9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 1
BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TAO
BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TAO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HCM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HCM
Đ
A
Ù
N
H

G
I
A
Ù
T
A
ÙC

Đ
O
ÄN
G

M
O
ÂI

T
R
Ư

⊂ Cục Môi trường 1999, Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường,
Http://www.nea.gov.vn/html/khungphaply/all.htm
⊆ Glasson, J., Therivel, R. & Chadwick, A. 1999, Introduction to
Environmental Impact Assessment, 2
nd
edn, UCL Press, London
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 4
MỞ ĐẦU
MỞ ĐẦU
B/ TÀI LIỆU THAM KHẢO (Tiếp)
∈ Lee, N & George, C. (eds) 2000, Environmental Assessment in Developing
and Transitional Countries: Principles, Methods and Practice, University of
Manchester, UK.
∉ Duggin, J. D. 1999, Impact Assessment in Natural Resources Management:
Book A- Introdcution: Concepts and Principles, University of New England,
Armidale, NSW
∠ Duggin, J. D. 1999, Impact Assessment in Natural Resources Management:
Book B- Legislation and Procedures, University of New England, Armidale,
NSW
∇ Duggin, J. D. 1999, Impact Assessment in Natural Resources Management:
Book C- Techniques and Methods, University of New England, Armidale,
NSW
® Duggin, J. D. 1999, Impact Assessment in Natural Resources Management:
Book D – EIA by Resourse Sector, University of New England, Armidale,
NSW
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 5
GIỚI THIỆU CHUNG:
GIỚI THIỆU CHUNG:
KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN LÝ
KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN LÝ

“Môi trường là các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo (lý học, hoá học và sinh
học) cùng tồn tại tron một không gian bao quanh con người, các yếu tố đó quan
hệ mật thiết, tương tác lẫn nhau và tác động lên các cá thể sinh vật hay con
người dể cùng tồn tại và phát triển. Tổng hoà của các chiều hướng phát triển
của từng nhân tố này quyết đònh chiều phát triển của cá thể sinh vật của hệ sinh
thái và con người.”
 Các yếu tố vật chất và nhân tạo trong đònh nghóa này bao hàm:
 Tổ hợp các điều kiện vật lý, hoá học và sinh học ảnh hưởng đến sự sinh
trưởng và phát triển của một cá thể hay một cộng đồng.
 Tổ hợp các điều kiện xã hội và văn hoá ảnh hưởng đến bản chất của một cá
thể hay một cộng đồng.
 Môi trường bao gồm các yếu tố không sống (abiotic: đất, nùc, không khí…)
và các yếu tố sống (biotic: con người, vi khuẩn , động thực vật…)
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 8
CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA MÔI TRƯỜNG
CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA MÔI TRƯỜNG
Mơi trường có 05 chứcnăng cơ bảnsau:
z Mơi trường là khơng gian sống của con người và các lồi
sinh vật.
z Mơi trường là nơi cung cấp tài ngun cầnthiếtchocuộc
sống và hoạt động sảnxuấtcủa con người.
z Mơi trường là nơichứa đựng các chấtphế thải do con
ngườitạo ra trong cuộcsống và hoạt động sảnxuấtcủa
mình.
z Mơi trường là nơigiảmnhẹ các tác động có hạicủathiên
nhiên tới con ngườivàsinhvậttrêntráiđất.
z Mơi trường là nơilưutrữ và cung cấp thơng tin cho con
người.
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 9
CHƯƠNG I. GIỚI THIỆU CHUNG

)
 Đònh nghóa về bền vững sinh thái
“Sử dụng, bảo tồn và phát triển các nguồn tài nguyên của cộng đồng sao cho
các quá trình sinh thái, các quá trình mà cuộc sống con người phụ thuộc vào,
được duy trì và tổng chất lượng cuộc sống hiện tại và tương lai có thể được
nâng
cao/ using, conserving and enhancing the community’s resources so that
ecological processes, on which life depends, are maintained, and the total
quality of life, now and in the future can be increased ” (Commonwealth of
Australia 1992).
 4 Bốn mục tiêu cơ bản để đạt được phát triển sinh thái bền vững:
 Nâng cao phúc lợi xã hội cũng như sự giàu có về kinh tế cho cá nhân và
cộng đồng nhưng không ảnh hưởng đến sự thònh vượng của tương lai;
 Tạo sự bình đẳng trong và giữa các thế hệ;
 Nhận thức được các vấn đề mang tính toàn cầu cần phải giải quyết; và
 Bảo tồn đa dạng sinh hoc và duy trì các quá trình cũng như hệ sinh thái.
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 11
1.2. MÂU THUẪN GIỮA PHÁT TRIỂN VÀ BẢO VỆ
1.2. MÂU THUẪN GIỮA PHÁT TRIỂN VÀ BẢO VỆ
MÔI TRƯỜNG
MÔI TRƯỜNG
1.2.1 ĐỊNH NGHĨA VỀ PHÁT TRIỂN VÀ CÁC MẶT TÍCH CỰC, HẠN
CHẾ CỦA PHÁT TRIỂN
 Đònh nghóa về phát triển
“Phát triển không chỉ có nghóa là cung cấp dòch vụ xã hội
và áp dụng các công nghệ mới mà nó bao hàm cả việc thay
đổi trong nhận thức, hành động và cách đối xử của các cá
nhân và trong mối quan hệ giữa các cá nhân cũng như
các nhóm người trong xã hội. Các thay đổi này nhất thiết
phải được xuất phát từ bản thân các cá nhân, các nhóm

