phát triển các loại thị trờng và từng bớc hoàn thiện các loại thị trờng theo
định hớng xã hội chủ nghĩa.
2. Hệ thống các loại thị trờng trong nền kinh tế thị tr-
ờng định hớng xã hội chủ nghĩa.
3
Thị trờng gắn liền với quá trình sản xuất lu thông hàng hóa.Thừa nhận sản
xuất hàng hoá thì không thể phủ nhận sự tồn tại khách quan của thị trờng. Kinh tế

theo các đặc trung riêng của hàng hoá đợc lu thông trên thị trờng, có thể chia thị
trờng thành các loại nh sau:
Thị trờng hàng hoá dịch vụ
Thị trờng lao động
Thị trờng vốn
Thị trờng bất động sản
Thị trờng khoa học và công nghệ
Việc phân chia thị trờng theo cách vừa thể hiện đợc tính hệ thống và hoàn
chính của thị trờng vừa giúp chúng ta nghiên cứu tính đồng bộ của thị trờng một
cách dễ dàng hơn.
Thị tr ờng hàng hoá - dịch vụ
Hàng hoá là sản phẩm đợc sản xuất ra để bán theo quan hệ cung cầu trên
thị
trờng. Xã hội ngày càng phát triển tiến bộ và hiện đại cùng với sự phát triển mạnh
mẽ của sản xuất nhu cầu của con ngời không chỉ dừng lại ở các sản phẩm mang
tính vật chất mà ngày càng có nhiều đòi hỏi nhằm đáp ứng các nhu cầu về tinh
thần. Để giải quyết vấn đề này các loại dịch vụ ra đời. Thị trờng hàng hoá dịch vụ
trở thành nơi cung cấp cho ngời tiêu dùng các sản phẩm hữu hình cũng nh vô hình.
Thị tr ờng lao động
có rất nhiều khái niệm về thị trờng lao động mỗi thị trờng lao động lại có
đặc điểm riêng của mình. Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO) thì: thị trờng lao
động là thị trờng trong đó các dịch vụ đợc mua bán thông qua quá trình để xác
định mức độc có việc làm, của lao động, cũng nh mức độ tiền lơng. Các nhà khoa
học Mỹ thì cho rằng: thị trờng mà đảm bảo việc làm cho ngời lao động và kết hợp
giải quyết trong lĩnh vực việc làm thì đợc gọi là thị trờng lao động. Một số nhà
khoa học Việt Nam cũng đa ra định nghĩa về thị trờng này nh sau: thị trờng lao
động là toàn bộ các quan hệ đợc xác định trong lĩnh vực thuê mớn lao động, ở đó
diễn ra sự trao đổi giữa một bên là ngời lao động tự do và một bên là ngời sử dụng
5
lao động. ở đây xin đa ra khái niệm đợc khá nhiều ngời chấp nhận của nhà khoa

thành một loại hàng hoá có giá trị kinh tế lớn với nhiều hình thức kinh doanh đa
dạng. Thị trờng bất động sản ra đời và phát triển nhằm mang lại không gian pháp
lý cho các hoạt động mua bán, thuê mợn , chuyển quyền sử dụng đất đáp ứng nhu
cầu ngày càng cao của mọi tầng lớp trong xã hội.
Thị tr ờng khoa học công nghệ
Năng suất lao động là vấn đề quan trọng và sống còn đối với nền kinh tế
của mỗi quốc gia. Sự phát triển của các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã đem
lại những tiến bộ vợt bậc cho xã hội về năng suất cũng nh chất lợng sản phẩm
đồng thời cũng chỉ ra một điều rằng để thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá thì
vấn đề đầu tiên và quan trọng hàng đầu đó là có một nền sản xuất phát triển dựa
trên nền tảng khoa học công nghệ vững chắc và hiện đại. Sự phát triển của khoa
học công nghệ ngày nay không chỉ gói ngọn trong các hoạt động nghiên cứu, ứng
dụng, sáng chế mà còn mở rộng ra với những hoạt động mua bán, trao đổi và
chuyển giao công nghệ. Khoa học công nghệ đợc thị trờng chấp nhận và thị trờng
khoa học công nghệ ngày càng phát triển mạnh mẽ ở các nớc có nền công nghiệp
phát triển. ở nớc ta thị trờng khoa học công nghệ mới chỉ thực sự xuất hiện trong
những năm gần đây và còn là một thị trờng khá mới mẻ, hứa hẹn nhiều triển vọng
nhng cũng không ít thách thức đặt ra cho các doanh nghiệp cũng nh các nhà quản
lý.
Kinh tế thị trờng chỉ thực sự phát triển khi các thị trờng nói trên đạt đợc
mức phát triển cao và vững chắc. Nhng bên cạnh đó một vấn đề đáng quan tâm và
lu ý hơn đối với sự phát triển của nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa
ở nớc ta đó là sự phát triển mang tính đồng bộ của các loại thị trờng : hàng hóa
dịch vụ, lao động, vốn, bất động sản, khoa học công nghệ. Vậy vì sao vấn để này
lại mang tính sống còn và cấp thiết nh vậy?
3.Tính tất yếu khách quan của việc phát triển đồng bộ
các loại thị trờng ở nớc ta.
7