Bàn về trí thức và quản trị tri thức
Ths. Nguyễn Huy Hoàng
Tâm Việt Group

Bài phát biểu của Thạc sĩ Nguyễn Huy Hoàng
Phó tổng giám đốc Tâm Việt Group, Ủy viên BCH Hội DN Trẻ Hà nội
Đóng góp ý kiến trong hội thảo “Xây dựng đội ngũ trí thức trẻ trong
giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, hội nhập quốc tế"

KHÁI NIỆM TRÍ THỨC VÀ PHÂN LOẠI TRÍ THỨC

Việc định nghĩa và phân loại trí thức phụ thuộc rất nhiều vào mục đích phân loại
để làm gì?”. Về phương diện chính trị, những người làm cách mạng cần định
nghĩa và phân loại để xây dựng liên minh giai cấp nhằm xây dựng các thể chế
khác nhau. Theo cách đó họ quan niệm những người có học vấn, tư tưởng tiến
bộ là trí thức. Nhưng trên phương diện sản xuất kinh doanh, trí thức là những
người nào có khả năng tiếp nhận, nắm giữ, sáng tạo và ứng dụng tri thức để tạo
ra sản phẩm trí tuệ hay sản phẩm vật chất cụ thể cho xã hội. Ví dụ: Tâm Việt
chúng tôi làm đào tạo và tư vấn, có những em sinh viên năm thứ nhất đã giảng
dạy được và tạo ra dịch vụ cho xã hội, thu nhập cho công ty thì là trí thức chứ
không nhất thiết em đó phải tốt nghiệp đại học hay cao đẳng.

Theo quan niệm của chúng ta từ trước tới nay, những người tốt nghiệp đại học
hoặc cao đẳng mới là trí thức và chính vì quan niệm này nên chúng ta tạo nên
một trào lưu học để lấy bằng cấp. Muốn trở thành trí thức thì chúng ta phải cố để
lấy một cái bằng đại học dù là chính quy, tại chức hay bằng II... Điều này tạo ra
những con người có kinh nghiệm đi thi nhưng lại thiếu tri thức và kỹ năng để làm
việc. Họ có kỹ năng giỏi nhất là kỹ năng thi nhưng làm việc thì lại không thể. Một
thực tế rất buồn là tôi đã thử việc một vài thủ khoa các trường đại học ở Hà Nội
nhưng cuối cùng đành phải chia tay vì các em có nhiều thông tin nhưng lại thiếu
tri thức và kỹ năng để làm việc cụ thể. Chúng tôi hỏi các em cái gì cũng biết

đang làm chủ một thương hiệu vận tải nổi tiếng là Hoàng Long. Một ví dụ nữa là:
Trong các chi nhánh của Tâm Việt, chúng tôi có một giám đốc rất trẻ, em Đoàn
Quang Cường sinh năm 1987 và đang là sinh viên năm thứ 2 ĐH Kinh tế Thái
Nguyên. Thực tế chứng minh là em có khả năng và làm được và làm rất tốt. Nếu
xét về bằng cấp thì rõ ràng em Cường đang năm thứ 2 thì trình độ chưa đạt mức
cao đẳng và cũng chưa tốt nghiệp đại học. Người nông dân cũng có thể làm
những công việc yêu cầu hàm lương tri thức cao và họ cũng cần phải học hỏi rất
nhiều. Vậy vấn đề đặt ra là những tri thức phục vụ trong cuộc sống, trong kinh
doanh, nằm trong đầu mỗi con người... được đo lường như thế nào và nên
chăng chúng ta có thể định nghĩa và phân loại trí thức dựa trên kỹ năng và khả
năng sáng tạo và sử dụng tri thức đó không.

Tôi đề xuất như sau: Trí thức là một bộ phận tinh hoa của tất cả các giai tầng xã
hội (có thể là doanh nhân, có thể là nông dân, có thể là công nhân...). Để phân
loại chúng ta dùng tiêu chí phân loại là khả năng nắm giữ tri thức và vận dụng tri
thức vào công việc của anh ta để sản xuất ra những sản phẩm cụ thể.

