TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
____________________________________ LƯU NAM PHƯƠNG

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ THÔNG QUA HỢP TÁC QUỐC TẾ
TRONG GIAI ĐOẠN HỘI NHẬP KINH TẾ
VÀ TRONG TIẾN TRÌNH TOÀN CẦU HÓA
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
VIC PHÁT TRIN NGUN NHÂN LC KH&CN. 23
1.3.1. Kinh nghim c 23
1.3.2. Kinh nghim ca Singapore 23
1.3.3. Kinh nghim ca Hàn Quc 24
1.3.4. Kinh nghim ca Trung Quc 24
Kt lu 25
. THC TRNG PHÁT TRIN NGUN NHÂN LC KHOA HC
VÀ CÔNG NGH  VIT NAM HIN NAY 26
2.1. THC TRNG NGUN NHÂN LC KH&CN VIT NAM 26
2.2. H THI VI NGUN NHÂN LC KH&CN 29
o, bi c 30
2.2.2. Chính sách s dng và tng phát huy vai trò ca trí thc 31

2
, tôn vinc. 31
C TRANG V NGUN NHÂN LC 33
2.3.1. Nhng thành tc. 33
2.3.2. Nhng bt cp, yu kém ca ngun nhân lc KH& CN. 35
2.3.3. Nhng bt cp, hn ch ca h thng chính sách 37
2.4. HP TÁC QUC T VÀ PHÁT TRIN NHÂN LC TRONG
THI GIAN QUA. 39
n xây dng và phát trin hong HTQT v KH&CN 40
n m rng và phát trin mnh m các quan h hp tác v KH&CN 41
i mi , bu tham gia vào quá trình hi nhp quc t 42
2.5. CÁC HÌNH THC HTQT V KH&CN CA VIT NAM 46
2.5.1. Thông qua các nhim v HTQT v  46
2.5.2. Hình thc HTQT v  47
2.5.3. Hình thc HTQT v  48
o các cán b KH&CN  c ngoài bc 51
c bc ngoài tài tr 54

Vit kiu và trí thc ngoài tham gia các hong KH&CN 81
3.4.11. Nâng cao chng ngun nhân lc thông qua hp tác quc t 82
KT LUN VÀ KHUYN NGH 87
1. KT LUN 87
2. KHUYN NGH 88
TÀI LIU THAM KHO 90

4
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
AFTA
ASEAN Free Trade Area
Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc
FDI
Foreign Direct Investment
Đầu tư trực tiếp nước ngoài
GDP
Gross Domestic Product
Tổng sản phẩm quốc nội
GD&ĐT
Giáo do
G7
Group of Seven
Bảy nước kỹ nghệ tiên tiến trên thế giới (Canada, Pháp Đức, Ý,
Nhật, Anh và Mỹ)
HTQT
Hp tác quc t.
ILO
The International Labour Organization
Tổ chức Lao động Thế giới
ISCO
The International Standard Classification of Occupations
Tiêu chí quốc tế về phân loại nghề nghiệp

5
IAEA
International Atomic Energy Agency
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc
IMF
International Monetary Fund
Quỹ Tiền tệ quốc tế
ISCED

Kyrgyzstan, Tajikistan, Moldova.
UNESCO
United Nations Educational Scientific and Cultural Organization
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc
UNDP
United Nations Development Program
Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc
UNICEF
United Nations International Children's Emergency Fund
Quỹ Khẩn cấp Nhi đồng Quốc tế Liên Hiệp Quốc
UNIDO
United Nations Industrial Development Organization
Tổ chức phát triển công nghiệp Liên Hiệp Quốc
VEF
Vietnam Education Foundation
Quỹ giáo dục Việt Nam
XHCN
Xã hi ch .
WHO
World Health Organization
Tổ chức Y tế Thế giới 6
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bng 1.1
Phân loi nhân l tui
12 Bng 3.1.
Mt s ch tiêu ch yu phát trin kinh t thi k 
59
Bng 3.2.
D báo mt s ch   n v phát trin ngun nhân l n

