Tổng quan về bo mạch chủ đời mới

Bất kể là gắn card đồ họa mới, nâng cấp đĩa cứng hay thay một bộ
nguồn với công suất lớn hơn, thì chắc chắn bạn sẽ phải mở thùng máy
và tiến hành một vài thao tác trực tiếp đến bo mạch chủ (mainboard).
Nếu chưa thực hiện công việc này trong vòng một hoặc hai năm trở lại đây,
có thể bạn không thể nhận biết hết mọi thứ bên trong. Chẳng hạn, hầu hết
các bo mạch chủ (BMC) mới đều được trang bị khe cắm PCI Express x16
hoặc nhiều kiểu đầu nối khác. Bài viết này giới thiệu đầy đủ các thành phần
bên trong BMC thông dụng hiện nay.

CPU: Thông thường, rất hiếm khi phải thay mới bộ xử lý (CPU) và việc
nâng cấp CPU cũng ít mang lại hiệu quả đáng kể. Tuy nhiên, các CPU mới
hoạt động "nóng" hơn nên bạn sẽ nhận thấy có nhiều khe tản nhiệt hơn bên
trong thùng máy. Điều quan trọng là bạn phải thường xuyên làm sạch bụi
bẩn trên các khe này vì đây chính là nguyên nhân khiến việc tản nhiệt kém
hiệu quả. Nếu muốn tăng tốc máy tính bằng CPU tốc độ cao hơn, bạn đồng
thời phải nâng cấp quạt làm mát cho CPU. Bên cạnh đó, việc bổ sung đĩa
cứng, card đồ họa cao cấp hay do tiến hành "ép xung" CPU cũng có thể làm
cho hệ thống trở nên quá nóng. Để có nhiều thông tin về việc làm mát máy
tính, bạn có thể tham khảo bài viết "Gió mát bên trong PC" trên TGVT A-
2/2002 t.85.

RAM: Nâng cấp bộ nhớ RAM thường là cách đơn giản và tiết kiệm nhất để
tăng cường "sinh lực" cho máy tính. Tuy nhiên, chủng loại RAM luôn thay
đổi và hiện nay RAM DDR2 là mới nhất và hỗ trợ tốc độ cao nhất. Trên
thực tế, việc khó khăn nhất trong khi nâng cấp RAM là tìm đúng chủng loại
và dung lượng của các thanh RAM dùng cho máy tính của bạn. Hãy tham
khảo bài viết "Tăng tốc độ bộ nhớ cho PC" trên TGVT A-10/2000 t.111 để
được hướng dẫn từng bước cách lắp đặt RAM.


dữ liệu có thể hỗ trợ. Khe cắm PCI Express x1 thay cho khe PCI tiêu chuẩn,
có chiều dài khoảng 1" (hay 26mm) và có khả năng hỗ trợ đến 250 MBps dữ
liệu vào/ra tại cùng thời điểm. Khe cắm PCI Express x16, giống như khe
PCI thông thường, có khả năng thay cho khe cắm card đồ họa AGP có chiều
dài 90 mm (khoảng 3,5"). Một khe PCI Express x16 có thể truyền dữ liệu
nhanh hơn 16 lần so với khe x1: 4 GBps dữ liệu vào/ra cùng lúc.

Ngoài ra, để xem bảng so sánh băng thông giữa PCI Express và AGP, bạn có
thể tham khảo bài viết "Sức mạnh đồ họa: Thời của PCI Express" (ID:
A0411_137).

SATA: Serial ATA (SATA) thay thế cho chuẩn ATA song song có tốc độ
chậm hơn (hay còn gọi là PATA hoặc EIDE), được sử dụng từ trước đến nay
để nối đĩa cứng và ổ quang với BMC. Cổng SATA xuất hiện lần đầu trên
các BMC cách đây hai năm và nhiều BMC hiện nay hỗ trợ đồng thời SATA
và PATA.

Đầu nối SATA có kích thước nhỏ hơn so với đầu nối PATA và chỉ hỗ trợ
một ổ đĩa. Do vậy, bạn không cần quan tâm đến các jumper để thiết lập đĩa
master hoặc slave như trong trường hợp sử dụng chuẩn PATA. Cáp SATA
nhỏ hơn nên ít gây lộn xộn bên trong thùng máy như khi dùng cáp PATA và
quan trọng nhất là cáp nhỏ hơn giảm thiểu nguy cơ gây ra tình trạng "quá
nóng" bên trong thùng máy (cáp PATA to hơn nên có thể cản trở dòng
không khí lưu thông trong thùng máy). Hơn thế nữa, đầu nối SATA dễ dàng
kéo dài ra ngoài thùng máy để sử dụng với các đĩa cứng và ổ quang gắn
ngoài.

Ổ đĩa SATA yêu cầu phải có đầu nối cấp điện đặc biệt thay cho đầu nối 5V
tiêu chuẩn vẫn dùng cho ổ đĩa IDE. Nhiều máy tính mới có kèm theo một
đầu nối điện SATA nhưng thường không có ở những máy đời cũ và bạn cần

đó chính là lý do tại sao nhiều máy tính cao cấp và trung bình hiện nay được
trang bị cổng Sony/Philips Digital Interface Format (S/PDIF) dùng để truyền
tín hiệu số trực tiếp từ BMC đến loa (mà không cần card âm thanh hay thiết
bị ngoại vi nào khác). Bạn hãy tìm một đầu nối hình vuông nhỏ – gọi là đầu
nối TOSlink – ở mặt sau máy hoặc trên card âm thanh.