QUẢN TRỊ TRI THỨC VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC

Theo quan điểm định nghĩa và phân loại trí thức như trên thì việc việc đánh giá
phụ thuộc rất nhiều vào kết quả của việc sử dụng tri thức để tạo ra cái gì. Trước
đây chúng ta coi trọng kết quả tạo ra là sản phẩm trí tuệ. Và chúng ta coi những
người làm ra sản phẩm trí tuệ thì mới gọi là trí thức. Như vậy vô hình chung
chúng ta coi những người làm công tác khoa học mới là trí thức. Thực tế trong
sản xuất kinh doanh hiện nay thì có những sản phẩm có hàm lượng tri thức rất
cao, và chúng ta cũng đang bàn nhiều về kinh tế tri thức. Mà kinh tế tri thức lại
được đánh giá bằng hàm lượng tri thức đóng góp trong GDP. Như vậy để xây
dựng và phát triển đội ngũ tri thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện
đại hóa, hội nhập quốc tế liên quan rất nhiều đến môi trường để trí thức phát huy
sức mạnh của mình. Xin đề xuất 2 giải pháp:

Quản trị tri thức giúp chúng ta chia sẻ, đánh giá, lưu giữ, sáng tạo và phát triển
tri thức.Nó tạo ra môi trường để bẩt cứ cá nhân nào cũng có thể tiếp nhận, nắm
giữ, chia sẻ, sáng tạo và ứng dụng tri thức để chúng ta trở thành những con
người trí thức có thể vận hành công việc ở các vị trí cụ thể. Quản trị tri thức cũng
giúp các doanh nghiệp không còn đau đầu về bài toán nhân sự như hiện nay và
những vấn đề như một người nắm giữ nhiều tri thức của doanh nghiệp và khi đi
thì doanh nghiệp rơi vào tình trạng điêu đứng. Chúng tôi đã tổ chức một hội thảo
về Quản trị tri thức ngày 19-20.3 vừa qua. Rất vinh dự cho chúng tôi là có đồng
chí Lê Bộ Lĩnh – Phó chủ tịch ủy ban khoa học và giáo dục của Quốc hội đã đến
dự và phát biểu ý kiến. Hội thảo cũng được rất nhiều doanh nghiệp quan tâm.

Chúng ta cần xây dựng và triển khai một chương trình quốc gia về Quản trị tri
thức triển khai rộng rãi trong các cơ quan, doanh nghiệp. Có như vậy chúng ta
mới thực sự tăng hàm lượng tri thức trong sản phẩm, dịch vụ, trong GDP. Chúng
ta không phải xuất khẩu nguyên liệu thô nữa mà huy động được trí tuệ tập thể từ
công nhân viên cho đến lãnh đạo. Để triển khai việc này tôi đề nghị Đảng và
Chính phủ phải có quan tâm đầu tư và giao cho các bộ, ngành, viên nghiên cứu
để nghiên cứu về vấn đề này và phối hợp với lực lượng nòng cốt là Hội các nhà
Doanh nghiệp trẻ Việt Nam và Hội tri thức trẻ Việt Nam để triển khai. Chỉ có giới
trẻ mới là lực lượng tiên phong, dám nghĩ, dám làm thì chúng ta mới làm được.
Nếu chúng ta cứ làm theo cách cũ thì chắc chắn chúng ta không nhận được kết
quả như cũ vì thế giới thay đổi quá nhanh nên bắt buộc chúng ta thay đổi tư duy.

Để kết luận tôi xin nhắc lại hai ý chính: Thứ nhất, về khái niệm, tôi không đồng
tình với việc phân loại trí thức theo bằng cấp mà cần định nghĩa và phân loại trí
thức theo khả năng nắm giữ, sáng tạo và ứng dụng tri thức để tạo ra sản phẩm
cụ thể cho xã hội. Thứ hai, về giải pháp thì chúng ta cần thức hiện việc thay đổi
chính sách sử dụng và đãi ngộ đối với đội ngũ trí thức và triển khai Chương trình
quốc gia để xây dựng và ứng dụng Quản trị tri thức. Chỉ có như vậy chúng ta
mới có thể huy động được sức mạnh và phát huy vai trò đội ngũ trí thứ đáp ứng