Một vài gợi ý về hướng nghiên cứu khoa học của sinh viên
Tham luận trình bày tại Hội nghị NCKH SV năm 2007 của ThS. Dư Phước Tân - Trưởng phòng QLKH - HT
Viện Kinh tế TPHCM.

I. TỪ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA VIỆN KINH TẾ TP
Là cơ quan có chức năng tham mưu cho Thành Ủy và UBND thành phố về các
vấn đề kinh tế xã hội, các đề tài nghiên cứu khoa học của Viện thường phải gắn với
thực tiễn và có thể ứng dụng nhằm đáp ứng tốt cho công tác tham mưu. Để có thể
khuyến cáo một số vấn đề nghiên cứu đối với sinh viên trong thời gian tới, trước tiên,
cần tham khảo về các lãnh vực và nội dung nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn của
Viện Kinh tế trong thời gian qua.
1. Về lãnh vực nghiên cứu, Viện Kinh Tế thường tập trung vào 3 lãnh vực
nghiên cứu chính như sau:
1.1. Nghiên cứu giải quyết các tồn tại hiện thời đang xảy ra trên địa bàn TP.HCM,
chẳng hạn như vấn đề giải quyết ùn tắc giao thông trên địa bàn TP, phát triển thị trường
bất động sản, giải pháp chuyển dịch cơ cấu nội bộ các ngành kinh tế trên địa bàn,
chính sách xã hội hóa dịch vụ công
1.2. Nghiên cứu các vấn đề mang tính dự báo đón đầu, chẳng hạn như nghiên
cứu về hệ thống phân phối và mạng lưới bán lẽ tại TP.HCM khi Việt nam gia nhập WTO,
đánh giá năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn
TP.HCM trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế…
1.3. Nghiên cứu cơ sở lý luận phục vụ công tác nghiên cứu và ứng dụng. Ví dụ
như nghiên cứu về xây dựng luận cứ cho dự báo tăng trưởng trên địa bàn TP.HCM, xây
dựng hệ thống chỉ tiêu định lượng phân tích thị trường phục vụ hoạch định chiến lược
xuất khẩu ngành thủy sản trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, hoặc là cơ sở khoa
học và thực tiễn của việc xác định tiêu chuẩn nghèo ở TP.HCM
2. Về các chủ đề nghiên cứu, dựa theo 3 lãnh vực trên, Viện Kinh tế thường
tập trung vào 3 nhóm chủ đề nghiên cứu chính như sau:
2.1. Nghiên cứu các vấn đề tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo, chuyển cơ cấu kinh
tế theo hướng công nghiệp hóa- hiện đại hóa, vấn đề quy hoạch phát triển KT-XH, chỉ
tiêu tăng trưởng, quy hoạch ngành và lãnh thỗ…

đề KT-XH đặt ra cho vùng ven trong quá trình đô thị hóa" vào năm 2004, đã đánh giá
tác động của tiến trình đô thị hóa đến đời sống của người dân tại các Quận mới. Một số
đề tài đang thực hiện trong năm 2006 cũng đáp ứng nhu cầu giải quyết cấp bách hiện
nay bao gồm: Xây dựng chính sách, giải pháp thực hiện chương trình phát triển Nhà ở,
đặc biệt là nhà ở thương mại. Đề tài "Đặc điểm KT-XH các hộ gia đình trước và sau tái
định cư: vấn đề và giải pháp" và đề tài "Xã hội hóa các dịch vụ đô thị: thực trạng và giải
pháp khuyến khích phát triển“. Những đề tài này đã góp phần đáng kể trong công tác
tham mưu cho lãnh đạo thành phố trong lãnh vực đô thị, từ phía Viện Kinh tế.
3.3. Các vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế và công nghiệp hóa
Vấn đề công nghiệp hóa là một trong những nội dung cốt lõi trong chủ trương
phát triển kinh tế của Đảng ta. Để có cơ sở đề xuất các giải pháp thúc đẩy tiến trình
trên, Viện Kinh tế đã thực hiện một số đề tài như: “Cơ chế quản lý và hỗ trợ doanh
nghiệp sau đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp”, đề tài: “Đồng bộ hóa khung
pháp luật đối với các loại hình doanh nghiệp” vào năm 2002. Đề tài: “Đánh giá thực
trạng và định hướng phát triển ngành công nghiệp chế biến thực phẩm trên địa bàn
TP.HCM” thuộc KH năm 2004. Đề tài: “Cơ chế quản lý và phối hợp giữa Ban QL KCN-
KCX với các cấp chính quyền và các sở ngành của TP.HCM” và Đề tài: “Nghiên cứu xây
dựng mô hình Khu công nghiệp TP.HCM theo hướng hiện đại” vào năm 2004 đã góp
phần giải quyết cơ chế phối hợp và hiện đại hóa mô hình khu công nghiệp, mang tính
đón đầu để triển khai trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế, có liên quan chặt chẽ đến các
Doanh nghiệp, cũng được Viện Kinh tế rất quan tâm nghiên cứu . Một số đề tài như :
“Nghiên cứu xây dựng hệ thống dữ liệu kinh tế Việt Nam, một số nước châu Á và khối
ASEAN phục vụ cho chương trình hội nhập kinh tế quốc tế của thành phố TP.HCM” vào
2005 đã góp hpần xây dựng một số dữ liệu nền về kinh tế quốc tế cho Viện Kinh tế, đề
tài “Đánh giá tác động của AFTA đối với doanh nghiệp TP.HCM” vào năm 2005 cũng
được đặt ra trước khi VN gia nhập vào WTO. Một số đề tài đang thực hiện trong năm
2006 cũng tập trung vào lãnh vực hội nhập như “Nhận diện các vấn đề tồn tại, khó khăn
của doanh nghiệp thuộc khu vực tư nhân trên địa bàn thành phố”. Những đề tài này là
tiền đề cho công tác đánh giá những tác động từ hội nhập, qua đó tham mưu cho

