Để trở thành nhà quản trị giỏi -tố chất hay học hỏi ?
Các nhà quản lý mới được bổ nhiệm đều buộc phải cam kết tự trau dồi kiến thức suốt cả
cuộc đời. Bài viết dưới đây được trích từ bản mới nhất của cuốn sách “Trở thành một nhà
quản lý” do giáo sư Linda A. Hill’s – khoa QTKD trường ĐH Havard viết.
sách của Linda viết về một ngôi sao trong lĩnh vực nghệ thuật trở thành một người quản
lý: "Becoming a Manager: Mastery of a New Identity" xuất hiện cách đây một thập kỷ đã
nhận được rất nhiều lời khen ngợi. Nhiều vấn đề trong cuốn sách này hiện nay vẫn còn
được xem như rất mới mẻ. Nhưng trong lần xuất bản mới đây, cuốn Becoming a
Manager: How new managers master the challenges of leadership được bổ sung thêm
một số chương và mang tính chỉ dẫn cụ thể hơn khi phản ánh một thế giới toàn cầu hoá
với những thay đổi nhanh chóng và ngày một phức tạp. Bài viết dưới đây nói về tầm quan
trọng của việc lựa chọn sự nghiệp khôn khéo và tự đánh giá bản thân để các nhà quản lý
trẻ tiếp tục phát triển sự nghiệp của mình. Qua những nghiên cứu cũng như quá trình giảng dạy và tư vấn trong suốt mười năm qua,
tôi đã hiểu sâu sắc hơn bao giờ hết rằng những nhà quản lý giỏi là những người có lòng
ham học hỏi và sẵn sàng tự trau dồi bản thân. Quản lý là một công việc phức tạp: thậm
chí cả những người có năng khiếu bẩm sinh cũng cần phải tự học hỏi suốt đời và tự trau
dồi. Trong quá trình công tác của mình, tôi có cơ hội bổ sung thêm các tài liệu giảng dạy
về những nhà lãnh đạo có kinh nghiệm và sự nghiệp của họ. Chương này được xây dựng
trên những câu chuyện về một số nhà quản lý tài năng mà tôi đã gặp, tại đó họ tạo ra sự
khác biệt trong tổ chức của họ. Chúng ta có thể gián tiếp học hỏi từ những kinh nghiệm
của họ.

Xem xét ví dụ về một nữ doanh nhân đã trải qua một sự chuyển đổi lớn trong sự nghiệp
của mình chỉ trong bốn năm kể từ khi bắt đầu trở thành một nhà quản lý. Khi chuẩn bị trở
thành phó chủ tịch phụ trách marketing của hệ thống cửa hàng cung cấp đồ dùng văn
phòng trên toàn quốc, bà nhớ lại: “Tôi không phải là một ví dụ điển hình trong việc gây
dựng sự nghiệp. Tôi chỉ sẵn sàng nắm bắt một số cơ hội mà người khác coi đó là những
việc làm gây hại cho sự nghiệp của mình. Tôi tự chứng minh bản thân mình trong một vài

trang tiếp theo, tôi sẽ trình bày bốn thách thức lớn khi tạo dựng sự nghiệp. Đó là: chọn
lựa đúng vị trí, khởi đầu sự nghiệp đúng điểm xuất phát; thực hiện hàng loạt nhiệm vụ và
xây dựng một mạng lưới các mối quan hệ phát triển. Khi xác định từng thách thức từ
quan điểm của một nhà lãnh đạo mới, tôi mong được nhấn mạnh lại niềm tin của tôi rằng,
quản lý đặc biệt là trách nhiệm lãnh đạo, không phải quá khó khăn. Thay vào đó, các nhà
quản lý những người muốn được gánh những trách nhiệm ngày càng lớn hơn trong sự
nghiệp của họ, đều phải tự hỏi: Có phải tôi đang tự chuẩn bị để làm lãnh đạo và quản lý? Chúng ta có thể học làm lãnh đạo và quản lý như thế nào?
Mặc dù một số phẩm chất để làm quản lý giỏi là do bẩm sinh mà có hoặc thu được phần
lớn qua quá trình rèn luyện trước khi làm việc (tính trung thực, nhiệt tình, có tham vọng
làm lãnh đạo) nhưng rất nhiều vấn đề trong công việc quản lý phải được học. Quản lý
trước tiên được học từ những kinh nghiệm trong công việc - bằng làm việc, quan sát, và
tác động tương hỗ với những người khác. Chúng ta nhận thấy rằng, bản chất của sự phát
triển là tính đa dạng và đầy khó khăn. Warren Bennis, một chuyên gia nổi tiếng trên
cương vị lãnh đạo đã kết luận rằng đây là một cuộc thử nghiệm gắt gao trong cuộc đời
mỗi cá nhân và điều đó sẽ mài giũa họ trở thành các nhà lãnh đạo. Tuy nhiên, theo như
những gì đã quan sát, nhiều người lại không thường xuyên học hỏi từ kinh nghiệm bản
thân. Để thực sự tìm ra ý nghĩa từ kinh nghiệm của mình, các nhà quản lý cần phải
nghiền ngẫm rất kỹ những bài học kinh nghiệm đó. Để thay đổi và phát triển, họ phải
được chuẩn bị tốt để thường xuyên đánh giá bản thân - thu thập thông tin phản hồi và
phân tích hành vi ứng xử, thái độ và giá trị của họ. Tuy vậy, vấn đề khó khăn để giữ được
tính khách quan khi đánh giá bản thân đã được trình bày rõ ràng trong các tài liệu. Có
nhiều cách để mọi người tự đánh giá bản thân họ một cách trung thực. Người quản lý
càng thu thập được nhiều thông tin phản hồi trung thực từ nhiều nguồn khác nhau thì họ
càng đánh giá chính xác và đúng đắn bản thân mình hơn.

