Cao huyết áp
(Phần 2)

Bệnh nhân cảm thấy như thế nào khi bị huyết áp cao ?
Huyết áp cao đơn giản thường không triệu chứng. Vì vậy cao huyết áp được
mệnh danh là "kẻ giết người thầm lặng ". Nói cách khác, bệnh này có thể diễn tiến
thầm lặng, không triệu chứng cho đến khi xuất hiện biến chứng chết người. Thật vậy,
huyết áp cao không phức tạp có thể tồn tại lặng lẽ nhiều năm thậm chí hàng chục năm.
Ðiều này xảy ra khi không có triệu chứng và chỉ được phát hiện qua tầm soát huyết áp
định kỳ.
Tuy nhiên, vài người bi cao huyết áp không phức tạp có những triệu chứng kinh
nghiệm như: nhức đầu, chóng mặt, thở ngắn và nhìn mờ đi, ruồi bay trước mắt. Sự
hiện diện các triệu chứng này có thể chỉ điểm để người ta đi khám bác sĩ nhằm điều trị
và dễ dàng trong việc sử dụng thuốc.
Tuy nhiên, không phải là không thường xuyên, có người đến bác sĩ đầu tiên vì
đã có tổn thương ở cơ quan. Trong nhiều trường hợp, người ta đến khám, được đưa
đến bác sĩ hay phòng cấp cứu với suy tim, đột quỵ, suy thận hay giảm thị lực (do tổn
thương phần sau của võng mạc). Nhận thức cộng đồng cao hay tầm soát huyết áp
thường xuyên có thể phát hiện những bệnh nhân huyết áp cao không được chẩn đoán
trước khi có biến chứng.
Khoảng 1% dân số huyết áp cao được chẩn đoán là cao huyết áp nặng ngay lần
đầu đến khám (cao huyết áp ác tính). Những bệnh nhân này, huyết áp tâm trương vượt
quá 140mmHg. Người bệnh thường bị đau đầu nhiều, ói mửa, triệu chứng về thị giác,
chóng mặt, đôi khi suy thận. Cao huyết áp ác tính là 1 cấp cứu y khoa và đòi hỏi điều
trị khẩn cấp nhằm ngăn chặn đột quỵ (tổn thương não).
Như đã lưu ý, cao huyết áp mãn tính có thể dẫn đến lớn tim, suy thận, tổn
thương não hay thần kinh và thay đổi võng mạc. Kiểm tra mắt ở bệnh nhân cao huyết
áp nặng có thể phát hiện ra hẹp hay xuất huyết ở động mạch nhỏ tại võng mạc, phù gai
thị. Từ kiểm tra này, bác sĩ có thể phân độ nặng cao huyết áp dựa trên mức độ tổn
thương võng mạc.
Như đã ghi nhận từ trước , những người cao huyết áp tăng độ cứng, hay kháng

thấp hơn (<4 gram) đối với những người cao huyết áp. Thực hiện chế độ ăn ít muối <4
gram tức là ta không nên thêm muối vào thức ăn hay lúc nấu nướng. Cũng vậy, lượng
muối trong thức ăn cần được ước lượng theo nhãn mác của các thực phẩm mua sẵn.
Béo phì thường gặp ở bệnh nhân cao huyết áp và tính phổ biến của nó tăng dần
theo tuổi. Thật vậy, béo phì là yếu tố quyết định tăng tỉ lệ mới mắc cao huyết áp theo
tuổi. Béo phì có thể góp phần làm tăng huyết áp theo nhiều cách. Một cách là béo phì
làm tăng cung lượng tim vì tim phải bơm lượng máu nhiều hơn để cung cấp cho mô
thừa. Cung lượng tim tăng này làm tăng huyết áp. Cách khác, những người cao huyết
áp béo phì có kháng lực ngoại biên cao hơn ở khắp cơ thể.
Cuối cùng, béo phì có thể kết hợp với việc thận giữ muối. Giảm cân có thể giúp
phục hồi lại những vấn đề liên quan béo phì đồng thời cũng giảm áp. Người ta đánh
giá là huyết áp có thể giảm 0.32mmHg cho mỗi kilogram (2.2pounds) cân nặng giảm
đi.
Vài người béo phì, đặc biệt là những người rất mập, có hội chứng ngưng thở lúc
ngủ. Hội chứng này có đặc điểm ngưng tạm thời nhịp thở bình thường trong lúc ngủ.
Ngưng thở lúc ngủ có thể góp phần phát triển huyết áp cao trong phân nhóm những
người béo phì này. Ðiều này xảy ra vì các giai đoạn của ngưng thở lặp lại làm thiếu
Oxy. Rồi tình trạng thiếu Oxy này kích thích thận phóng thích adrenalin và các thành
phần liên quan. Cuối cùng, Adrenalin và các thành phần này làm tăng huyết áp.
Một chương trình luyện tập thể lực đều đặn có thể làm hạ huyết áp trong tương
lai xa. Ví dụ hoạt động như chạy bộ, chạy xe đạp hay bơi lội trong 30-45 phút có thể
làm giảm huyết áp xuống 5-15mmHg. Ngoài ra có một mối liên hệ giữa lập luyện với
mức độ huyết áp hạ thấp. Do đó, bạn càng tập luyện, bạn càng hạ thấp huyết áp. Ðáp
ứng có lợi của huyết áp đối với tập luyện chỉ xảy ra với chương trình aerobic (sôi nổi
và duy trì liên tục ). Vì thế bất cứ chương trình tập luyện nào phải được đề nghị và
đồng ý bởi bác sĩ điều trị.
Mục tiêu điều trị cao huyết áp là gì?
Nên nhớ là cao huyết áp thường tồn tại nhiều năm trước khi xuất hiện biến
chứng. Vì vậy có ý kiến là điều trị cao huyết áp sớm trước khi nó gây tổn thương các
cơ quan chính của cơ thể. Do đó, chương trình tầm soát và nâng cao ý thức cộng đồng