thực phẩm
Chất thải không phải SP.
(Lỏng, khí và rắn)
Chất thải là sản phẩm
(Sau khi đã sử dụng)
MÔI TRƯỜNG SẠCH
Con ngươiø tiêu
thụ,ø tích luỹ và
bài tiết
MÔI TRƯỜNG BỊ Ô
NHIỄM
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 14
1.2. MÂU THUẪN GIỮA PHÁT TRIỂN VÀ BẢO VỆ
1.2. MÂU THUẪN GIỮA PHÁT TRIỂN VÀ BẢO VỆ
MÔI TRƯỜNG
MÔI TRƯỜNG
Sơ oồ biểu thò mối liên hệ giữa quản lý môi trường và xã hội
Các ngành:
9 Xã hội học
9 Kinh tế học
9 Khoa học chính t.
9 Tâm lý xã hội
9 Nhân khẩu học
9 Nhân loại học
9 Sức khoẻ cộng đ.
9 Môi trường n.tạo
Sử dụng
và quản
lý của
nhân loại

lại tạo thành một đế vững
chắc cho quyết đònh.
Mức độ tầm quan trọng của
mỗi thành phần có thể thay
đổi tuỳ theo nhu cầu của xã
hội.
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 16
1.2.2. MỘT SỐ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG TRONG QUÁ TRÌNH
1.2.2. MỘT SỐ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG TRONG QUÁ TRÌNH
PHÁT TRIỂN
PHÁT TRIỂN


Tháng
Tháng
12
12
năm
năm
1930:
1930:
Thung
Thung
lũng
lũng
sông
sông
Meuse
Meuse
(

dẫn
đến
đến
hàng
hàng
ngàn
ngàn
người
người
bò
bò
nhiễm
nhiễm
độc
độc
đường
đường
hô
hô
hấp
hấp
và
và
600
600
người
người
bò
bò
chết

kém
đối
đối
lưu
lưu
trong
trong
nhiều
nhiều
ngày
ngày
làm
làm
môi
môi
trường
trường
không
không
khí
khí
bò
bò
ô
ô
nhiễm
nhiễm
dẫn
dẫn
đến

môi
trường
trường
không
không
khí
khí
bò
bò
ô
ô
nhiễm
nhiễm
do
do
khí
khí
thải
thải
(
(
chủ
chủ
yếu
yếu
là
là
SO
SO
2

và
nhiẽm
nhiẽm
nhiều
nhiều
loại
loại
bênh
bênh
.
.


Năm
Năm
1984, do
1984, do
rò
rò
rỉ
rỉ
hơn
hơn
40
40
tấn
tấn
hoá
hoá
chất

ở
Bholpal
Bholpal
–
–
Ấn
Ấn
độ
độ
chết
chết
và
và
gần
gần
500.000
500.000
người
người
bò
bò
nhiễm
nhiễm
nhiều
nhiều
loại
loại
bệnh
bệnh
.

bò
chết
chết
và
và
bò
bò
nhiễm
nhiễm
phóng
phóng
xạ
xạ
.
.
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 17
1.2.3. MỘT SỐ VẤN EỀ MÔI TRƯỜNG HIỆN NAY TRÊN BÌNH DIỆN
1.2.3. MỘT SỐ VẤN EỀ MÔI TRƯỜNG HIỆN NAY TRÊN BÌNH DIỆN
TOÀN CẦU
TOÀN CẦU
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 18
CHƯƠNG II: BẢN CHẤT VÀ CÁCH TIẾP CẬN
CHƯƠNG II: BẢN CHẤT VÀ CÁCH TIẾP CẬN
MÔI TRƯỜNG.
MÔI TRƯỜNG.
2.1. CHẤT LƯNG MÔI TRƯỜNG.
 Chất lượng môi trường
“Chất lượng môi trường là thuật ngữ biểu thò mục tiêu có liên quan đến hành vi ứng xử
và
tương tác giữa các đặc tính môi trường và con người – xã hội sử dụng môi trường đo”ù