Trên thực tế, mọi người cảm thấy gần như không thể tự phát huy khả năng bản thân. Để
trưởng thành và phát huy bản thân, các cá nhân cần phải sẵn sàng tìm kiếm sự trợ giúp từ

tính rủi ro cao hơn do nhà quản lý dường như dễ mắc những sai lầm gây trở ngại cho con
đường sự nghiệp hoặc có tác động tiêu cực tình hình hoạt động của tổ chức. Nhưng từ
những nhiệm vụ khó khăn này, các nhà quản lý có thể thu được những kiến thức, kỹ
năng, quan điểm và óc phán đoán mới.

Mọi người nên tìm kiếm những công việc mà nhờ đó họ có thể chuyển từ sự phù hợp lúc
ban đầu trở thành một chu trình tự củng cố cho thành công mà theo đó năm này qua năm
khác, họ tiếp nhận thêm nhiều nguồn lực cần thiết để làm việc hiệu quả hơn và thành
công hơn. Họ nên theo đuổi những công việc trong đó mặt mạnh của họ thực sự cần đến
còn những điểm yếu của họ có thể được hạn chế, và giá trị cốt lõi của họ phù hợp với giá
trị cốt lõi của tổ chức; nói cách khác, không cần quá nhiều “nỗ lực tối đa” và rủi ro cũng
không quá lớn. Rủi ro nên tương xứng với khả năng ứng phó của từng cá nhân và kiểm
soát nó một cách hợp lý (vì lợi ích của cá nhân lẫn tổ chức). Theo kinh nghiệm, rủi ro có
thể là quá nhiều nếu mất tới hơn sáu tháng để có thể nhận được kết quả cho một công
việc cụ thể.

Mọi người nên tìm kiếm những kinh nghiệm đa dạng để phát triển sự nghiệp của họ trong
các lĩnh vực được thuận tiện dễ dàng hơn. Đây chính là những điều mà nhà nữ quản lý đã
đề cập đến trong phần đầu của chương này; bà đã làm qua tất cả các công việc như điều
hành, quản lý bán hàng, cung tiêu sản phẩm và marketing. Những người có thể phát huy
điểm mạnh và tài năng của mình xa hơn nữa dường như có thể phát triển sự nghiệp nhiều
hơn do họ có những khả năng cần thiết để đáp ứng được những yêu cầu luôn luôn thay
đổi trong công việc. Về mặt này, những nghiên cứu so sánh giữa những nhà quản lý có
tiềm năng lớn nhưng sau đó không thể phát huy được ưu thế của mình với những người
quản lý có tiềm năng và trở thành giám đốc cấp cao đang được làm rõ. Một đặc điểm mà
những người bị chệch đường đó là những điểm mạnh ban đầu của họ sau này đã trở thành
“những điểm yếu chết người”. Khi đối mặt với những thách thức mới và khác biệt, những
người này vẫn tiếp tục dựa vào khả năng ban đầu của họ cho dù những khả năng đó
không còn phù hợp nữa. Họ không thể và không muốn bổ sung thêm những kỹ năng mới.


đòi hỏi trách nhiệm quản lý lớn cùng với khả năng gặp rủi ro khi làm công việc đó.
Những người mới tốt nghiệp chuyên ngành nên được cảnh báo trước khi chấp nhận
những việc làm trong một môi trường mang tính chính trị hoá nơi mà chỉ có những người
với kỹ năng hoàn hảo trong việc giải quyết những mối quan hệ công việc phức tạp mới có
thể thành công.

Những người bắt đầu sự nghiệp có thể tìm ra những điểm quan trọng bên trong con người
họ qua quá trình tự đánh giá bản thân thật cẩn thận và có hệ thống. Đặc biệt, họ nên tìm
kiếm những vấn đề có thể cho họ biết về những điểm mạnh, những hạn chế và giá trị cốt
lõi từ những kinh nghiệm quá khứ và hiện tại. Vì dụ, họ nên hỏi những câu hỏi sau đây về
công việc nào mà họ cảm thấy hứng thú và có khả năng nhất:

Tôi có thích công việc có tính cộng tác không?
Tôi có định trở thành lãnh đạo những nhóm người mà trong đó tôi thấy phát huy được sở
trường của mình không.
Tôi đã từng tự nguyện dẫn dắt và trợ giáo người khác bao giờ chưa
Tôi có cảm thấy hứng thú khi giải quyết những vấn đề hóc búa không
Tôi có đương đầu tốt với áp lực không (ví dụ làm việc kéo dài, ra những quyết định mang
tính cá nhân đầy khó khăn…)
Nếu họ không thể trả lời được hầu hết các câu hỏi trên một cách chắc chắn, thì họ không
có đủ phẩm chất cá nhân cũng như động lực để trở thành một nhà quản lý giỏi.

Nếu chọn được một công việc phù hợp, họ sẽ có thể đưa những năng lực chung chung
của họ thành những kiến thức chuyên môn trong công việc, phát triển các mối quan hệ,
và đóng góp cho tổ chức trong thời gian tương đối ngắn. Một khi họ bắt đầu đóng góp
cho hoạt động của tổ chức (có thể ban đầu còn nhiều hạn chế), quá trình công tác cũng
như uy tín của họ trong tổ chức sẽ dần dần tăng lên. Do đó, những người khác sẽ tìm đến
họ và thích làm việc với họ hơn, nói cách khác, mạng lưới các mối quan hệ của họ sẽ
được phát triển. Một số người sẵn lòng tài trợ thậm chí cố vấn cho họ, gánh rủi ro dưới
danh nghĩa của họ và đưa cho họ những nhiệm vụ đòi hỏi nỗ lực lớn. Từ những nhiệm vụ