63
7
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Viy mnh công nghip hóa, hi
có th thc hin thành công, Vit Nam cn phát trin ngun nhân lc nói chung,
ngun lc nhân lc KH&CN nói riêng. Hin nay, ngun li trong phát
trin KH&CN c bit, th hing li, chính sách ch
c, trong nhn thc ca nhiu tng lp trong xã hi.
Hi nhp quc t v c hiu là mt quá trình gn kt các hot
c vi th gii và khu vc. Hi nhng
ly s phát trin c; nó thc s 
ngày càng tr thành ni lng lc chính cho phát trin nhanh và bn vng nn
kinh t, góp phm bo ANQP. n nay HTQT v c
chuyn mi và mnh m - i nhp quc t v KH&CN, mc
phát tring HTQT.
Trong xu th toàn cu hóa hin nay, Vi    ng hi nhp vi
m s dng ngun lc là ch yng thi tn dng t
ngun lc t bên ngoài, tt ng HTQT nói chung và hong HTQT

ngun l     i pháp HTQT   o  i hc;
Chính sách thu hút du h  u v  phát trin các
ngun lc KH&CN trong bi cnh hi nhp KTQT và trong tin trình toàn cu hóa
thông qua hong HTQT.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cc trng v phát trin ngun nhân lc KH&CN  Vit
Nam  xut mt s gii pháp phát trin ngun nhân lc KH&CN thông qua hot
ng HTQT trong bi cnh hi nhp kinh t quc t và trong tin trình toàn cu hóa.
4. Phạm vi nghiên cứu
Phm vi ni dung: Nghiên cu các gii pháp phát trin ngun nhân lc
KH&CN trong các t chc KH&CN thông qua hong HTQT.
Phm vi thi gian: Nghiên cn t n nay ti mt s 
qun lý KH& nghiên cu ti phía Bc.
5. Vấn đề nghiên cứu
Thc trng phát trin ngun nhân lc KH&CN hin nay  Vi
nào?
- Hong HTQT nói chung và hong HTQT v KH&CN nói riêng có
th góp phn phát trin ngun nhân lc nào?

9
6. Giả thuyết nghiên cứu
- Nhân lc KH&CN hin nay  Vit Nam hin nay vn còn thiu v s ng
và yu v chng do còn tn ti nhng hn ch trong vic phát trin ngun nhân
lc KH&CN.
- HTQT v KH&CN có th góp phn vào vic phát trin ngun nhân lc
KH&CN thông qua các c: o; Hi ngh/hi tho; Phi hp nghiên cu.
7. Luận cứ chứng minh
- Lun c lý thuyt: S dng các lý thuyt v ph  n NCKH,
qun lý KH&CN, chính sách KH&CN và phát trin ngun nhân lc KH&CN.
K th lý lun hi nhp kinh t quc t c bit là hi nhp

Khái nim ngun lc có phm vi bao quát rng nó không ch bao gm nhng
yu t o ra sc mnh thc t mà còn c nhng yu t tim i dng
tiu cách phân loi ngun lnh tiêu
chí phân loi: theo tiêu chí khái quát có ngun lc vt cht và ngun lc tinh thn;
theo tiêu chí v quan h trong ngoài thì có ngun l i, vn
 vt cht k thut, tài nguyên thiên nhiên, v n
lc bên ngoài (s tr giúp ca các t chc quc t c ngoài v vn, công
ngh quan h ch th, khách th có ngun lc ch quan (con
i) và ngun lu kin t y, có nhi
phân loi ngun lc coi là mt loi ngun lc bit -
ngun nhân lc - có kh  dng mi ngun l to ra sc
mnh cho s phát trin.
Ngun lc KH&CN là mt b phn ca ngun lc, bao gm ngun nhân lc
KH&CN, vt lc, tài lc, tin lc.
Vt l vt cht k thut cho hong KH&CN.
Tài lc: ngun tài chính cho hong KH&CN bao gm ngân sách quc
gia, các ngun vn h tr t các t chc quc t, t chc phi chính ph, các ngun
vng KH&CN ca các t chc doanh nghip.