điều kiện và mức độ cũng như độc tính của tác nhân gây ô nhiễm. Ví dụ,
nước ở một số ao, hồ bò ô nhiễm nhẹ bởi kim loại nặng hoặc nitơ sau một
thời gian sẽ tự phục hồi và chất lượng của hệ sinh thái trong nước không bò
ảnh hưởng
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 20
CHƯƠNG II: BẢN CHẤT VÀ CÁCH TIẾP
CHƯƠNG II: BẢN CHẤT VÀ CÁCH TIẾP
CẬN MÔI TRƯỜNG.
CẬN MÔI TRƯỜNG.
2.2. CÁCH TIẾP CẬN HỆ THỐNG TRONG ĐTM
 Phương pháp tiếp cận hệ sinh thái (ecosystem approach) có thể sử dụng rất hiệu
quả để mô tả hiện trạng môi trường và dự đoán sự biến đổi có thể xảy ra khi
thực hiện một dự án. Hệ sinh thái (là một tập hợp các cơ quan, tổ chức tương tác
với nhau và với các yếu tố hoá, lý tạo nên môi trường của chúng) có thể xem
như là một thực thể hoạt động đơn lẽ có đầu vào và đầu ra ( một chiếc xe có thể
xem là một thực thể riêng lẽ).
 Phân tích cân bằng giữa đầu vào và đầu ra cho phép ta hiểu biết rất nhiều về
hoạt động của hệ mà không cần thiết phải hiểu các quá trình xảy ra bên trong
hệ. Ví dụ, một hệ sinh thái tích luỹ dinh dưỡng thì sinh khối của hệ sẽ tăng lên,
ngược lại nếu hệ sinh thái mà “xuất’ dinh dưỡng thì sinh khối nó sẽ giảm.
 Tác động môi trường bao gồm cả sự thay đổi các thành phần của hệ sinh thái
(đốn gổ ra khỏi rừng) và sự biến đổi của các quá trình của hệ (hấp thụ nước từ
đất qua cây sẽ giảm và tăng dòng nước chảy ra khỏi rừng). Tác động của dự án lên các
yếu tố (element) của hệ sinh thái sẽ phá vỡ quy trình sinh thái và đây chính là tác động lý
sinh của dự án. Vì vậy, khi thực hiện ĐTM cần phải xác đònh vai trò của các thành phần
trong quy trình hệ sinh thái.
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 21
Hình
Hình
2.1: SƠ ĐỒ MÓI LIÊN HỆ CÁC QUÁ TRÌNH GIƯA VÀ TRONG HỆ

hướng tớisự thích nghi cao nhấtvới điềukiệnsống".
Trong mộthệ sinh thái, vậtchất ln chuyểntừ thành phầnnàysang thànhphần
khác. Ðây là một chu trình tương đối khép kín. Trong điềukiệnbìnhthường,
tương quan giữa các thành phầncủahệ sinh thái tự nhiên là cân bằng.
Ví dụ: Trong mộthệ sinh thái rừng, thựcvậtlấydinhdưỡng từđấttổng hợp thành
chấthữucơ. Chấthữucơ này đủ để mộtphần ni dưỡng phát triển cây, mộtphần
ni động vậ
t ănthựcvật trong rừng, mộtphầnrơirụng, trả lại màu cho đất. Ðộng
vật ănthựcvật phát triểnvừa đủ để tiêu thụ hếtphầnthức ăn thiên nhiên dành cho
nó…
9/23/2006 Ths. Nguyen Vinh Quy 23
2.3.2 CÁC VẤN ĐỀ CẦN XEM XÉT KHI CÂN BẰNG
2.3.2 CÁC VẤN ĐỀ CẦN XEM XÉT KHI CÂN BẰNG
HỆ SINH THÁI BỊ THAY ĐỔI
HỆ SINH THÁI BỊ THAY ĐỔI
 Bất kỳ một hành động nào đó của dự án (chương trình, chính sách…) đều
làm biến đổi vò trí cân bằng của hệ thống. Do đó thực hiện ĐTM cần chú ý các
vấn đề sau:
¾ Dự đoán “điểm” cân bằng mới của hệ sinh thái;
¾ Đánh giá hậu quả của vò trí mới đó; và
¾ Đánh giá mức độ chấp nhận của xã hội về điểm cân bằng mới đó của hệ
thống và hậu quả do sự biến đổi vò trí cân bằng sinh thái đó.
 Nhằm mục đích mô tả đầy đủ, chính xácvò trí cân bằng mới của hệ sinh thái,
5 vấn đề sau đây cần phải quan tâm:
 Hướng của sự biến đổi (Direction of change): Điều kiện tiên quyết để dư
đoán được hướng của sự biến đổi khi bò xáo trộn (tác động) là phải hiểu rõ cấu
trúc và chức năng củahệ trước khi bò tác động. Vì vậy các thông tin mô tả tình
trạng ban đầu của hệ là yêu cầu rất quan trọng trong đánh giá tác động môi
trường.
 Mức thay đổi (Rate of change): Thông thường người ta cho rằng tác động

thái 1
H
o
a
ï
t
đ
o
än
g
c
u
û
a
c
o
n

n
g
ư
ơ
ø
i
Thông số môi trường E
1
Thông số môi trường E
3
T
h

Độ mặn
Dự án sẽ xả nước nóng và làm môi
trường thay đổi trạng thái: Trạng
thái 2 với đặc điểm nhiệt độ nước
cao hơn, độ mặn giảm và độ đục
tăng nhẹ.
Hình 2.2: Trạng thái môi trường