Khủng hoảng kinh tế tài chính Châu Á 97-99
Cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính ở một số nước Châu Á năm 1997-
1999 gây chấn động về kinh tế , xã hội ở mỗi nước , ảnh hưởng đến các
nước khác trong khu vực . Trước đó giới khoa học kinh tế và chính trị ở
nhiều nước và chuyên gia kinh tế ở nhiều tổ chức quốc tế vẫn coi sự phát
triển kinh tế với tốc đọ cao từ 7-9%/năm , kéo dài hàng chục năm ở TL ,
Indo , Malay , Hàn Quốc là sự kỳ diệu của Châu Á .
Đến đàu năm 1997 không có dự báo , cảnh báo điều sẽ xảy ra sau sáu tháng
và kéo dài suốt 2 năm : đồng baht , rupiah, đồng ringgit, đồng won bị phá
giá với tốc đọ chưa từng có , hàng chục ngàn DN , hàng trăm NH , CTTC bị
phá sản , đình chỉ hoạt đọng, sáp nhập , hàng triệu lao động bị thất nghiệp , ở
TL , Indo , Phillip , HQ phải bầu lại thủ tướng hay tổng thống mới . Tăng
trưởng kinh tế từ 7-8%/năm trở thành âm 5-13%.
Một chấn động như vậy , một quả bom kinh tế nổ ra ở một loạt nước . Câu
hỏi đặt ra là tại sao xảy ra khủng hoảng dữ dội như vậy và tại sao nó lại có
thể xảy ra ở những nước đó mà không ở nước khác ? Ta sẽ tập trung phân
tích vấn đề này từ quốc gia đầu tiên xảy ra khủng hoảng đó là Thái Lan
I. Nguyên nhân :
1. Tình hình kinh tế TL trước khủng hoảng .
• GDP tăng cao liên tục , xuất khẩu phát triển :
+TL bắt đàu thời kì CNH đất nước từ 1961. tốc độ tăng trưởng GDP
trong thập niên 60 khoảng 8%/năm , trong thập niên 70 khoảng 7%/năm ,
trong thập niên 80 khoảng 8%/năm . Tổng sản phẩm nội địa theo đàu
người tăng từ mức 440USD năm 1955 lên 3012 USD năm 1996.
+Nông nghiệp chiếm tỉ trọng 39% trong nền kinh tế năm 1961 giảm
xuống còn 26,7% năm 1976 và chỉ còn 10,4% năm 1996 .
+Thái Lan đã thực hiện 1 chiến lược phát triển dựa vào XK từ thập niên
80 . Năm 1986-1990 tốc đọ tăng trưởng XK BQ là 28%/năm. Năm
1992và 1993 khoảng 13%/năm . Năm 1994 và 1995 khoảng 20%/năm .
Năm 1996 , tăng trưởng XK hàng hóa và dịch vụ chỉ còn 3,4% so với
năm 1995 .

chiếm 10,36% ( 8,844 tỉ USD ) , đầu tư gián tiếp chiếm 19,23% (16,404
tỉ USD ) và tín dụng ngắn hạn chiếm 70,4% ( 60,045 tỉ USD ) .
Việc sử dụng đến gần 90% nguồn vốn nước ngoài ở dạng đầu tư TC và
tín dụng ngắn hạn sẽ tạo áp lực tài chính rất lớn lên các công ty , vì phải
trả nợ thường xuyên và bằng ngoại tệ ( với tín dụng ngắn hạn ) . Hậu quả
là nếu DN kinh doanh không tốt thì hiệu quả SXKD của các cty sẽ thấp .
Thế nhưng , ROA của các DN BQ đã giảm tưf 8%/năm năm 1991 xuống
chỉ còn 1%/năm năm 1996 . trong 1 nền kinh tế mà ls cho vay là
16,3%/năm còn hiệu quả KD của DN là 1%/năm , rõ rang là đang tích
lũy nguy cơ khủng hoảng .
• Các NH kinh doanh ngày càng kém hiệu quả
Trước nhu cầu vốn của các DN và do có phần buông lỏng vai trò giám sát
hiệu quả KD của các doanh nghiệp đi vay nên các NH và CTy TC của TL
đã rất tích cực vay nợ nước ngoài để tài trợ cho DN trong nước .
Tổng nợ nước ngoài so với tổng tài sản nước ngoài mà hệ thống ngân
hàng có tăng từ 171% (1991) lên 694% (1996). Đồng thời ROA của hệ
thống NH Thái Lan chỉ còn 0,99%/năm
Tích lũy nguy cơ khủng hoảng “ phá sản Ngân hàng “ .
• Quốc gia tiến đến bờ vực mất khả năng thanh toán
Trong suốt các năm 91-96 , cán cân TM của TL luôn bị thâm hụt , tổng
cộng là 35,26 tỉ USD . Thâm hụt tài khoản vãng lai năm 1996 tới 14,7 tỉ
USD . Một lí do của tình trạng này là do XK bị kìm hãm , NK được
khuyến khich do tỉ giá hối đoái danh nghĩa gần như cố định
(25baht/USD) , lạm phát trong nước cao hơn so với ở Mỹ ( 5% so với
3%) . , đồng baht bị định giá cao hơn so với đồng USD .
Để bù đắp thâm hụt TM và để có vốn đầu tư BQ 40%GDP mỗi năm
,con đường không tránh khỏi là vay tiền nước ngoài ( từ các NH , các DN
, NDT TC , chính phủ các nước ) . Vì vậy nợ nước ngoài của TL ko
ngừng tăng , từ 35,99 tỉ USD năm 1991 lên 89 tỉ USD năm 1996 , gấp
2,47 lần trong vòng 5 năm , và bằng 54% GDP Nợ ngắn hạn chiếm : 67%

tháng 3/1998 , 64 NH , cty TC có vấn đề ( chiếm 59% ) , trong đó 56 bị đình
chỉ hoạt động , 4 bị quốc hữu hóa hoặc bị CP giám sát và 4 bị bán cho các
cty nước ngoài .Trong năm tháng đầu năm 1998 gần 4000 Dn ở TL bị phá
sản .
III. Mô hình các tiền đề và cơ chế khủng hoảng kinh tế tài chính ở THái Lan
1997-1999