Nguyễn Mạnh Hùng Lớp Ths Quản lý kinh tế
Đề bài: Những thất bại hay khuyết tật nền kinh tế thị trường và vai trò
của Chính Phủ.
LỜI NÓI ĐẦU
Từ khi có khái niệm "kinh tế" thì kinh tế đã có khuyết tật. Bất cứ nền
kinh tế hay mô hình kinh tế nào cũng có những ưu việt và những khuyết tật
của nó. Khuyết tật kinh tế mang tính lịch sử. Khuyết tật kinh tế là biểu hiện
của mâu thuẫn nội tại cũng như mâu thuẫn có nguồn gốc ngoại lai của nền
kinh tế. Giải quyết mâu thuẫn là động lực để phát triển. Vấn đề cần quan tâm
đặc biệt là trong mỗi giai đoạn lịch sử, những khuyết tật đó có thể làm thay
đổi những giá trị xã hội, làm nổi lên những cơn sóng gió kinh tế, gây đau
thương cho nhiều tầng lớp xã hội, đặc biệt là lực lượng lao động làm công ăn
lương. Do đó, khuyết tật kinh tế luôn là một thách thức mà bất cứ quốc gia
nào cũng phải đối mặt - dù muốn hay không. Nền kinh tế thị trường cũng
không phải là ngoại lệ. Những khuyết tật của nền kinh tế thị trường có thể
gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không có sự kiểm soát và điều tiết
của nhà nước, cụ thể là của Chính phủ, có thể nói Chính phủ có vai trò vô
cùng quan trọng và cần thiết trong việc khắc phục và hạn chế những khuyết
điểm của nền kinh tế thị trường.
Ngày nay, khi toàn cầu hóa thì khuyết tật của nền kinh tế thị trường
của một quốc gia mang tính quốc tế nên nó có thể lây lan ra toàn thế giới, nó
đe dọa tất cả các quốc gia, đe dọa tất cả người dân, nó tấn công vào nền văn
minh các quốc gia và văn minh nhân loại. Do đó mà việc nghiên cứu những
khuyết tật hay thất bại của nền kinh tế thị trường trở thành một vấn đề cấp
thiết. Chính vì thế, tôi đã lựa chọn đề tài “Những thất bại hay khuyết tật
nền kinh tế thị trường và vai trò của Chính Phủ” để thực hiện bài tiểu
luận của mình!
Tiểu luận Kinh tế vi mô
1
Nguyễn Mạnh Hùng Lớp Ths Quản lý kinh tế
PHẦN I: THỊ TRƯỜNG VÀ NHỮNG KHUYẾT TẬT CỦA NỀN

lân cận. Tuy nhiên, không có một cá nhân hay một pháp nhân nào sở hữu
nước sông nên không có ai buộc nhà máy phải ngừng gây ô nhiễm.
- Kinh tế thị trường đặt lợi nhuận lên hàng đầu, cái gì có lãi thì làm, không
có lãi thì thôi nên nó không giải quyết được cái gọi là “hàng hóa công cộng”
( đường sá, các công trình văn hóa, y tế, giáo dục…).
- Trong nền kinh tế thị trường có sự phân biệt giàu nghèo rõ rệt: giàu ít,
nghèo nhiều, bất công xã hội.
Do tính tự phát vốn có, nền kinh tế thị trường có thể mang lại không
chỉ có tiến bộ và còn cả suy thoái, khủng hoảng và xung đột của xã hội nên
cần phải có sự can thiệp của Nhà nước. Sự can thiệp của nhà nước sẽ dảm
bảo cho sự vẫn động của thị trường được ổn định, nhằm tối đã hóa hiệu quả
kinh tế, đảm bảo định hướng chính trị của sự phát triển kinh tế, sửa chưa,
khặc phục những khuyết tật vốn có của kinh tế thị trường, tạo ra những công
cụ quan trọng để điều tiết thị trường ở tầm vĩ mô. Bằng cách đó, Nhà nước
mới có thể kiểm chế tính tự phát của nền kinh tế thị trường, đồng thời kích
thích đối với sản xuất thông qua trao đổi hàng hóa dưới hình thức thương
mại.
PHẦN II: VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI NHỮNG KHUYẾT
TẬT CỦA NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
Lịch sử đã chứng minh rằng, các nền kinh tế thị trườngthành công
nhất đều không thể phát triển một cách tự phát nếu thiếu sự can thiệp và hỗ
trợ của Nhà nước. Các nền kinh tế thị trường nguyên thủy dựa trên cơ sở sản
xuất và trao đổi giản đơn có thể hoạt động một cách có hiệu quả mà không
cần sự can thiệp của Nhà nước. Tuy nhiên, vì nền kinh tế thị trường dưới tác
Tiểu luận Kinh tế vi mô
3
Nguyễn Mạnh Hùng Lớp Ths Quản lý kinh tế
động bên ngoài ngày một phức tạp nên sự can thiệp của Nhà nước xuất hiện
như một tất yếu cho sự hoạt động có hiệu quả của nền kinh tế thị trường.
Trong các nền kinh tế thị trường đã phát triển, nhà nước có 3 chức năng kinh

