CHUYÊN ĐỀ
SỰ HÌNH THÀNH GIÁ CẢ TRONG NỀN KINH TẾ
THỊ TRƯỜNG

VẤN ĐỀ 1: PHẠM TRÙ GIÁ CẢ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

I/ Các khái niệm về giá cả

1. Khái niệm giá theo góc độ kinh tế
Lý thuyết cổ điển
- D.Ricardo: giá dựa trên số lượng lao động cần thiết để tạo ra hàng hoá bao
gồm cả các khoản chi phí bổ sung như chi phí phân phối
- Malthus: giá dựa trên giá trị của lao động biểu hiện bằng tiền mà người
mua sẵn sàng bỏ ra để có được hàng hoá
- Bentham: đối với người tiêu dùng, giá được xác định bởi mong muốn sở
hữu hàng hoá; đối với người bán là khoản chi phí mà họ phải bỏ ra để sản xuất ra
hàng hoá dó

Lý thuyết ‘cận biên’
- Lý thuyết này nhấn mạnh các yếu tố chủ quan trong việc xác định giá cả
hàng hoá
- Menger: giá trị gắn liền với những đánh giá về sự ước muốn của người
mua và vì vậy, không phải dựa trên chi phí sản xuất
- Wieser & Jevon: chính tính hữu ích của hàng hoá giải thích chi phí sản
xuất và giá trị có thể được đo lường trước khi sản xuất

Lý thuyết tân cổ điển
- Marshall: cần phân biệt việc xác định giá ở ngắn hạn và dài hạn
- Giá cả mà người mua sẵn sàng trả để có được hàng hoá phụ thuộc đồng
thời vào ước muốn sở hữu hàng hoá đó của họ và chi tiêu mà họ dành cho việc đó
- Ở ngắn hạn, cầu thị trường có tác động rất mạnh đến giá trong khi ở dài

ngại khi mua?

Cơ sở của phân biệt giá?
- Sự khác nhau về độ co giãn của cầu trên các đoạn thị trường mà DN có
thể bán sản phẩm
- Sự khác biệt về chất lượng sản phẩm và tính hữu ích của chúng
- Khác biệt về địa lý (lý thuyết Robinson)
- Khái niệm Cầu bậc thang của Michel: cầu của một DN bao gồm nhiều
mức cầu bộ phận đối với những mặt hàng khác nhau trong chủng loại sản phẩm
(hay còn gọi là cầu thứ phát)

2. Các hình thức biểu hiện của giá theo góc độ marketing
Giá cả mang nhiều tên gọi khác nhau (xem bảng 1).

Bảng 1: Những tên gọi khác nhau của giá cả

Các thuật ngữ thay thế Loại sản phẩm/ dịch vụ
Giá cả Hầu hết các loại hàng hoá
Học phí Các khoá học, giáo dục
Tiền thuê Nhà ở hay sử dụng các phương tiện nào đó
Lãi suất Giá sử dụng tiền
Lệ phí Các dịch vụ chuyên nghiệp luật sư, bác sĩ
Cước Các dịch vụ vận chuyển, thông tin
Tiền lương/ tiền công Trả cho hàng hoá sức lao động
Hoa hồng Cho việc thực hiện các chức năng thương mại
Theo góc độ ứng dụng marketing vào thực tiễn kinh doanh, có thể định
nghĩa giá cả như sau:

* Với hoạt động trao đổi, giá cả được định nghĩa: "Giá là mối tương quan trao đổi
trên thị trường." Định nghĩa này chỉ rõ:

