TRƯỜNG
KHOA……………………

………… o0o…………

Tiểu luận Đề tài Quan hệ giữa quan hệ sản xuất và trình
độ phát triển của lực lượng sản xuất
trong quá trình phát triển kinh tế
TiÓu luËn triÕt häc
A. LỜI NÓI ĐẦU

Trong quá trình phát triển kinh tế ở nước ta nói riêng và ở các nước
khác nói chung, sự phát triển kinh tế ở mỗi nước tuy khác nhau nhưng đều có
một số điểm chung, dựa trên một số quy tắc cơ bản để xây dựng và phát triển
kinh tế. một trong những nguyên tắc cơ bản trong phát triển kinh tế ở mỗi
nước là quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng
sản xuất, mỗi đất nước đều có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và sự phân bố
dân cư không giống nhau dẫn đến quan hệ sản xuất và trình độ của lực lượng
sản xuất ở mỗi vùng cũng khác nhau. Do tính đặc thù trên nền khi quan hệ sản
xuất ở một vùng, một trình độ phát triển nào đó phù hợp với tình độ phát triển
của lực lượng sản xuất thì nó sẽ kéo theo sự phát triển về kinh tế nhanh chóng,

sở phân bố và phát triển sản xuất, là nhân tố quyết định cho trình độ lao động
sản xuất và phát triển.
c. Phương thức sản xuất
Phương thức sản xuất là cách thức mà 1 xã hội sử dụng để tiến hành
sáng tạo của cải vật chất bao gồm hai mặt thống nhất với nhau về cách thức,
về mặt kỹ thuật công nghệ.
3. Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tình độ phát triển của
các lực lượng sản xuất
a. Vị trí
Là quy luật cơ bản nhất của toàn bộ đời sống xã hội, bởi vì nó là quy
luật của sự vận động phát triển của phương thức sản xuất xã hội, sự tác động
NguyÔn Hång D−¬ng - Líp : K38
2
TiÓu luËn triÕt häc
của quy luật này dẫn đến sự biến đổi của phương thức sản xuất. Và đây cũng
chính là đề tài mà chúng ta nghiên cứu để làm rõ sự ảnh hưởng của nó đến đời
sống sản xuất của con người.
Trong tác phẩm góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị năm 1959
Các Mác viết "trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình, con người ta có
những quan hệ nhất định tất yếu không phụ thuộc ý muốn của họ từ những
quan hệ sản xuất. Những quan hệ này phù hợp với một trình độ phát triển nhát
định của lực lượng sản xuất vật chất của họ.
b. Khái niệm lực lượng sản xuất
Là tổng thể các nhân tố vật chất kỹ thuật công nghệ của một quá trình
sản xuất nhất định nào đó, nó phản ánh trình độ chinh phục tự nhiên của con
người, bao gồm 2 nhóm cơ bản
- Tư liệu sản xuất
Công cụ lao động là yếu tố phản ánh rõ nhất trình độ con người chinh
phục tự nhiên như thế nào
- Người lao động