không có một cách làm hiệu quả nào khác. Chỉ có các quốc gia chứ không
phải là các làng xã hay các cá nhân có thể có đủ nguồn lực để sản xuất máy
bay chiến đấu phản lực.
Các loại hàng hóa kiểu như vậy được gọi là hàng hóa công cộng, bởi
không một doanh nghiệp tư nhân nào có thể bán quốc phòng của toàn dân
cho các công dân riêng lẻ và coi đó là nghề kinh doanh thu lãi. Đơn giản là
không thể có chuyện dịch vụ quốc phòng lại được đem rao bán cho những
người cần hoặc không thực hiện bảo vệ an ninh quốc gia, cho những người
từ chối chi trả kinh phí cho quốc phòng. Hơn nữa, hàng hóa công cộng là thứ
hàng hóa không thể định giá chính xác được, cho nên tư nhân không thể
cung cấp. Đấy là nguyên nhân chính giải thích vì sao quốc phòng phải do
nhà nước điều hành và chi phí cho quốc phòng phải được lấy từ nguồn tài
chính công, từ ngân sách Nhà nước có được thông qua thuế.
Hàng hóa công cộng có ba đặc tính: tính không kình địch trong tiêu
dùng, tính không loại trừ và tính không thể không tiêu dùng mà tựu trung lại,
tất cả mọi người đều có nghĩa vụ và quyền lợi tiêu dùng hàng hóa công cộng
như nhau. Có nhiều ví dụ về hàng hóa công cộng, từ các biện pháp chống lũ
lụt cho đến việc phòng chống vũ khí nguyên tử, nhưng hai ví dụ có thể thấy
rõ vai trò của Nhà nước một cách trực tiếp và thường xuyên nhất, đó là xây
dựng cơ sở hạ tầng và ổn định kinh tế vĩ mô.
Tiểu luận Kinh tế vi mô
5
Nguyễn Mạnh Hùng Lớp Ths Quản lý kinh tế
Thật vậy, một nền kinh tế không thể "cất cánh" được trừ phi nó có
được một cơ sở hạ tầng vững chắc. Nhưng cũng do tính không thể phân chia
của hàng hóa công cộng mà các tư nhân thấy rằng đầu tư vào đây không có
lợi. Vì thế, ở hầu hết các nước, Nhà nước bỏ vốn vào đầu tư cơ sở hạ tầng.
ổn định kinh tế vĩ mô cũng có thể xem như là hàng hóa công cộng. Đặc điểm
của nền kinh tế thị trường là sự bất ổn định cho các cuộc khủng hoảng chu
kỳ. Sự ổn định kinh tế rõ ràng là điều mà mọi nhà nước đều mong muốn và