Giá chỉ là đại diện cho một bộ phận chi phí (được tính bằng tiền) mà người
mua phải bỏ ra để sở hữu và sử dụng sản phẩm. Vì vậy, không thể coi là biến số
duy nhất ảnh hưởng tới quyết định của người mua. Trong nhiều trường hợp, các
yếu tố phi giá cả (lối sống, sự nhận thức, tâm lý, ) còn ảnh hưởng tới hành vi của
người mua lớn hơn cả ảnh hưởng của giá cả.
* Với người bán: Trong hoạt động trao đổi, người bán đóng vai trò cung ứng hàng
hóa và dịch vụ thỏa mãn nhu cầu và ước muốn của người mua và muốn nhận lại
giá trị hành hóa, dịch vụ đó được biểu hiện dưới hình thức giá giá cả.
Định nghĩa giá cả của người bán: "Giá cả của một hàng hóa, dịch vụ là
khoản thu nhập người bán nhận được nhờ việc tiêu thụ sản phẩm đó."
Với người bán, nhận thức về giá của sản phẩm được thể hiện qua đẳng thức sau
đây:
Giá của một đơn vị sản phẩm = Doanh thu/ đơn vị hàng hóa, dịch vụ
Sau đây là một số nhận xét của người làm marketing khi đánh giá về tầm
quan trọng của giá:
Giá là biến số duy nhất của Marketing - mix tạo doanh thu cho doanh
nghiệp. Các quyết định về giá luôn gắn với kết quả tài chính của doanh nghiệp.
Trong hoạt động trao đổi, mong muốn bán được sản phẩm với giá cao là một trong
những biểu hiện đặc trưng trong hành vi thoả thuận về giá của người bán.
Thông tin về giá luôn giữ vị trí số 1 trong việc đề xuất các quyết định kinh
doanh nói chung và các quyết định về giá nói riêng. Quản trị giá được coi là một
trọng tâm của quản trị marketing.

II/ Bản chất kinh tế của phạm trù giá cả (theo Học thuyết CMarx)

1. Giá cả và giá trị hàng hoá có mối quan hệ chặt chẽ với nhau
Ở tất cả các giai đoạn phát triển của hình thái xã hội có sản xuất hàng hoá,
giá cả luon biểu hiện băng ftiền của giá trị hàng hoá đã được sản xuất ra và tiêu
thụ trên thị trường. Giá trị hàng hoá là giá trị thị trường, giá trị được thừa nhận của
người mua. Giá trị luôn quyết định giá cả thị trường và là nội dung, bản chất của

lớn đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh
nghiệp đòi hỏi vốn hoạt động lớn, chu kỳ kinh doanh dài…. Nghiên cứu mối quan
hệ giá cả-tiền tệ có thể giúp cho doanh nghiệp dự báo chính xác hơn sự biến động
của giá cả hàng hoá do mình sản xuất ra và những hàng hoá có liên quan. Nghiên
cứu mối quan hệ này cũng rất cần thiết cho sự điều tiét vĩ mô sự phát triển của nền
kinh tế cũng như điều tiết sự hình thành và vận động của giá cả hàng hoá. Quản lý
giá vĩ mô đồi hỏi phải sử dụng đồng bộ cả 2 phạm trù giá cả và tiền tệ

3.Giá cả có mối quan hệ khăng khít với giá trị sử dụng hay tính hữu ích của
hàng hoá
Đã là hàng hoá nhất thiết phải có giá trị sử dụng. C.Max đã khẳng định: Giá
trị sử dụng và giá trị có sự nhất trí với nhau và là 2 mặt thống nhất của hàng hoá.
Giá cả không những biểu hiện bằng tiền giá trị mà còn phản ánh giá trị sử dụng
của hàng hoá. Giá trị sử dụng là yếu tố quan trọng chi phối sự hình thành giá cả
hàng hoá. Mối quan hệ giữa giá cả và giá trị sử dụng biểu hiện chủ yếu ở những
điểm sau đây:
- Trên thị trường, giá cả hình thành thống nhất theo một đơn vị giá trị sử
dụng Biểu hiện quan trọng nhất của giá trị sử dụng là chất lượng hàng hoá. Vì vậy,
giá cả hàng hoá hình thành theo chất lượng của nó.
- Mức giá của hàng hoá gắn liền với chi phí sử dụng hàng hoá.
- Giá cả phản ánh tính thay thế lẫn nhau trong sản xuất và trong tiêu dùng.
Mối quan hệ giữa giá cả với giá trị sử dụng của hàng hoá chỉ ra rằng: sự
thống nhất giữa giá trị và giá trị sử dụng là cơ sở cho sự hiện diện của mức giá trên
thị trường. Giá cả và giá trị sử dụng của hàng hoá là hai phương tiện quan trọng
đối với các doanh nghiệp trong quá trình cạnh tranh để tồn tại và phát triển. Việc
nghiên cứu mối quan hệ này cũng có ý nghĩa đối với quản lý vĩ mô nền kinh tế.
Thông squa việc tác động đến mối quan hệ giữa giá cả-giá trị-giá tị sử dụng, Nhà
nước thúc đẩy quá trình tái sản xuất xã hội đi đôi với quá trình táI ản xuất sức lao
động cả về mặt giá trị cũng như hiện vật, khuyến khích hình thành cơ cấu sản
xuất-tiêu dùng tối ưu.