Trào lưu biểu trưng trong điện ảnh hiện đại
"...A building is a symbol, as is the act of destroying it. Symbols a given
power by people. A symbol, in and of itself is powerless, but with enough people
behind it, blowing up a building can change the world" (trích lời của V trong phim
V for Vendetta)

Giống như mọi nghệ thuật khác, nghệ thuật điện ảnh là sự dàn dựng nên
những bố cục của những ấn tượng. Điều ấy đúng cả với nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Về mặt trực quan, trong điện ảnh có sự tương phản và đồng điệu giữa các sắc thái
ánh sáng, hình khối, và chuyển động. Về ý nghĩa nhân văn, điện ảnh là sự đối chọi
và hòa đồng của các sắc thái triết lý và cảm xúc. Các khái niệm trực quan và nhân
văn nói trên, khi tiếp xúc với nhận thức của con người thì có thể gọi chung bằng
hai chữ ấn tượng.
Điện ảnh cổ điển chịu ảnh hưởng sâu sắc từ người anh lớn của nó, nghệ
thuật kịch. Cũng tức là chịu ảnh hưởng của một người anh cổ xưa hơn nữa, nghệ
thuật kể chuyện. Mỗi bộ phim là một câu chuyện chỉnh chu đầy đủ có đầu và có
cuối. Tuy nhiên, thực chất mỗi câu chuyện cũng chỉ là một phương tiện cụ thể để
những người sáng tạo nghệ thuật bày tỏ một cảm nhận, một kết luận trừu tượng và
tổng quan hơn nào đó.
Trải qua thời gian, những người sáng tạo dần dần dứt khỏi ảnh hưởng của
quá khứ. Sau vài thập kỷ, họ đã học được cách gạn lọc để có thể bày tỏ trực tiếp
điều họ muốn bày tỏ. Dù sao thì vài thập kỷ vẫn là khoảng thời gian ngắn ngủi,
nếu so sánh với hàng thiên niên kỷ để nghệ thuật tạo hình học được cách biểu đạt
trực quan hiệu quả như ngày nay.
Những nhà làm phim hiện đại không còn phải úp mở như trước đây. Họ tạo
ra những bố cục tương phản mạnh mẽ và bộc trực nhằm phản ánh một cách hiệu
quả nhất điều họ muốn nói. Những bộ phim như Fight Club và The Matrix (phần
I) không hề quá mất công minh họa cho một câu chuyện hoàn chỉnh. Chúng chú
trọng việc biểu đạt trực tiếp một khái niệm, một cảm quan cụ thể nào đó về đời
sống. Hình ảnh trong phim cũng đơn giản gọn gàng. Các sắc độ sáng tối tương
phản mạch lạc, nhằm đem đến nhanh nhất ấn tượng mà người đạo diễn mong

biểu trưng cổ điển trong nghệ thuật nói chung (văn học, nghệ thuật tạo hình, âm
nhạc...). Mục đích trực tiếp của nó là biểu đạt tiếng nói của nội tâm, và nhằm thỏa
mãn những khát vọng thầm kín của nội tâm. Lưu ý rằng biểu trưng cũng là tiền
thân của người anh em siêu thực (surrealism), một trong những trào lưu nghệ thuật
lớn nhất của thế kỷ 20. Tuy nhiên, trong điện ảnh, ít tác phẩm mà nghệ thuật biểu
trưng đạt tới mức độ sâu sắc vô ngôn như từng thành công trong văn học và nghệ
thuật tạo hình (người viết không có khả năng thẩm định những nhà biểu trưng
trong âm nhạc nên không lạm bàn ở đây). Về mặt kỹ thuật, các tác phẩm điện ảnh
vẫn phải tả nhiều hơn gợi, một điều đi ngược lại với truyền thống cổ điển của trào
lưu biểu trưng. Tuy nhiên, vẫn có ngoại lệ. American Beauty và The Hours là
những ví dụ.