lực lượng sản xuất là nhân tố thuộc nhân tố nội dung vật chất, đảm bảo cho sự
duy trì kết hợp các quá trình sản xuất. Tính quyết định đó thể hiện với một
trình độ phát triển của lực lượng sản xuất hiện có nó đòi hỏi các quan hệ sở
hữu cách thức giải quyết và mộ chế độ tương ứng với nó những biến đổi trong
lực lượng sản xuất đặt ra nhu cầu phải thay đổi quan hệ sản xuất cho phù hợp
với nó.
Vì vậy, yêu cầu cơ bản của quy luật này trong việc quy định hoàn thiện
hệ thống quan hệ sản xuất thì phải căn cứ vào thực trạng của nhu cầu phát
triển lực lượng sản xuất, mỗi người cần liên hệ thực tiễn quan hệ sản xuất
Việc chuyển từ quan hệ sản xuất lỗi thời lên cao hơn như Các mác nhận
xét "không bao giờ xuất hiện trước khi những điều kiện tồn tại vật chất của
những quan hệ đó chưa chín muồi"
d. Vai trò của quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất
Quan hệ sản xuất giữ vai trò là các hình thức kinh tế của các quá trình
sản xuất, nó có vai trò tác động đến việc sử dụng khai thác, sử dụng phát
NguyÔn Hång D−¬ng - Líp : K38
4
TiÓu luËn triÕt häc
triển các lực lượng sản xuất như thế nào, có thể là tích cực khi phù hợp với
nhu cầu của lực lượng sản xuất, có thể tác động tiêu cực trong trường hợp
không phù hợp.
Biện chứng của mối quan hệ trên được thể hiện theo logic sau đây lực
lượng sản xuất là yếu tố động cách mạng, lao động sản xuất là yếu tố tính
chậm phát triển, chính điều đó tạo khả năng mâu thuẫn giữa hai mặt của
những phương thức sản xuất, mâu thuẫn này bộc lộ rõ khi lực lượng sản xuất
đã phát triển đến 1 giới hạn nhất định nó đặt ra nhu cầu phải thay đổi quan hệ
sản xuất, sự thay đổi này chỉ thực hiện được thông qua các cuộc cách mạng
do đó tạo sự biến đổi của phương thức sản xuất xã hội.
II. VIỆP ÁP DỤNG QUY LUẬT QUAN HỆ SẢN XUẤT PHÙ HỢP VỚI TRÌNH ĐỘ
PHÁT TRIỂN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ Ở

yếu là sản xuất nông nghiệp, tự cung tự cấp. Sau nước ta trở thành thuộc địa
của Pháp, hàng hoá tuy có phong phú hơn trước đây nhưng vẫn không có các
ngành sản xuất ở trình độ khoa học, hàng hoá chủ yếu phục vụ cho các nhu
cầu cơ bản của đời sống. Sau một thời gian ngắn hoà bình, đất nước ta bước
vào cuộc đấu tranh khốc liệt với đế quốc Mỹ với mục tiêu thống nhâtý đất
nước. Bước ra từ hai cuộc chiến tranh ác liệt nền kinh tế sản xuất của ta gần
như không có gì, nền sản xuất nhỏ trình độ khoa học kém phát triển, sau khi
giành độc lập nước ta chủ trương quá độ đi lên xã hội chủ nghĩa nhưng không
qua tư bản chủ nghĩa, nhưng do trong thời gian đó chúng ta đã có những quan
niệm không đúng cho rằng đưa quan hệ sản xuất đi trước để mở đường cho sự
phát triển lực lượng sản xuất, thiết lập công hữu sở hữu toàn dân trong khi
trình độ sản xuất và quản lý yếu kém dẫn đến mâu thuẫn sâu sắc nảy sinh
không lường trước được. Đất nước rơi vào tình trạng trị trệ không phát triển
cán bộ tham ô, người công nhân với nông dân không hăng hái tham gia sản
xuất, cuộc sống khó khăn, kinh tế giảm sút đất nước rơi vào khủng hoảng
trầm trọng. Nhận thức được sai lầm đó Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra những
chính sách mới, cho phép phục hồi và phát triển chủ nghĩa tư bản, buôn bán tự
do rộng rãi có lợi cho sự phát triển sản xuất, đưa ra phương hướng phát triển
nền kinh tế nhiều thành phần có định hướng xã hội chủ nghĩa, dần dần đưa
NguyÔn Hång D−¬ng - Líp : K38
6
TiÓu luËn triÕt häc
nước ta ra khỏi khủng hoảng và phát triển kinh tế, giảm dần sự tụt hậu so với
các nền kinh tế phát triển.
c. Sự đa dạng của quan hệ sản xuất trong thời kỳ đổi mới
Công cuộc đổi mới ở nước ta bắt đầu từ năm 1986 cho đến nay tuy
không phải là một thời gian dài, nhưng đã tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ về kinh
tế dẫn đến sự biến đổi về các quan hệ sản xuất. Ngày nay, quan hệ sản xuất ở
nước ta rất phong phú đa dạng nhằm phục vụ cho một nền kinh tế hàng hoá
phát triển với nhiều thành phần thm gia, các quan hệ sản xuất biến đổi mạnh