ký thực hiện và đã hoàn tất đề tài “ Đánh giá tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài
đến thị trường lao động TP.HCM” và mới đây còn có đề tài “Xây dựng hệ thống chỉ tiêu
định lượng phân tích thị trường phục vụ hoạch định chiến lược xuất khẩu ngành thủy
sản trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế” được thực hiện vào năm 2004. Nhìn chung,
những đề tài này đã góp phần củng cố và phát triển các giải pháp thị trường, qua đó
tham mưu và đề xuất Thành Ủy và UBNDTP tập trung giải quyết về vấn đề khá mới này,
trong đó các giải pháp định hướng nhằm phát triển thị trường bất động sản đã được
tham mưu cho lãnh đạo khá nhiều trong thời gian qua .
3.6. Các vấn đề liên quan Vùng Kinh tế trọng điểm Phía Nam:
Khi xét cơ cấu chuyển dịch cơ cấu kinh tế TP.HCM không thể xem xét TPHCM
như một địa phương độc lập mà phải xem xét đặc điểm TPHCM trong mối quan hệ với 7
tỉnh xung quanh, trong vùng Kinh tế trọng điểm Phía Nam. Đề tài ”Vai trò trung tâm dịch
vụ TP.HCM trong tổng thể phát triển của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam” thuộc kế
hoạch năm 2001, đã được triển khai và kết quả đề tài đã được ứng dụng trong công tác
chuẩn bị Nghị Quyết Thành Ủy về việc phát triển 6 Nhóm ngành hàng.
Tóm lại, hầu hết các đề tài đều nghiên cứu theo hướng phân tích và đề xuất các
biện pháp và giải pháp chính sách mang tính thực tiễn, không đi vào lý luận chung
chung.
II. MỘT SỐ ĐỀ XUẤT HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỚI ĐỐI VỚI SINH VIÊN
Trong bối cảnh nguồn lực sinh viên khi triển khai đề tài nghiên cứu khoa học có
hạn, cùng với quy mô và thời gian cũng có một số giới hạn nhất định, do vậy, theo tôi,
các bạn sinh viên nên chọn các chủ đề ở mức độ vừa phải, theo dạng các chuyên đề
lớn. Bên cạnh đó, trong quá trình nghiên cứu khoa học, sinh viên nên nỗ lực độc lập
nghiên cứu nhiều hơn, tự tìm tòi, dưới sự gợi ý của thầy hướng dẫn. Những kinh
nghiệm đúc kết trong quá trình nghiên cứu sẽ là những kinh nghiệm quý báu có thể áp
dụng khi ra trường công tác.
Bên cạnh một số nội dung và chủ đề nghiên cứu được đề cập bên trên, có thể
giúp gợi mở cho các bạn sinh viên những định hướng nghiên cứu gắn với thực tiễn
thành phố, một số vấn đề mới nổi lên gần đây có thể được chú trọng thêm như sau:
1. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, có khá nhiều vấn đề cần đặt