Quy trình, thủ tục KTNB
Quy trình kiểm toán nội bộ là trình tự, thủ tục tiến hành công việc kiểm toán nội bộ; trình tự,
thủ tục này được sắp xếp theo thứ tự phù hợp với diễn biến và yêu cầu khách quan của hoạt
động kiểm toán nội bộ.
Quy trình kiểm toán nội bộ bao gồm 4 bước chủ yếu sau:
Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán (Kiểm toán hàng năm và từng cuộc kiểm toán).
Bước 2: Thực hiện kiểm toán.
Bước 3: Lập báo cáo kiểm toán nội bộ
Bước 4: Kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán nội bộ.
Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán
Kế hoạch kiểm toán nội bộ được lập với hai cấp độ:
- Kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm
- Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ
Bao gồm các công việc sau :
1. Chuẩn bị cuộc kiểm toán
Tiến hành các công việc cần thiết để chuẩn bị cho công việc lập kế hoạch kiểm toán:
 Xem xét hệ thống kiểm soát nội bộ hiện tại
 Tính liêm chính của BGĐ
 Tìm hiểu chi tiết về lĩnh vực tiền lương nhân viên
• Về tổ chức công tác kế toán tiền lương tại doanh nghiệp
• Về phương pháp tính lương được áp dụng
• Về hạch toán tiền lương tại doanh nghiệp
• Về việc tuyển dụng và quản lý nhân viên
2. Tìm hiểu, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ
Tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp là một phần hết sức quan
trọng mà kiểm toán viên cần thực hiện trong một cuộc kiểm soát.
-Xác định được các loại thông tin sai sót nghiêm trọng có thể xảy ra.
-Xem xét các nhân tố tác động đến khả năng để xảy ra các sai sót nghiêm trọng.
-Thiết kế phương pháp kiểm toán thích hợp
3. Đánh giá ban đầu về rủi ro kiểm soát
Đánh giá rủi ro của doanh nghiệp: để xác định các cơ chế, thủ tục kiểm soát phù hợp. Đây là

tài liệu thông tin về tuyển dụng, thuê mướn lao động, các văn bản, các quyết định phê chuẩn
mức lương và các quyết định khen thưởng nếu có.
Đối với việc cách li trách nhiệm giữa bộ phận quản lí lao động đối với bộ phận chấm công lao
động cũng như hạch toán kế toán kết quả lao động, kiểm toán nội bộ tiến hành quan sát và
kiểm tra thực tế để khẳng định sự tách biệt về trách nhiệm của các chức năng trên trong hoạt
động quản lí về nhân sự và quản lí tài chính kế toán trong doanh nghiệp.
Đối với công tác theo dõi thời gian lao động, khối lượng sản phẩm hoàn thành và lập bảng
tính lương và các khoản trích theo lương:
Chức năng này là chức năng quan trọng nhất trong chu trình tiền lương vì nó ảnh hưởng trực
tiếp đến việc hạch toán ghi sổ các chi phí về tiền lương cũng như việc hạch toán kế toán các
khoản trích trên tiền lương tại doanh nghiệp. Kiểm toán nội bộ cần đánh giá các quá trình kiểm
soát được thiết kế trước đó trong doanh nghiệp có khả năng ngăn ngừa và phát hiện các sai
phạm trong chấm công, xác nhận công việc hoàn thành, hạch toán và ghi sổ các khoản thanh
toán về tiền lương. BHYT, BHXH, KPCĐ.
Để thực hiện các mục tiêu trên kiểm toán nội bộ cần:
Xem xét hệ thống tổ chức chấm công lao động hoặc kiểm nhận sản phẩm hoàn thành về
tính thường xuyên cũng như về độ tin cậy của những người được giao trách nhiệm.
Kiểm tra thiết kế các thủ tục kiểm soát tại doanh nghiệp đối với việc thanh toán kê khai,
chấm công tại từng đơn vị sản xuất (tổ, đội, phân xưởng).
Kiểm tra các thủ tục kiểm soát liên quan đến việc phê chuẩn, quyết định các mức lương,
tiền thưởng, thanh toán làm thêm giờ...
Đối với công tác thanh toán tiền lương và các khoản trích theo lương: Kiểm toán nội bộ xem
xét tính độc lập trong việc phân công công việc giữa người tính lương, người chi trả lương và
người theo dõi chấm công và lập bảng tính lương. Bên cạnh đó kiểm toán nội bộ đánh giá việc
tổ chức chi trả tiền lương đặc biệt đối với các khoản tiền lương chưa thanh toán được theo dõi
trong sổ sách kế toán như thế nào trong khi nhân viên đi vắng.
ii. Thủ tục phân tích tiền lương và các khoản trích theo lương
So sánh số liệu các tài khoản chi phí về tiền lương với các niên độ khác: nhằm phát hiện những
biến động bất thường qua đó thu thập bằng chứng hoặc xác định phạm vi kiểm tra chi tiết đối
với các tài khoản chi phí tiền lương có biến động bất thường. Trong quá trình so sánh kiểm

nộp về BHXH và KPCĐ và đối chiếu các khoản chi bằng tiền đã phát sinh trên các phiếu chi.
Ngoài ra cần kiểm tra thời hạn tính và trích các khoản theo lương và thời hạn thanh quyết toán
các khoản đó.
Và các tài khoản chi phí liên quan đến tiền lương như 622 - Chi phí nhân công trực tiếp, 627 -
Chi phí sản xuất chung, 641 - Chi phí bán hàng, 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp.
Bước 2: Thực hiện kiểm toán
Có 2 phương pháp kiểm toán: kiểm toán cơ bản và kiểm toán tuân thủ. Kiểm toán quy trình tiền
lương thuộc loại kiểm toán số liệu, nên sử dụng phương pháp kiểm toán cơ bản, gồm các
phương pháp sau:
- Phương pháp phân tích đánh giá tổng quát
- Phương pháp cân đối
- Phương pháp kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ và các số dư tài khoản
Nội dung thực hiện kiểm toán
1. Tìm hiểu và đánh giá về hệ thống kiểm soát nội bộ
Đối với kiểm toán tiền lương, KTV tìm hiểu về chính sách tiền lương của đơn vị, các phê
duyệt về thay đổi mức lương bậc lương, thưởng, các khoản phúc lợi, chính sách tuyển dụng,
các quy chế chấm dứt hợp đồng lao động …cũng như sự phân tách trách nhiệm giữa các phòng
ban đặc biệt là phòng tổ chức lao động và phòng kế toán.
Các loại hình kiểm soát nội bộ trong chu trình tiền lương và nhân viên được thiết lập nhằm
thực hiện các chức năng của chu trình.