11
Tin lc: h thng thông tin cho hong KH&CN.
Ngun nhân lc phát trin trên nn tng ca ngun nhân lc.
Nhân lu tàu ca con tàu nhân lc ca mi quc gia trong quá
trình phát trin. Gia ngun nhân lc KH&CN và ngun nhân lc có liên quan tác
ng qua li ln nhau. Mt ngun nhân lc tt s tu kin cho ngun nhân lc
c li có ngun nhân lc KH&CN phát trin s giúp cho ngun nhân
lu kin phát trin toàn din và vng chc.
Có nhiu cách tip ci vi khái nim nhân lc KH&CN:
- Theo UNESCO[44]: nhân lc KH&CN có th nh là tng s i
tham gia trc tip vào hong KH&CN trong mc m và

nhà khoa hc, các nhà nghiên cu, các nhà qu cao, am hiu v hot
 chuyên môn và kinh nghim qun lý các loi hình hot
ng KH&CN, làm vic  n lý c, Vin nghiên cu, các Phòng -
Ban khoa hc  ng, hc vin và các trung tâm dch v KH&CN.
- (4) L ng dch v KH&CN: là nh     n,
thông tin, b, dch v tiêu chun chng, dch v bn quyn, s
hu trí tu
- (5) L ng thc hin ch     dng và l ng tác
nghip: tp trung vào nh nh, ph bin là tt
nghip trung h, trung hc ph o tr thành công nhân sau
tham gia vào quá trình công ngh, tha hành các công vic giao.
1.1.2. Phân loi nhân lc KH&CN
1.1.2.a. Phân loi nhân l:
Vic phân loi nhân l nh nh cung/cu
v nhng nhóm nhân lc KH&CN khác nhau, phc v cho vic nh tim lc
KH&CN ca qu
- Phân loi theo   k : o k  n nhân lc
c chia thành 2 nhóm: (a)  i hc tr lên: là nhi tt
nghii hc ho    lên v m  c chuyên môn KH&CN
hot nghiv 
vy; (b)  k thut viên: là nhi có bng cp chuyên môn,
ngh nghi i hc, hoc nhi không có bng cp này
 

13
- Phân lo     o:  so sánh quc t v    o,
UNESCO [44] i giáo dc theo chun quc t ISCED. S phân loi
này áp di vi c  l o. Theo ISCED,
c chia thành 6 loi  và h (nhóm tiu hc
- primary; nhóm trung hc - secondary và nhóm cp ba -  cp

c chính n tính ngun nhân lc KH&CN thì c KH&CN:
- Khoa hc t nhiên;
- KHKT và k ngh;
- Khoa hc y;
- Khoa hc nông nghip;
- Khoa hc xã ho khoa hc, kinh t,
a lý, khoa hc chính tr, xã hi hc, dân s hc, tâm lý hc, nghiên c
khu vc, lut, báo chí, quan h i ngon, );
-   thut, hi ho, ngh thut kch, phim    
ngh, lch s và trit lý ca ngh thut, );
- c khác (an ninh dân s và quân s, phúc li xã hn ngh
nghip, giáo dc sc kho, nghiên cng, ).
 Vit Nam c:
- Khoa hc t nhiên;
- KHKT;
- Khoa hc;
- Khoa h
- Khoa hc xã h
Vinh ngun nhân lc KH&CN theo    o và chuyên
c áp dng cùng vi nhau bi l s phân chia này
giúp cho vic hoi vng ch yu trong hong
o vnh
nhu cu v nhân lc KH&CN thu khác nhau.
1.1.2.c. Phân loi nhân lc KH&CN theo ngh nghip
Vic phân loi theo ngh nghinh da trên tiêu chí quc t v
phân loi ngh nghip - ISCO cu chnh l
ngh c chia thành 10 nhóm:

15
- Nhóm 0: l

2
25 - 34 tui
2
20 - 24 tui
3
35 - 44 tui
3
25 - 29 tui
4
45 - 54 tui
4
30 - 35 tui
5
55 - 64 tui
5
35 - 59 tui
6
65 tui tr lên
6
60 - 64 tui 7
t 65 tr lên

