Hợp tác quốc tế trong việc giải quyết đại dịch
AIDS ở Châu Phi hiện nay

Nguyễn Thị Hằng

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Quan hệ quốc tế; Mã số: 60.31.40
Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thanh Hiền
Năm bảo vệ: 2010

Abstract: Khái quát về tình hình dịch AIDS tại châu Phi và các vùng của châu lục,
đồng thời phân tích những hậu quả cơ bản nhất do HIV/AIDS tác động đến đới sống
kinh tế - xã hội cảu châu Phi. Phân tích và tổng hợp tình hình hợp tác quốc tế trong
việc giải quyết đại dịch AIDS ở châu Phi hiện nay thông qua. Đánh giá được những
hiệu quả hợp tác gồm những thành công cũng như khó khăn mà cộng đồng quốc tế gặp
phải khi cùng chung tay giải quyết một vấn đề mang tính toàn cầu là đại dịch AIDS.

Keywords: Quan hệ quốc tế; AIDS; Châu Phi; Đại dịch AIDS

Content
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thế giới hiện nay đang bước vào thời đại toàn cầu hoá, bên cạnh những thành tựu đã
đạt được để nâng cao mức sống của loài người thì nhân loại vẫn đang phải đối mặt với nhiều
khó khăn, thách thức như đói nghèo, dịch bệnh, chiến tranh, thiên tai, ô nhiễm môi
trường,.v.v. Căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS không chỉ ảnh hưởng đến sức khoẻ, sự phát triển
giống nòi của loài người mà còn gây ra nhiều thách thức đối với tình hình an ninh và sự phát
triển bền vững về kinh tế - xã hội của tất cả các quốc gia trên thế giới. Đến nay, mặc dù nhân
loại đã đạt được những thành công nhất định trong cuộc chiến chống HIV/AIDS nhưng loài
người chưa có khả năng ngăn chặn được tốc độ lây lan HIV/AIDS ở cấp độ toàn cầu.
Châu Phi là một châu lục nghèo nhất thế giới, tất cả những vấn đề mang tính toàn cầu

chức quốc tế. Đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến vấn đề này:
Ở trong nước, một số công trình nghiên cứu liên quan đến đại dịch AIDS ở châu Phi
như: 1) Một số bài thông tin và nghiên cứu trong tạp chí Nghiên cứu Châu Phi và Trung
Đông của tác giả Nguyễn Thị Hằng như: “Thông tin cập nhật về tình trạng HIV/AIDS ở châu
Phi”, đăng số tháng 8/200; “Nguyên nhân kinh tế - xã hội dẫn đến đại dịch HIV/AIDS ở châu
Phi”, đăng số tháng 1/2008; “Đại dịch AIDS ở châu Phi và những nỗ lực giúp đỡ của cộng
đồng quốc tế” đăng số tháng 4/2008; Những tác động của đại dịch AIDS đối với tình hình
phát triển kinh tế ở châu Phi”, đăng số tháng 9/2008. 2) Cuốn sách “Tình hình chính trị-kinh
tế cơ bản của châu Phi”, do PGS.TS Đỗ Đức Định (chủ biên), Nxb Khoa học Xã hội, Hà
Nội, 2006; cuốn sách “Hợp tác quốc tế giải quyết các vấn đề toàn cầu của châu Phi” do Tiến
sĩ Nguyễn Thanh Hiền (chủ biên), Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội 2008. Tuy nhiên, những

3
công trình khoa học kể trên mới chỉ dừng lại ở việc khái quát về thực trạng HIV/AIDS ở châu
Phi, chưa đi cụ thể vào từng vấn đề, và chưa tập trung nhấn mạnh về hợp tác quốc tế trong
việc giải quyết đại dịch AIDS ở châu Phi hiện nay. Chính vì vậy, đây là đề tài luận văn đầu
tiên chuyên nghiên cứu về vấn đề này.
Ở nước ngoài, một số nghiên cứu liên quan như “HIV and AIDS in Africa”, http://
www.avert. Org; “HIV and AIDS Indicators in Africa”http://www. AfDB. Org; báo cáo hàng
năm của UNAIDS, WB, WHO về tình hình dịch AIDS trên thế giới. Một số cuốn sách viết về
HIV/AIDS được thế giới biết đến như những cuốn cẩm nang để nghiên cứu về đại dịch AIDS
ở châu Phi như: HIV & AIDS in Africa của tác giả Beyond Epidemiology; “AIDS, Sexuality
and Gender in Africa: Collective Strategies and Struggles in Tanzania” của tác giả Carolyn
Baylies, Janet Bujra; “Aids in Africa among Women and Infants: A Human Rights
Framework” của tác giả Lawrence O. Gostin; “Inside the Pandemic: African Perspectives on
the AIDS Crisis” của tác giả Alyssa Bernstein; “Histories of Sexually Transmitted Diseases
and HIV / AIDS in Sub-Saharan Africa” của tác giả Philip W. Setel, Milton Lewis, Maryinez
Lyons. Ngoài ra, còn có nguồn tài liệu trên một số trang Web trong nước như:
http://www.mofa.gov.vn; http://www.unaids.org.vn; http://www.vaac.gov.vn;
http://www.molisa.gov.vn; http://www.moh.gov.vn; http://hiv.com.vn và các bài nghiên cứu

