ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH VÀ PHÁT
TRIỂN THỊ TRƢỜNG TƢƠNG LAI TẠI
VIỆT NAM
Báo cáo chuyên đề số 4/2011 8/2011
Phạm Nguyễn Hoàng
Phòng Phân tích và Dự báo thị trường
Trung tâm NCKH-ĐTCK (UBCKNN)
2
NỘI DUNG
1) Một số ƣu điểm của giao dịch tƣơng lai……………………………4
2) Các điều kiện cần thiết để hình thành và xây dựng thị trƣờng hợp
đồng tƣơng lai………………………………………………………..6
3) Khả năng thành lập thị trƣờng giao dịch hợp đồng tƣơng lai tài
chính tại Việt Nam…………………………………………………10


3) Trung tâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC, 2008)
4) Sàn giao dịch đường của Công ty cổ phần Giao dịch hàng hóa
Sài Gòn Thương Tín (Sacom-STE, 2010)
5) Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (Vietnam Commodity
Exchange - VNX), tiền thân là Sở Giao dịch hàng hóa Triệu Phong, giao
dịch kỳ hạn dành cho ba mặt hàng được Bộ Công Thương cấp phép là cà
phê, cao su và thép (2010)

1
Trong phạm vi bài này, thị trường giao dịch tương lai được hiểu bao gồm cả thị trường kỳ hạn (forwards) và thị
trường hợp đồng tương lai (futures)
4

6) Sàn giao dịch vàng kỳ hạn (còn gọi là giao dịch vàng tài khoản)
mở tại các công ty chứng khoán và các ngân hàng thương mại (giai đoạn
trước 31/3/2010).
Có thể nhấn mạnh rằng hầu hết các sàn giao dịch này hoạt động một cách
ảm đạm, chưa thu hút được nhiều đơn vị tham gia (trừ sàn giao dịch vàng kỳ hạn).
Trong khi đó, nhiều đơn vị trong nước lại phải đi tìm kiếm nguồn hàng hoặc bán
hàng qua các sàn giao dịch tương lai ở nước ngoài tại Mỹ, Nhật, châu Âu. Trước
nhu cầu này, một số sàn giao dịch kỳ hạn nước ngoài đã tiến hành các hoạt động
quảng bá và chào đón doanh nghiệp Việt Nam.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, bao gồm sự thiếu vắng các
đối tượng tham gia, trình tự, thủ tục không tiện lợi, chi phí cao, chứa đựng nhiều
rủi ro, cơ chế quản lý không hiệu quả. Vậy phải chăng sự hình thành thị trường
tương lai ở Việt Nam sẽ không theo trình tự con đường phát triển phổ biến trên thế
giới?
Trong bối cảnh đó, thị trường giao dịch hợp đồng tương lai dành cho sản
phẩm tài chính đang được các cơ quan quản lý nghiên cứu xây dựng với dự kiến áp
dụng đầu tiên cho chỉ số chứng khoán. Tuy nhiên, tính khả thi của thị trường giao

thành thị trường hợp đồng tương lai và đồng thời cũng đặt ra nhu cầu xây dựng và
quản lý hiệu quả thị trường tương lai ở nước ta.
Nếu hàng hóa cơ sở không phải là các loại nông sản mà là các loại chứng
khoán và sản phẩm tài chính, chức năng phòng ngừa biến động giá bất lợi nêu trên
không hề mất đi mà thậm chí còn khắt khe hơn. Ví dụ, các cổ đông/nhà đầu tư
đang nắm giữ cổ phiếu có thể bán một hợp đồng tương lai nếu dự đoán rằng giá cổ
phiếu giảm nhằm chuyển nhượng một khối lượng cổ phiếu nhất định với giá xác
định trước trong tương lai; hoặc các chủ sở hữu trái phiếu cũng có thể bán hợp
đồng tương lai trái phiếu do lo ngại môi trường lãi suất tăng.