16
1.1.3. Phát trin ngun nhân lc KH&CN
Phát trin ngun nhân lc là quá trình to ra s bii v s ng và cht
ng ngun nhân lc biu hin  s hình thành và hoàn thin tc v th lc,
kin thc k  và nhân cách ngh nghing nhng nhu cu hot

cp nhân lc m ro không ch hn hp trong cáng
i h phát trin các hình tho mo theo hp
ng ký kt gi sn xut v , các khoá
o ngn h
hình thc truyn thng, xut hin nhiu hình tho mo l
to qua vic làm thc ti kinh nghim, hi tho t o qua
báo chí, truyn hình, tt c các hình thc trên góp phn cung cp và nâng cao s
ng và chng ngun nhân lc KH&CN.
Quan h quc t v KH&CN là mt hình tho nhân lc KH&CN rt
có hiu qu, bng các hình thc HTQT a
các chính ph, tranh th t  ca các t chc quc t, s ng h t qu
ho ca các t chc phi chính ph, t chc xã hi và t thin
khích và m rng các hình thc h o gia các t chc khoa
hc vc ngoài, phát trin hình thc t o 
c ngoài vi ngun kinh phí ca cá nhân.
&CN l

. Vic thu hút nhân
lc KH&CN này to nên dòng di chuyn nhân lc KH&CN gi
chc KT-XH, gia các thành phn kinh t, gia các vùng lãnh th trong ni b quc
gia và di chuyn ra khi lãnh th quc gia. Di chuyn nhân l
li ngun li l      chc, qu    n nhân lc di
chuyn, h , o vi chng cao mà
không mo.
&CN 



18
.[40]. Ni dung qun lý nhân

19
Trên th gi Vit Nam có nhiu cách lý gii v hi nhp kinh t quc
tm chung là gn vi quá trình toàn cu hóa nn kinh t th gii. Các
chuyên gia OECD cho ru hóa kinh t là s vng t do ca các yu t sn
xut nhm phân b tc trên phm vi toàn cTheo IMF thì cho rng
toàn cu hóa là s ng các lung mu dch, vn k thut vi qui mô và
hình th ph thuc ln nhau gia các nn kinh t trên th gii.
Vi tt c s ng trong cách tip cn và lý gii v toàn cu hóa kinh t và
hi nhp kinh t quc t  trên, có th nhn thy ba ht nhân làm nên s
a toàn cu hóa kinh t và hi nhp kinh t quc t là:
1) s vng t do ca các yu t, các ngun lc kinh t trên phm vi toàn cu;
2) s ph thuc ln nhau gia các nn kinh t trên th gii;
3) li ích ln lao có th khai thác và chia s.
Hong KH&CN là mt b phn cu thành ca nn kinh t. Do vy, hi
nhp v KH&CN là mt b phn không th tách ri ca hi nhp kinh t quc t,
chu s chi phi mnh m ca quá trình hi nhp kinh t quc t.
Cùng vi c kinh t, n ra quá trình toàn
cu hoá mnh m cun hút các hong KH&CN ca các quc gia trên th gii tham
gia hi nhp. Nt nhân ca quá trình toàn cu hoá kinh t và hi nhp kinh t
quc t là s vng t do ca các yu t, các ngun lc kinh t, s ph thuc ln
nhau gia các nn kinh t và li ích có th khai thác, chia s, thì ht nhân ca toàn cu
hoá thì hi nhp m nhng ny, là s vng t
do ca các yu t, các ngun lc KH&CN, s ràng buc cht ch v , trách
nhim trong hong KH&CN và li ích to ln có th khai thác, chia s.
Hi nhp quc t v KH&CN là quá trình hong KH&CN trên th gii
liên kt li vi nhau to thành mt b phn, thành phn ha hi nhp kinh t
quc t vi nhng nguyên tc, chun mng vào phc v cho s vn
ng t do và thun li ca các hong kinh t - i trên phm vi toàn cu;

có tính toàn c ng và tuân th i nhp quc t

- (3) i vi các nhà khoa hc bii vi nhu ngành
vng khoa ht thiên chc xã hng ngh
nghip r cao, coi tri vi bn thân h i va