mà cộng đồng quốc tế gặp phải khi cùng chung tay giải quyết một vấn đề mang tính toàn cầu
là đại dịch AIDS. Đồng thời, nói lên được triển vọng hợp tác quốc tế trong tương lai; về khả
năng trao đổi, chia sẻ các kinh nghiệm giữa Việt Nam và châu Phi trong việc giải quyết đại
dịch AIIDS; về một số khuyến nghị nhằm chia sẻ thông tin và cách phờng chống HIV/AIDS
giữa Việt Nam và châu Phi.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là toàn bộ thực trạng hợp tác quốc tế trong việc
giải quyết đại dich AIDS ở châu Phi. Hợp tác quốc tế này thông qua các hình thức hợp tác:
song phương và đa phương. Các quốc gia hợp tác song phương bao gồm: Mĩ, EU, Trung
Quốc, Nhật Bản; các đối tác đa phương bao gồm: Liên hợp quốc, Ngân hàng Thế giới, Tổ
chức y tế thế giới, G8.
Phạm vi nghiên cứu là châu Phi nói chung và một số nước điển hình của châu lục trong
công tác phòng chống đại dịch AIDS; đặc biệt là các tổ chức quốc tế trợ giúp châu Phi chống
lại AIDS. Phạm vi thời gian nghiên cứu được giới hạn cụ thể chủ yếu từ những năm 1995 đến
nay.
5. Phương pháp nghiên cứu
Kế thừa thành tựu của những tài liệu, những sản phẩm nghiên cứu đã có từ trước, sắp
xếp các số liệu nghiên cứu theo trình tự thời gian để người đọc theo dõi liền mạch.
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu truyền thống cơ bản là chủ nghĩa duy vật
biện chứng và duy vật lịch sử, các phương pháp như: mô tả, thống kê, so sánh, phân tích, tổng
hợp, đánh giá để làm nổi bật lên vấn đề cần nghiên cứu là hợp tác quốc tế trong việc giải
quyết đại dịch AIDS ở châu Phi hiện nay.

5
6. Dự kiến những đóng góp mới
Với mục đích nghiên cứu như trên, luận văn sẽ tập trung đưa ra một số đóng góp sau:
Thứ nhất, luận văn mong muốn sẽ đáp ứng phần nào nhu cầu tìm hiểu thông tin về
HIV/AIDS tại châu Phi. Đưa ra được thực trạng và diễn biến của tình trạng lây nhiễm
HIV/AIDS của châu Phi nói chung và các quốc gia, khu vực của châu lục nói riêng.
Thứ hai, luận văn chỉ ra được những nguyên nhân vì sao dịch HIV/AIDS lại gia tăng