quả.
Nhà nước có thể sử dụng một hệ thống thuế, luật pháp, điều lệ, mức
hình phạt, thậm chí cả mức truy tố để nhằm giảm ô nhiễm. Ngoài ra, Nhà
nước còn sử dụng cả chính sách quyền sở hữu công khai nguồn tài nguyên,
người sử dụng nguồn tài nguyên này nếu gây ô nhiễm sẽ phải chịu chi phí
theo giá thị trường. Các khoản thuế hay biện pháp trợ cấp tối ưu đều được
coi là phương thức để nhà nước xử lý những yếu tố ngoại vi. Do chỗ toàn bộ
chi phí xã hội là cái quan trọng quyết định sự phân bố tài nguyên một cách
có hiệu quả, còn những chi phí tư nhân quyết định giá hàng; cho nên vai trò
của Nhà nước là tạo ra sự thăng bằng giữa cá nhân và xã hội thông qua việc
điều chỉnh sản xuất thừa hoặc tiêu dùng thừa vào chi phí ngoại vi.
Trong các lợi ích ngoại vi, cần chú ý tới giáo dục, bởi đây là lĩnh vực
cần phải có sự quan tâm và hỗ trợ của Nhà nước. Giáo dục thường được coi
là đưa lại những lợi ích ngoại vi cho một quốc gia do những nhân công có
học vấn thường linh hoạt và năng suất hơn, và chắc chắn là ít khả năng thất
nghiệp hơn. Điều này có nghĩa là chi tiêu nhiều hơn cho giáo dục ngày hôm
nay có thể sẽ dẫn đến những khoản tiết kiệm của xã hội và cá nhân không
Tiểu luận Kinh tế vi mô
7
Nguyễn Mạnh Hùng Lớp Ths Quản lý kinh tế
phải chi tiêu vào việc phòng chống tội phạm, nghèo đói và các vấn đề xã hội
khác, cũng như tăng mức độ kỹ năng, tính linh hoạt và năng suất của lực
lượng lao động.
Ngoài ra, trong chừng mực một sản phẩm nào đó có thể tạo ra được lợi ích
ngoại vi, Nhà nước cần xem xét vấn đề trợ cấp tối ưu để khuyến khích sản
xuất, tiêu dùng loại sản phẩm này sao cho giá trị đích thực các lợi ích ngoại
vi được tính đến trong hệ thống giá thị trường. ở đây, sự can thiệp của Nhà
nước là cần thiết, vì trong khi chi phí ngoại vi sẽ dẫn đến việc sản xuất dư
thừa một số hàng hóa nhất định thì việc tồn tại lợi ích ngoại sinh sẽ dẫn đến
việc sản xuất dưới mức cầu các hàng hóa và dịch vụ khác.

người sẽ gặp phải những rủi ro nếu đầu tư thời gian và tiền vốn của mình
vào lĩnh vực kinh doanh mà rốt cuộc, tiền lãi thu về lại có thể rơi vào Nhà
nước hoặc các tập đoàn khác.
Sự bảo hộ của Nhà nước đối với sở hữu tư nhân thể hiện một cách rõ
ràng đối với đất đai, nhà máy, công xưởng, kho chứa và các sản phẩm hữu
hình khác. Thế nhưng, sự bảo hộ đó còn được áp dụng cho cả các sở hữu
liên quan tới trí tuệ, chẳng hạn như sách, bài viết, phim ảnh, hội họa, phát
minh, sáng chế, thiết kế, bào chế thuốc hay chương trình phần mềm, v.v
Đây là một sự can thiệp rất quan trọng của Nhà nước trong việc bảo vệ bản
quyền tác giả và qua đó, khuyến khích những hoạt động sáng tạo của các
nhà khoa học, các nghệ sĩ, khuyến khích việc phát huy khả năng trí tuệ của
họ.
Tiểu luận Kinh tế vi mô
9
Nguyễn Mạnh Hùng Lớp Ths Quản lý kinh tế
Vai trò của Nhà nước trong chính sách cạnh tranh thể hiện ở tập hợp
những biện pháp của Nhà nước nhằm cổ vũ cạnh tranh giữa các nhà cung
ứng với nhau, đồng thời bảo vệ người tiêu dùng chống lại tình trạng độc
quyền. Phạm vi của một chính sách như vậy bao gồm: kiểm soát bằng các
biện pháp điều tiết đối với những hãng có khả năng chi phối; kiểm soát các
vụ việc sát nhập công ty nhằm ngăn ngừa khả năng độc quyền hóa các ngành
công nghiệp; kiểm soát các hành vi chống cạnh tranh.
Nói tới độc quyền là nói tới thị trường chỉ có một người cung cấp.
Thông thường, trong các nền kinh tế thị trường, tình hình sẽ trở nên nan giải
khi một ngành công nghiệp bị chi phối bởi một số rất ít các công ty lớn. Các
công ty này có thể cấu kết với nhau thành một tập đoàn hùng mạnh, áp đảo
thị trường với mức giá cao, nhằm thu nhiều lợi nhuận, đồng thời khống chế
việc thâm nhập vào thị trường của các công ty nhỏ hơn đang cạnh tranh với
họ. Để ngăn chặn tình trạng cấu kết, độc quyền và để duy trì cạnh tranh lành
mạnh một cách có hiệu quả, hầu hết các nền kinh tế thị trường, kể cả Mỹ,

mâu thuẫn là động lực để phát triển. Khuyết tật của nền kinh tế thị trường
cũng không phải là ngoại lệ, chính vì thế, với tư cách là cơ quan đầu não
quóc gia, Chính phủ của một nhà nước cần có những can thiệp đúng lúc,
đúng mực để khắc phục được những khuyết tật đó, đảm bảo thực hiện mục
tiêu kinh tế xã hội đã đề ra và đảm bảo an sinh xã hội.
Tiểu luận Kinh tế vi mô
11