21
xã hi. Nhà khoa hc thng nhi mình cùng mt lúc hai v th: V
th công dân cc, ca xã hi và v th khoa hc sáng to ngh nghip
ng ngh nghip là biu hing chính tr -
xã hi ca h. Yêu T quc, yêu nhân dân, i vi nhà khoa hc chân chính là biu
hin  tình yêu thii vi khoa hc phng s li ích chung
- (4) nhân lc khoa hc là nhi tip cn nhanh nht các lung thông tin
ngh nghip  quy mô th gii và khu vi cao v giao tip, dân ch 
ng. H có th c lp sáng t bo v danh d c, nhân loi; t s ít
có th d  mt ba mình, tôn th các thành tu và giá tr cc có nn
kinh t, khoa hc công ngh phát trin, khó hong vng nghic.
Bm nêu trên cho thy, các bin pháp và chính sách qui vi
nhà khoa hc và hong khoa hc phi ht sc thn trng, tinh ti x
thô bo, gii vi h.
1.2.2. Vai trò ca nhân lc KH&CN
Ho


: (Nhà bác h); n tài là
nguyên khí ca quc gia. Nguyên khí thnh thì th c mnh ri lên cao, nguyên khí
suy thì th c yu ri xung thp. Cho nên các bc thánh ng ai
không ly vic bng nhân tài, kén chn k ng nguyên khí làm viu
 s hc Thân Nhân Trung n thit cn có nhân tài. Nhân tài 
u lu chúng ta khéo la chn, khéo phân phi,
khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát trin càng thêm nhi tch H
Chí Minh). 

công ngh, cho dù có nhc thit b ng s
dng thì thit b  nên vô dng.
1.2.2.c. Nhân lc khoa hc công ngh là nhân t quy nh trong vic thu dn
khong cách phát trin gic này vc khác
Nh có nhân lc khoa hc và hong NCKH mà công ngh i mi,
sn xut phát trin kéo theo s phát trin ca xã hi. S chênh lch gic ngày
nay ch yu do s chênh lch ca tri thc, c KH&CN i, mun rút ngn
khong chênh lch này phi, ngun nhân lc khoa hc thc hin;
to ra cho mình mt ngun nhân lc khoa hc thích hp, s có th kh i kp.

23
1.2.2.d. Nhân lc khoa hc là nhân t n bm gi c lp ch quyn
quc gia và an ninh xã hi
Th git trong tình trng luôn luôn có nhng him nguy rình rp,
chin tranh; hu hong; ma tuý; bnh t gii quyt các him
ho k trên không th không có s tham gia ca ngun nhân lc khoa hc công ngh.
Nn tranh chp tri thc (chy máu chng minh tm quan trng ca
nhân lc khoa h Pháp ch ánh thu thu nhp quá cao
(54% so vc khác 20-i di tn
c M và nhi chit các nhà khoa hc ca
 cho nhp quc tch d  thu hút
nhân tài kim li cho mình. Gi c ngun lc KHCN quu kin
quan tr gi c an ninh và ch quyn quc gia.
1.3. NHỮNG KINH NGHIỆM CỦA QUỐC TẾ VÀ TRONG NƯỚC
TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN.
1.3.1. Kinh nghim c
 

. 
và

- y mnh vic xây dng, cng c và hoàn thành tu t chc b
n lý và thc thi thành công các mc tiêu phn
 a chic phát trin ngun nhân lc.
1.3.4. Kinh nghim ca Trung Quc
HTQT v KHCN là mt b phn cu thành quan trng trong công tác
KH&CN ca Trung Quc. Trung Quc ng gii pháp:
- Xây dng ch án trm HTQT v KH&CN, thành lp qu
HTQT v KH&CN
- Xây dng mHTQT v  cao
- Xây d KH&CN quan trng: mô hình hp
     - investement), phi hp trin khai R&D và cùng chia s
thành qu nghiên cu c áp dng rng rãi.