4. BTK-TTX Website Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam.
5. Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2008), Báo cáo lần thứ ba về việc thực hiện tuyên bố
cam kết về HIV/AIDS (giai đoạn báo cáo: 1/2006-12/2007), Hà Nội.
6.Diễn đàn kinh tế tài chính Việt – Pháp (2003), Chính sách và chiến lược giảm bất bình đẳng
và nghèo khổ (Sách tham khảo). Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
7. Đỗ Đức Định (2005), Quan hệ hợp tác Việt Nam – Châu Phi, Tạp chí Nghiên cứu châu Phi
và Trung Đông, số 3, tr 40-45.
8. Đỗ Đức Định (2006), Tình hình chính trị-kinh tế cơ bản của châu Phi, Nxb Khoa học Xã
hội, Hà Nội.
9. Đỗ Đức Định (2008), Đẩy mạnh hợp tác toàn diện giữa Việt Nam với một số nước châu
Phi trong bối cảnh quốc tế mới giai đoạn 2011 – 2020, Đề tài cấp Bộ của Viện Nghiên cứu
Châu Phi và Trung Đông, Hà Nội.
10. Nguyễn Thanh Hiền (2008), Những vấn đề nổi cộm của hệ thống giáo dục châu Phi hiện
nay, Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, số 4, tr 3-1.
11. Nguyễn Thanh Hiền (2008), Hợp tác quốc tế giải quyết các vấn đề mang tính toàn cầu
của châu Phi, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
12. Nxb Chính trị quốc gia (2003), Diễn đàn kinh tế tài chính Việt - Pháp, Chính sách và
chiến lược giảm bất bình đẳng và nghèo khổ (Sách tham khảo), Hà Nội.
13. Nguyễn Thị Hằng (2005), Khủng hoảng HIV/AIDS ở châu Phi, Tạp chí Nghiên cứu châu
Phi và Trung Đông, số 2, tr 57-59.
14. Nguyễn Thị Hằng (2006), Đói nghèo châu Phi: Thực trạng và nguyên nhân, số 11, tr 3-8.
15. Nguyễn Thị Hằng (2007), Thông tin cập nhật về tình trạng HIV/AIDS ở châu Phi, Tạp chí
Nghiên cứu châu Phi và Trung Đông, số 8, tr 48-51.
16. Nguyễn Thị Hằng (2008), Nguyên nhân kinh tế - xã hội dẫn đến đại dịch AIDS ở châu
Phi, số 1, 48-52.
17. Nguyễn Thị Hằng (2008), Đại dịch AIDS và những nỗ lực giúp đỡ của cộng đồng quốc tế,
số 4, 14-25.
18. Nguyễn Thị Hằng (2008),Tác động của Đại dịch AIDS đối với phát triển kinh tế - xã hội ở
Châu Phi, số 9, 9-18.
19. Nguyễn Thị Hằng (2010), Đói nghèo tại châu Phi năm 2009, Tạp chí Nghiên cứu châu

38. HIV & AIDS in South Africa, http://www.avert.org.
39. HIV/AIDS in Africa, http//codmanacademy.org.
40. Lawrence O. Gostin (2002), Aids in Africa among Women and Infants: A Human Rights
Framework”.
41. Living with HIV (learning you are HIV positive), http://www.avert.org
42. Preventing HIV/AIDS in the Middle East and North Africa (A Window of Opportunity to
Act), A World Bank Regional Strategy, 2005.

8
43. Rosen S, Vincent JR, MacLeod W, Fox M, Thea DM, Simon JL (2004), 'The cost of
HIV/AIDS to businesses in southern Africa', Center for International Health and Development,
, Boston, Massachusetts 02118, USA.
44. Steinberg M và các cộng sự (2002), “Tấn công vào các ngôi nhà: Các hộ gia đình làm gì
trước ảnh hưởng của dịch bệnh HIV/AIDS: Điều tra về các hộ gia đình bị ảnh hưởng
HIV/AIDS ở Nam Phi: Henry J Kaiser Tổ chức gia đình., Oasinhtơn.
45. The Impact of HIV & AIDS on Africa, http://www.avert.org.
46. “The AIDS Crisis”, http://www.data.org.
47. The worldbank, Washington D.C (2007), Africa Development Indicator 2006.
48. The World Bank Washington, D.C (2005), Committing to Resulfts-Improving the
Effectiveness of HIV/AIDS Assistance.
49. The World Bank (2002), Education and HIV/AIDS: A window of hope.
50. The Data report 2007, http://www.thedatareport.org.
51. The Worldbank/UNAIDS, AIDS (2001), Poverty Reduction and Debt Relief.
52. The 2007 Heiligendammm G8 Summit: Outcomes for Africa, http://www.data.org.
53. The Worlds Response to the AIDS Epidemic, http://codmanacademy.org.
54. The Crisis: Report on HIV/AIDS in Africa, http://codmanacademy.org.
55. The Global Fund to Fight AIDS, TB and Malaria (2006), http://www.theglobalfund.org
56. The worldbank, Washington D.C (2006), Africa Development Indicator 2006.
57. HIV and AIDS Indicators in Africa, http://www.AfDB.org.
58. HIV and AIDS in Africa questions and answers, http://www.avert.org.