nghiệp hoá đất nước đưa đất nước đi lên xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng văn minh là mục tiêu mà Đảng ta toàn dân ta hướng
tới và quyết tâm thực hiện cho được.
3. Học thuyết Mác về hình thái kinh tế - xã hội cơ sở lý luận của sự
nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá
Từ trước tới nay công nghiệp hoá - hiện đại hoá là khuynh hướng phát
triển tất yếu của các nước. Đối với nước ta đi lên từ một nền kinh tế tiểu nông
muốn thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, nhanh chóng đạt tới trình độ của một
nước có nền kinh tế phát triển thì tất yếu chúng ta phải đẩy mạnh sự công
nghiệp hoá, coi phát triển đất nước trong lĩnh vực kinh tế là một cuộc cách
mạng toàn diện và sâu sắc. Đại hội đại biểu lần thứ VIII của đảng ta đã khẳng
định "xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ
thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với
trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao,
quốc phòng an ninh đảm bảo vững chắc, dân giàu, nước mạnh xã hội công
bằng văn minh". Theo quan điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác lịch sữ
của con người đã hình thành một cách rất phổ biến trong đời sống, con người
luôn có mối quan tâm gắn bó với tự nhiên để phục vụ cho đời sống của mình
và cũng cải tạo, tác động vào giới tự nhiên.
Các Mác đã đưa ra kết luận rằng xã hội loài người phát triển qua nhiều
giai đoạn khác nhau với nhiều hình thức khác nhau ứng với mỗi một giai đoạn
đó. Mỗi một mối quan hệ sản xuất lại chịu những tác động khách quan khác
nhau. Mác và Ănghen đã đưa ra những lý luận, tư tưởng khác nhau về các
NguyÔn Hång D−¬ng - Líp : K38
8
TiÓu luËn triÕt häc
hình thái kinh tế xã hội chính, là cơ sở cho chúng ta khẳng định sự công
nghiệp hoá - hiện đại hoá theo định hướng XHCN ở nước ta hiện nay là phù
hợp với quy luật khách quan và trình độ lao động sản xuất ở nước ta. Do xuất
phát điểm của chúng ta ở trình độ thấp nên để tiến kịp với các nước phát triển

tế phát triển nhanh, quan hệ sản xuất không phù hợp với lực lượng sản xuất sẽ
làm cho phát triển kinh tế bị tụt hậu, sản xuất bị ngừng trệ. Trong quá trình
công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở nước ta hiện nay nhà nước đã và đang thực
hiện chính sách đa dạng hoá các hình thức sản xuất, với một nền kinh tế phát
triển nhiều thành phần tham gia có định hướng xã hội chủ nghĩa, phấn đấu để
cơ bản trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020 như Nghị quyết của
Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Để trở thành nước công nghiệp như mong muốn toàn dân ta phải cùng
nhau cố gắng phấn đấu đạt được mục tiêu đưa đất nước trở nên giàu mạnh, xã
hội công bằng dân chủ văn minh, đời sống ấm no hạnh phúc. Muốn vậy quan
hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và
phải coi đây như điều then chốt để thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở
nước ta.
Tuy nhiên, do trình độ hiểu biết về mọi mặt còn hạn chế nên không
tránh khỏi những sai sót. Em mong nhận được sự góp ý của thầy cô để bài
tiểu luận được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
NguyÔn Hång D−¬ng - Líp : K38
10
TiÓu luËn triÕt häc
MỤC LỤC

A. LỜI NÓI ĐẦU 1
B. NỘI DUNG 2
I. NHẬN THỨC LÝ LUẬN HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI 2
1. Vai trò của sản xuất vật chất trong đời sống xã hội. 2
2. Vai trò của phương thức sản xuất đối với nền sản xuất của xã hội2
a. Điều kiện tự nhiên 2
b. Điều kiện dân cư 2
c. Phương thức sản xuất 2